Salih Neftci Kansere Yenilmis

Cok uzuldum. Bundan 10 sene once tanismistik, yasini gostermeyen bir giyim stili vardi, kovboy cizmeleri falan. Cok super ekonomist olmasa da cok super finansci idi. Bir turlu neden bir hedge fona kapagi atip paraya para dememesini anlayamadim. Garibim cok calisirdi, oradan oraya ucar, seminer verir, ders verirdi. Bir dedikoduya gore cocugu hasta diye o kadar cok calisiyormus.

Tutumluluk  Inovasyon örnekleri  Türev Konu Anlatımı  EFT Nedir  Olasılık nedir    Ekonomi Nedir  Hisse Yorumları  Bilinçli Tüketici

Insan bir de bu kadar genc yasta yetismis kisilerin gitmesine dayanamiyor. Kansere yenilmese bir 15 yil daha calisir, insanliga faydali olurdu.

Allah rahmet eylesin. Read More!

Yüzyılın krizi kapıda

Salih Neftci'yi coktandir ihmal ediyordum. O da coktandir yazmiyormus zaten. Bugun tesadufen gordum, yazmaya dun baslamis ve "bomba" gibi bir yaziyla geri donmus. Burada bombayi mecazi anlamda kullanmiyorum, yazisini dikkatli okuyun ekraninizda patlayabilir.

Gizemli Salih Amca sunlari soyluyor:

beklediginiz gibi olmayacak
Nasıl bir bomba olduğunu halen de tam olarak anlatmamız imkansız, biz de tam olarak bilmiyoruz
1950’ler sonrasının en kritik ekonomik koşullarında
ortalık fena karışabilir
Gözünüz kurda olsun
bir gözünüz enflasyon verilerinde olsun
döviz kurlarında yaşananlar beklenenden farklı olabilir
20. yüzyılın en sert krizini yaşayacağımızı söylüyorlardı. Doğrusunu söyleyelim... O zamanlar tam olarak inanmamıştık. Hatta aksini bile savunmuştuk. Ama şimdi olasılığı yükseldi.

Salih Neftci'yi normalden cok ucuk gordum, sanki esrar falan cekip de oyle yazmis yaziyi gibi bir havasi var (burada esrari mecazi anlamda kullaniyorum, bir bildigim yoktur, hakaret amaci da tasimiyorum).

Dogrudur, Amerika'da daha sular durulmamistir da bu "yuzyilin krizi" laflarindan artik gina geldi. Resesyona bile giremedik daha, nerelerinden cikariyorlar bu yuzyilin krizi laflarini anlamiyorum. Bernanke ve Paulson krizin yayilmasini onlemek icin ellerinden ne geliyorsa yapacaklarini belirttiler. Yakin bir gelecekte Amerika'ya en azindan $300 milyara patlayacak yeni bir kurtarmaya da imza atacaklar. Olabilecek en kotu senaryoda Amerikan hazinesine $1 trilyon daha ek borc cikacak. Iyi de bu adamlarin GSYIH'nin %7'si gibi bir rakama denk geliyor. Yani dengeleri bozacak bir rakam degil. Benim tahmin ettigim gibi hafif bir resesyona girersek gireriz, daha fazlasi sacmalamak.

Tekrar soyluyorum Neftci sacmaliyor. Eger Fed ve hazine onune geleni kurtarmasa, "batan batsinkalan saglar bizimdir" veya "gerizekali bankacilarin hatasini vatandaslara odetmeyecegiz" deseydi ve piyasalari kendi haline biraksaydi o zaman dediklerine katilabilirdim ama yok oyle bir sey. Borsa simdiki seviyelerinden bir %10 daha duserse yatsin kalksin dua etsin.

Not: 20. yuzyilin en sert krizi bildiginiz gibi Buyuk Buhran. Buyuk Buhran'da Dow Jones Endeksi degerinin %90'ini kaybetmisti. Salih Neftci simdi yasadiklarimizin bundan da daha beter olacagini ima ediyor. Yani Dow Jones endeksi simdiki 11400 seviyelerinden 1400 seviyelerinin altina dusecek demeye getiriyor. Okumusu boyle sacmalarsa Yigit Bulut'u suclamamak lazim. Read More!

I don't know what he is on, but I want some

Uzun suredir Salih Neftci'nin yazilarini takip etmiyordum. Genel olarak sevdigim birisidir, yorumlarinin coguna katilmam ama bazen cok iyi yorumlari cikar. Mesela tezkere krizinden sonra "bunun faturasi bize zaman icerisinde cikacak, 5-10 gun degil, 5-10-15 yil bizleri etkileyecektir" mealine gelen yorumlar yapmisti. Bugun butun gazetelerin sayfalarini ziyaret ettiginiz zaman "SINIR ASILIR, BU HESAP SORULUR" seklinde haberlerle karsilasiyorsunuz. Sehitlere insan gercekten cok uzuluyor, yuregimiz parcalaniyor ama bu olanlarin 2003 tezkeresi oylamasi sirasinda yedigimiz hurmalarin neticesi oldugunu gormuyor da degiliz. Neftci'ye sapka cikariyoruz.

Belki de bu sapkanin hatirina yazilarini okumaya basladim, baslamaz olaydim. Ucmus adam. Yuksek faizler tuketimi azdiriyor, faizleri dusurursek hem talep duser, hem de hazine daha az faiz oder diyor. Mantigi su: faizler yuksek oldugu icin insanlar dolar borclaniyorlar ve tuketim yapiyorlar. Neticede TL reel olarak deger kazandigi icin dolar borclananlar faiz odemelerinden sonra bile TL olarak daha az para oduyorlar.

Keske soylediklerini veriler destekliyor mu diye bir kontrol etseydi. Otomobil satislari yilin ilk sekiz ayinda %17 azalmis, benzer tablo beyaz esya icin de gecerli. Tuketim maalesef Turkiye'deki faizlerin bir fonksiyonu. Turk tuketicisi de maalesef carry trade degil, negatif carry trade yapiyor. Gecen sene Mayis-Haziran aylarinda cikan krizlerden sonra doviz mevduat hesaplari azalmayi birakin 20 milyar dolarin uzerinde artis gosterdi. Bizimkiler hala doviz krizi cikacak, dolar 3 YTL olacak diye spekulasyon yapiyor maalesef.

Neftci bir de gecelik faizlerle orta vadeli faizleri birbirine karistirmis. Tuketicilerin gecelik faizlere bakarak hareket ettiklerini dusunuyor. Oysa tuketimi etkileyen orta vadeli faizlerdir, gecelik faizler son bir senede sadece 25 baz puani dustu; orta vadeli faizler bir senede 600 baz puani dustu (Bir sene once %22.5 idi, bugun %16.2).

Okuyucularimiz yine de Neftci'ye minnettar olmalilar. O bu yanlislari yapmasa, biz de dogrulari soylemek icin muhtemelen zaman harcamazdik. Read More!

Borsadaki Riskler ve Salih Baba

Salih Neftci'nin yazilarini takip etmek bir gram seker icin bir kilo keciboynuzu cignemek gibi birsey. Cogu zaman bos, yanlis, okuyucuyu da yanlis davranislara sevkeden yazilar yaziyor. Mesela bundan iki ay once Amerikan gayrimenkul piyasasinin gocecegini okuyucularina soyle duyuruyordu:

Manipülasyon Nedir  Borsa Nedir  Hisse Senedi Nedir  Kırmızı Başlıklı Kızın Hikayesi  IMF Nedir    Ekonomi Nedir    Kalite Nedir

"Mortgage firmalarının karşı karşıya oldukları zorluklar ve bu zorlukların diğer kredi alt sektörlerine yansıyacağı beklentisi geçen hafta Amerika’da birden güçlendi. Amerika’da bazı çevreler... ’Korkmayın bir şey olmaz yaşananlar sadece bir sektörle sınırlı’ şeklinde açıklamalar yapsa bile, son 3-4 günde ciddi diye bilinen bazı oyuncular bunun tersi görüşte. Bu görüşler Amerikan toplumunun önemli bir kısmınca izlenmiş bulunuyor.
Biz belirsiz bir süre için Amerika’da ev satışlarının birden duracağını düşünüyoruz. Bir ülkede sabah akşam ‘Ev fiyatları 3-4 yıl daha düşecek’ diye söylenirse kim gider bugün ev alır? Sadece çaresiz olanlar... Amerikan ekonomisi emlak piyasası üzerinde duruyordu. Bu piyasa şimdi göçme yolunda. Yatırımların ve tüketim harcamalarının nereye gedeceğini siz düşünün. Emerging piyasalar açısından kötü bir haber. "

Ben Neftci'nin 2 ay once ne dedigini aciklayayim. Amerika'da konut satislari cok buyuk oranlarda dusecek, yatirimlar ve tuketim harcamalari gocecek, bu da Amerikan ekonomisini resesyona sokacak. Bu da bizi (Turkiye'yi) olumsuz etkileyecek.

Aradan iki ay gecti. Nisan ayinda (Salih Neftci yukaridaki karamsar yorumu yaptiktan 10 gun sonra baslayan Nisan ayinda) yeni yapilan evlerin satisi 14 yillik rekoru kirarak bir ayda %16.2 yukseldi. Hani ev satislari bicakla kesilmis gibi azalacakti Salih Baba!!

Yanlis anlasilmasin, Asaf Savas Akat gibi bir aylik verilere bakarak bir yillik tahmin yapacak kadar acemi degiliz. Amerika'da gayrimenkul sektorundeki duraklamanin sonu gelmis degil. Ama ortada daha once de ifade ettigimiz gibi bir balon yoktur. Fiyatlar bazi bolgelerde yuksektir, bu bolgelerde %10 civarinda bir fiyat dususu gorebilirsiniz, ama ulke genelinde balon diye tabir edilecek %20'lik fiyat dususleri gormeyi bekliyorsaniz uykunuzdan uyanin derim. Karamsar tahminler sadece Salih Baba'ya haiz degil, yine Mart ayinda Nouriel Roubini ve Paul Krugman gibi ekonomistler de benzer karamsar yorumlari yapiyorlar. Hepsiyle sene sonunda hesaplasacagiz. (Bir okurumuz cok bilmis bir tavir takindigimizi belirtmis, haklidir, birisi size gelip de Fenerbahce Kartalspor'dan 5 yiyecek diye gerizekali bir tahminde bulunursa siz ne yapardiniz?)

Buraya kadar yazdiklarimizin sonra bize "bir gram seker nerede?" diye soracaksiniz diye tahmin ediyorum. Bizim cogunlukla iyimser tahminler yaptigimizi da biliyorsunuz. Bugun biraz tonumuzu degistirecegiz.

25 Mayis tarihli yazisinda Salih Neftci bu sefer bizim de katildigimiz ciddi bir riske isaret ediyor (gerci kendisi 3 ay once de bu riske isaret ediyordu ama biz simdi katilmaya basladik): Cin hisse senedi balonu. Gerci ayni yazida "Dışarıda işler iyi gidiyor. Hem de çok iyi. Dow Jones rekorlarına şimdi de S&P 500 endeksinin olası rekorları eklendi." demesine ragmen kendisinin iki ay once yaptigi tahminlerin şişmesinden hic bahsetmiyor!!

Cin hisse senedi balonuna gelecekte daha detayli deginiriz. Bizim piyasalarin onundeki ikinci risk ise Merkez Bankasinin faizleri uzun sure degistirmeme olasiligi. Merkez Bankasi baskanini tanimiyorum, karakteri hakkinda bir fikrim yok. Sene basinda hukumetin secimler oncesinde Merkez Bankasina baski yapacagini, Mayis ayindan itibaren dusecek enflasyon oranlariyla birlesince bu baskinin olumlu sonuc verecegini dusunuyordum. Birincisi secimler erkene alindi, ikinci enflasyon beklendigi olcude dusmuyor, ucuncusu Merkez Bankasi bekledigimden daha cetin ceviz cikti (olumlu bir sey). Neticede faiz oranlari benim bekledigim sekilde dusmeyebilir. Ote yandan faizler hala vergi sonrasi %17 gibi bir getiriye sahip, burun kivirilacak cinsten degil, hatta enflasyona endeksli bonolar da 5 yil vadeli yatirim olarak dusunulebilir. Ayrica hukumet de secim oncesi populizmde 5. vitese takmis gidiyor, butce aciklari hedeflenen 15 milyar YTL yerine bizim tahminimiz olan 25 milyar YTL seviyesinde gerceklesecek gibi gorunuyor. Tum bunlari alt alta koyunca bu sene icerisinde bizim borsanin 60000'e ulasamayacagi sonucunu cikariyorum.

Tum bu nedenlerden dolayi portfoyumde %85 agirlik verdigim borsa yatirimlarinin agirligini dusurme yonunde kesin kararimi vermis bulunuyorum. Bir senesini dolduran butun kagitlarimi pazartesiden itibaren yavas yavas satmaya baslayacagim. Boylece uc aydir kendi icimde yaptigim tartismalara da noktayi koymus bulunuyorum.

Bu konu ile diger alakali bir yazi ise Borsa Nasıl Oynanır? En Sağlam Tüyolar baslikli yazimizdir. Read More!

Orman Kanunu Nedir Neye Denir?

Salih Neftci bugun cok guzel bir yazi yazmis. Guzel diyorum cunku benim goruslerimi yansitiyor. Orman Kanunu nedir, neye denir diye merak edenler okusun.

"Muhalefet siyaseti germekte haklı görülebilir mi? Kuşkusuz evet. Ama oyunun kurallarını çiğnemediği sürece... Denebilir ki... Gelişmekte olan ülkelerin en belirgin özelliklerinden birisi tarafların oyunu kurallarına göre oynamamasıdır. Afrika’dan Güney Amerika’ya... Belli aralıklarla darbeler olmuş, rejim değişmiş arkasından da her seferinde yeni kurallar getirilmiştir.

Ama oyun bir süre sonra bu yeni kurallara göre oynanmamıştır. Bir ülke açısından çok zararlı bir gelişme. Çünkü oyunu kurallarına göre oynayınca iş dünyasının, gençlerin, girişimcilerin ileri dönük plan yapmasını kolaylaştırmış oluyorsunuz. Yani yatırımı kolaylaştırıyorsunuz. Belirsizlik azalınca yatırım hemen yükseliyor. Belirsizliğin azalması da bir yerde kuralların belli olması, kuralların tartışma götürmemesine bağlı. Kuralın belli olmadığı, duruma göre değişebileceği bir siyasi veya ekonomik ortamda belirsizlik nasıl ortadan kalkar? Nasıl yatırım yapılır? Kim kime güven duyar? Böyle bir ortamda ne plan yapılır, ne yatırım.

Geri kalmışlık esasta budur. "

Biraz gecmise gidelim. Turgut Ozal hem Kürtlerin (o zamanlar Kürt yoktu, bunlar karda yururken kart kurt diye ses cikaran Türkler oldugu icin kendilerine Kürt denilen Türklerdi aslinda) meclise girmesini engellemek hem de dusen oy oranina ragmen meclisteki cogunlugunu surdurmek icin %10 barajini getirdi. Buna ek olarak siyasi partilere bir de hazineden para aktarilmasini eklediginiz zaman ortaya abuk sabuk bir politik sistem cikiyor. (AKP 2007 yilinda 140 milyon YTL, CHP 80 milyon, DYP 30 milyon, MHP 26 milyon, ve Genc Parti 23 milyon YTL para alacakmis). Vatandastan toplanan 300 milyon YTL vergi de boylece havaya ucmus oluyor.

Bütçe Nedir    iktisat Nedir    Borsa Yorumları    Kredi Faiz Oranları    Türkiyede Ödenen Vergiler, Vergi Türleri

Problem soldaki ve sagdaki partilerin birlesmemesi, dinci bir cekirdege sahip AKP'nin ise birlesmeyen partilerdeki milletvekillerini kendi saflarina katmasinin yardimiyla da oylarin %34'unu ve sandalyelerin cogunlugunu kazanmasidir. Burada suclu olan, yanlis yapan AKP degildir; suclu hem sagdaki hem de soldaki kendilerine "laik", "demokrat" veya "ulusalci" diyen partilerdir. Son gelismeler bize Turkiye'de demokrasinin sozde oldugunu gostermistir. Askerler de son bir gayret "Yahu bu gerizekalilar cumhurbaskanligini da AKP'ye kaptiriyorlar, bizim darbe yapmamiza gerek kalmadan bu isi halledilmemizin tek caresi Anayasa mahkemesidir. Tez elden sunlara bir mesaj yollayalim, ustu kapali bir sekilde AKP'yi uyardik dinlemediler, biz de mecburen kurallari cigneyerek durumu dengeleyelim" diyerekten Cuma gecesi internetten muhtirayi verdiler. Internet uzerinden yapilan ilk quasi-darbedir bu ayni zamanda.

Gercekten de AKP askerler tarafindan kapali kapilar ardinda ciddi bicimde uyarilmis. Bunun uzerine de Erdogan kendisi yerine Abdullah Gul'u kurban olarak secmis. (Biz bu durumu bir ay once goremedik maalesef, gorseydik Cumbaba tahminimiz Tayyip olmazdi). Oysa yapmasi gereken turbansiz birisini aday gostermekti. Askerlerin tehditlerinde ciddi olmadigini, veya tehditlerini gerceklestirme olasiliginin dusuk oldugunu dusunmus olmali. Bu olasiligin sifir oldugunu dusunseydi kendisi aday olurdu.

Biz ekonomistiz, genelde siyaset ile ugrasmayi sevmeyiz. Bugunku amacimiz da durumun dogru bir analizini yapmaktan baska bir sey degildir. Askerlerin "uyarilarindan" sonra Anayasa mahkemesinin ulkeyi secimlere goturmesinin olasiligini %95 gibi bekliyorum. Neticede Anayasa Mahkemesinin uyeleri de "laik" Cumhurbaskan'imiz Sezer tarafindan secilmis kisilerdir. Bu kisiler de salak degillerse askerlerin verdigi mesaji almislardir. Neticede gercekci davranacaklardir. Ha bu Anayasa'nin "hukuk devleti" ilkesine ters dusecektir ama mevzu o degil.

Demek ki buyuk olasilikla genel secimler Agustos'da gerceklesecek. Subat ayinda genel secimler oncesi fazla risk almak istemedigimi belirtmistim. Ama portfoyun riskini azaltmak icin de onumuzde uzunca bir zaman oldugunu da soylemistim. Neden satis icin bekleme yolunu tercih ediyordum? Iki nedeni var: birincisi vergiden sakinmak, ikincisi borsanin yukselecegi yonundeki beklentilerim. Gercekten de borsa bekledigim gibi yukseldi. Ancak artik onumuzde uzun bir zaman olmadigi da anlasildi. Bir seneden uzun suredir tuttugum kagitlari satmanin zamani geldi. Yine de bu kagitlari ucuza satmak istemiyorum. Umarim borsa pazartesi acilista buyuk bir dusus yasamaz. Neticede Cumhurbaskaninin AKP disinda birisi olmasi bazi yatirimcilar tarafindan olumlu bile karsilanabilir.

Neyse, pazartesiye daha vakit var. Degerlendirmelere devam edecegim.

Not: Bu yaziyi da ben yazmadim, dun bahsettigim kisi tehditlerine devam ediyor, o yuzden onun yazdigi yazilari burada yayinlamak zorunda kaliyorum. Read More!

Gordugu her fiyat artisina balon diyeni Allah balon etsin

Ahmet Bey vari bir baslik attim ama baska turlu insanlarin anlayacagi yok. Bu yazida Yigit Bulut'un yazdiklarini elestirecektim ama Salih Neftci son anda menzilime girdi. Yigit Bulut dogru bir sekilde ulkemizdeki gayrimenkul fiyatlarinin benzer ulkelere kiyasla hala cok ucuz oldugunu soyluyor. (Borsaya gelince niye ayni yontemi kullanmiyor bu gerizekali anlamis degilim, ya da gayrimenkul fiyatlarini analiz ederken "130000 dolarda destek, 150000 dolarda direnc var" muhabbetlerine girmiyor?) Muhtemelen yabancilarin ucuza almasina gicik olmus. Eeee bu isler boyle, sen almazsan el oglu gelir alir, herkes bizim milletimiz gibi salak mi evini satsin dolara yatirsin (kriz spekulasyonu yapanlari bundan once buraya tasimistik hatirlarsaniz). Neyse, Yigit Bulut'un asil elestirilmesi gereken onerilerinin elestirilmesini ilgilenen okuyucularimiza birakalim. (genis kapsamli guzel bir yazi yazan olursa anasayfaya da tasirim yazinizi)

Arbitraj Nedir    Broker Nedir    Altın Yorumları    Portföy Nedir    Petrol Fiyatları    Nükleer Santraller    Sosyalist Nedir

Daha mantikli yazilar yazan Salih Neftciye donelim. Salih Neftci 7 Eylul 2005 tarihinde yazmis oldugu bir yazida Amerikan gayrimenkul balonu konusunu bir yildan fazla bir suredir isledigini belirtiyor, ayrica bu balonun patlamak uzere oldugu konusunda okuyucularini uyariyor. Demek ki Salih Neftci 2004 yilinin ortasindan itibaren Amerika'da bir gayrimenkul balonu oldugu yonunde turku soyluyor. Cok "ileri" goruslu yorumcumuz gayrimenkul fiyatlarinin dusecegini tam tamina 2.5 yil onceden gormus.

Salih Neftci balon var dedigi zamandan bugune Amerika'da gayrimenkul fiyatlari %20 artis gosterdi. Simdi burada tekrardan balon vardir yoktur tartismasina yeniden girmeyecegim, elimde cok daha eglenceli malzeme var. Sayin Neftci bugunku yazisinda "Bizim kişisel gözlemlerimize göre Londra, Şanghay, New York, Paris veya Cenevre gibi kentlerde konut fiyatları son 4 yıl içinde ortalama yüzde 12-15 gibi bir oranda arttı. Yani neredeyse ikiye katlandı." diyor. Sonra da sunlari soyluyor:

"Bir kere, Amerikan emlak piyasası durulsa bile biz bunun fiyatlarda en fazla yüzde 5’lik gerilemelere yol açacağını düşünüyoruz. Büyük bir göçüş çok küçük bir olasılık."

Evet, yanlis okumadiniz. Inanmiyorsaniz bir kez daha alinti yapayim, ama once gozlerinizi ogusturun, sonra kendinize cimdik atin, ruya gormediginize iyice kanaat getirdikten sonra tekrar okuyun:

"Bir kere, Amerikan emlak piyasası durulsa bile biz bunun fiyatlarda en fazla yüzde 5’lik gerilemelere yol açacağını düşünüyoruz. Büyük bir göçüş çok küçük bir olasılık."

IKKI BUÇÇUK yildir gayrimenkul balonu var diye kafamizi sisiriyorsun, patlarsa cok fena olur diye yazilar yaziyorsun, fiyatlar bu arada %20 yukari gidiyor, ondan sonra da kalkip fiyatlar dusse dusse en fazla %5 duser mi diyorsun? Ortada bir balon varsa o da Salih Neftci balonudur, ve bu balon da Salih Neftci tarafindan 29 Mart 2007 tarihinde sondurulmustur.

Karamsar yorumcularin kafasinin basmadigi sey bu iste. Fiyatlar yukari gidiyor. Bunlar hemen sazan gibi atlayip "balon oldu, balon oldu" demeye basliyorlar. Fiyatlar daha da yukari gidiyor. Oncekine balon diyen bu kisiler daha da yukselen fiyatlardan sonra seslerini iyice yukseltiyorlar. Fiyatlar daha da yukari gidiyor. Aradan bir iki yil gectikten sonra fiyatlarda beklenen gerileme yasaniyor. Ama ne gorelim, olay korkulan boyutlarda degilmis. Gerileme cogu zaman ufak boyutlu oluyor ve fiyatlar karamsarlarin ilk kez "balon oldu" dedigi seviyelerin cok uzerinde bir seviyede seyrediyor.

Yine de Neftci'nin balon konulu haberlerinin devamini diliyoruz, niye mi? Onun balon var satin dedigi malin fiyati yukariya gidiyor da ondan. Read More!

Bloomberg Macerasi

Salih Neftci Bloomberg'i ziyaret etmis, izlenimlerini anlatiyor. Biz de eklemeler yapalim. Bloomberg'in binasi gercekten son derece modern bir bina. Asansore bindim 6. kata ciktim diyor Salih Neftci, zaten 4. veya 5. katlara cikmasina imkan yok; calisanlarin hepsi once 6. kata (bir cesit okul avlusu gibi) cikiyor, sonra 4. veya 5. kata yuruyen merdivenlerle iniyorlar. Asansorden cikista sag tarafta tuvaletleri gectikten sonra dedigi gibi acik barda yiyecek ve icecekler var; ama bunlar o kadar matah yiyecekler degil. Misir gevregi, patates cipsi, findik, fistik, kurabiye, meyve suyu, sut, kahve, su gibi acligi gecistirecek yiyeceklerden yiyebiliyorsunuz ancak. Bunun amaci calisanlarin ogle yemegine cikmalarini dusuk maliyetle engellemek ve daha uzun calismalarini saglamaktan baska bir sey degil. Arada sirada taze meyve de getiriyorlar ama bunlar hemen kapisiliyor.

Bütçe Nedir    iktisat Nedir    Borsa Yorumları    Kredi Faiz Oranları    Türkiyede Ödenen Vergiler, Vergi Türleri

Her tarafta Bloomberg terminalleri var, toplanti odalarini dunya sehirlerinin ardindan isimlendirmisler, Istanbul var miydi aralarinda hatirlamiyorum. Merdivenlerden 5. kata inerken sag tarafinizda Bloomberg TV'nin studyolarini gorebilirsiniz. Bos zamanlarinda o studyoyu Charlie Rose'a kiraliyorlar. O yuzden de calisanlar arada sirada Charlie Rose'un konugu olan George Clooney, Angelina Jolie gibi yildizlari yakindan gorebiliyorlar, hatta izdiham yasandigini duydum.

Neftci'nin dedigi gibi cikista "eger yagmur yagiyorsa" konuklara semsiye veriyorlar. Ama semsiyelerin uzerinde essek gibi "Bloomberg" yaziyor ve semsiyeyi actiginiz zaman icerisinde de Bloomberg terminalinin resmi var.

Neftci'nin gozunden kacmis olmali, cikista kimligini biraktigi guvenlik masasinin karsisinda ayrica bedava Bloomberg Markets dergisine de sahip olabilirdi. Ne de olsa insan bedava seyleri seviyor degil mi?

Neftci NY'a giderseniz ve bir yolunu bulursaniz gidin gorun diyor da "bir yolunu nasil bulacaksiniz" ben pek anlayamadim, oyle parayla iceri girilecek bir yer degil; adamlar her turlu guvenlik onlemini almislar. En kolayi boyunlarinda Bloomberg kimligini sallaya sallaya ogle yemegine cikmis bir Bloomberg calisanini bir tenhada yakalamak, bir guzel dovdukten sonra kimligini yuruterek binaya girmek.

Neftci yazacak seyler bulamadigi zaman boyle havadan sudan konulara girmiyor mu bayiliyorum.

Not: Zamaninda Neftci'nin Srikanth Gottipati diye Hintli bir asistani vardi, n'apti acaba? Read More!

Piyasalarin Efendileri Nerede?

Carsamba gununun Hurriyet, Aksam, Milliyet ve Star gazetelerine baktik ve piyasada gerceklesen %4.5'lik dususu analiz eden sadece ve sadece 1 yazar bulabildik. Saskinligimizi gizleyemiyoruz, bu yazar Gungor Uras. Diger yazarlarda jeton dusmus degil, Salih Neftci Amerika'daki subprime mortgage piyasalarindan bahseden yazisina devam ediyor ve piyasalardaki riskin dolar cinsi faizlerin yukselmesi oldugunu soyluyor. Hayret, Amerika borsasi her gun %3.5 dusmez, bu dususun sebebi ekonomik durgunluk beklentisi; yani Amerikan piyasalarinda beklenen faiz artisi degil, faiz dususu. Piyasalarin efendisi bu sefer olayi kavrayamamis.

Devlet Nedir    UNESCO Nedir    Bono Nedir?    Reeskont Nedir    Enflasyon Nedir  Aritmetik Ortalama Nedir  Forex Nedir

Doviz piyasalarinin efendisi Gazi Ercel'in talihsiz bir sekilde YTL'nin deger kazanacagi yonunde fikrini degistirmesinin ardindan 12 saat gecmeden doviz kuru 1.38'den 1.41'e yukseldi. Ben bu adam kotu tahminci/analist diyorum, ama anlasilan az diyorum. Bundan sonra "sanssiz deve" de diyebiliriz Sayin Ercel'e. Sanssiz cunku 3 ay once dolar deger kazanacak, piyasalar cok riskli dedi, millete dolar alin dedi. Bakti YTL deger kazaniyor, hemen taraf degistirdi. O taraf degistirir degistirmez dolar deger kazanmaya basladi. Bak su Allah'in isine.

Diger yazarlar da piyasalardaki calkanti uzerine yazi yazmamislar. O zaman biz bu konuda tek yazi yazan Gungor Uras'in yazisi uzerinden bu konuyu tartisalim. Gungor Uras piyasalardaki gelismeleri gayet guzel ozetlemis. Ancak bundan sonrasinda soyle diyor:

"Acaba dünkü gelişmeler küresel piyasalarda ciddi bir dalgalanmaya yol açar mı? Bu gelişmeler Türkiye'yi nasıl etkiler?Bu konularda tahmin yapmak çok zordur. Bu tahmini yapabilenler "piyasalarda oynar ve çok iyi para kazanır." Ama ben küresel büyük oyuncuların, büyük dalgalanmalara izin vermeyeceklerini düşünüyorum. ABD kendi sorununu kendi çözer. Çin ise borsadaki dalgalanmayı dizginleyecek güce sahiptir.Bu gelişmeler ve bu gelişmelerin uzantısı olarak Türkiye'ye döviz girişinde ciddi yavaşlama, veya tersine hızlı döviz çıkışı beklenmemelidir.Dolar fiyatı biraz yükselir, faiz biraz daha artar, borsa iner çıkar, sonra bunlar unutulur. Piyasalar yeni bekleyişler içine girer."

Calkalanmanin kaynagi Turkiye olmadigi icin mi acaba bu kadar iyimser bu adam anlayabilmis degilim. Rakamlari carpitan, yerli yersiz Kucuk Emrah edebiyati yapan Gungor Uras'in dalgalanma beklememesini yeteneksizligine bagliyorum. Soyledikleri uzun vadede dogrudur, biz de zaten bu yuzden uzun vadede borsaya yatirim yapiyoruz. Ama burada tartisilan konu onumuzdeki bir kac gun/hafta icerisinde olacaklardir. Bence Turk piyasalarindaki dusus bugunku (sali) %4.5 ile sinirli kalmayacaktir. Hatta yarin (carsamba) ben borsanin en azindan 1500 puan daha gerileyecegini dusunuyorum. Dolar daha da cikacak, gecen Mayis'ta karsilastigimiz duzeltmelere yakin olaylar gerceklesebilir. Turkiye'deki faizlerin yuksek olmasi dolarin yukselmesini ve sicak paranin kacisini engelleyemeyecektir.

Piyasalardaki dusus nereye kadar gider simdiden tahmin edemiyorum ama yarin dususun devam edecegini, hatta ben de riskimi azaltmak icin elimdeki 1 yillik vadesini doldurmus kagitlarimi satmayi planladigimi belirteyim. Persembe ve Cuma ne olacagi yonundeki tahminleri yarin yapariz.

Uzun vade icin bunlar alim firsatidir ama piyasalar duserken alim yapmak genellikle benim tercihim degildir. Ben piyasalar yukselirken alir, duserken satarim genelde.

Bu konu ile diger alakali bir yazi ise Borsa Nasıl Oynanır? En Sağlam Tüyolar baslikli yazimizdir. Read More!

Avrupali Emeklilere Kapilari Acalim

Bundan bir yil once blogumuza yazdigimiz ilk yazilardan bir tanesi "Girisimciler Neler Yapabilir" basligini tasiyordu. Yazida Turkiye'nin Avrupali emekliler icin iklim, fiyat, ve yakinlik acisindan cok cazip firsatlar sundugunu, bu yuzden de yaslanan Avrupalilarin Florida misali Turkiye'ye gocmelerine imkan saglayacak politikalarin gelistirilmesini ve bunlara yonelik urunlerin uretilmesini onermistik. Yukaridaki linkten yaziya ulasip detaylari okuyabilirsiniz.

Vatan Gazetesinden Star Gazetesine gecen Salih Neftci de son gunlerde bu konuya deginiyor. Bu konuda iki yazi yazmis. (1, 2) Demek ki hocanin bizim siteden haberi yok. Neyse, ben de Star'a gecisini yeni farkettim zaten. Salih Neftci'nin piyasa yorumlarini cok tutmayiz, ancak bu tur dunyadaki trendlere donuk yazilarini severiz.

Bütçe Nedir    iktisat Nedir    Borsa Yorumları    Regülasyon Nedir    Türkiyede Ödenen Vergiler, Vergi Türleri

Goruyorsunuz, bos yazilar yazmiyoruz, cogu kose yazarindan daha iyi yazilar yaziyoruz, ozellikle yazi basina benden daha fazla zaman ayiran diger arkadaslar. O yuzden bize ne zaman "gel bizim gazetenin kosesinde yaz" diye teklif gelecek merak ediyorum. Read More!

Yasam Kalitesi Nerede Iyi?

Yasam kalitesi nerede daha iyi: Amerika, Avrupa, yoksa Asya'da mi? Bu sorunun cavabi kisiden kisiye degisir, bir cok faktor varacaginiz sonucu etkiler. Salih Neftci luzumsuz bir sekilde bugunku yazisinda kendisi icin yasam kalitesinin Avrupa'da daha yuksek oldugunu belirtmis. Mantigi su: ben Amerika'da kucuk bir kasabada yasasam restoranta gittigimde tad alamam, Amerika'nin buyuk cogunlugu kucuk kasabalardan olustugu icin agirlikli ortalamayi alirsak Avrupa'da yasam kalitesi benim icin daha yuksektir diyor. Baba madem paran var, Amerika'nin kucuk kasabalarinda ne isin var. Parasi olan adamin yasayacagi 3-5 tane yer var, onlarin disindaki yerlerle alakasi olmaz.

Yasam kalitesi nerede daha iyi sorusunu genel anlamda cevaplamak ise kolay. Satin alma paritesine gore ulkeleri siralarsaniz bu sorunun cevabi karsiniza kabaca cikar. Eger biraz daha net cevap almak istiyorsaniz yuksek vergisi olan ulkelere %5-10 herneyse iskonto uygularsiniz.

Sindirella Hikayesi  Tahvil Nedir  Gönüllü Çevreci Kuruluşlar  Çernobil Faciası  Türev Konu Anlatımı

Bana sorarsaniz ortalama bir vatandas icin yasam kalitesi Amerika'da daha iyidir. Kocaman bahcesi olan 200-300 metrekare bir evde yasarsiniz, kocaman bir iki tane arabaniz olur, dertsiz tasasiz yasarsiniz. Bu tur bir yasama sahip olan insanlarin orani Amerika'da hic bir yerde olmadigi kadar yuksektir. Read More!

Yabanci Dil: Gelecegin Favori Dilleri Ne Olacak

Salih Neftci yatirimcilara verdigi kotu tavsiyelerle yetinmemis, pazar gunu de bu yatirimcilarin cocuklarina tavsiyeler veren yazilar yazmaya baslamis. Normalde laf olsun torba dolsun seklinde yazilar yazdigi icin radarimiza daha once takilmadi ama bu pazar gunu iyice sacmalamis.

Sayin Neftci yazisinda genclere hangi yabanci dilleri ogrenmeleri konusunda tavsiyelerde bulunuyor. Gelecegin dilleri olarak da genclere (kulaklariniza inanamayacaksiniz) Cince ve Ispanyolcayi oneriyor. Cince icin mantigi su: dunyada Cinlilerle yakindan baglantili 2 milyar insan olacak, Cin ekonomisi cok hizli buyuyor, bu yuzden ogrenilmesi en onemli dil Cince olacak. Bundan 20 yil once Japon ekonomisi dunyayi kasip kavururken, Japon otomobilleri televizyonlari walkmanleri teknolojik ustunlugunden dolayi Amerika'yi isgal ederken tum dunya "Hemen Japonca ogrenelim" diyerek dil okullarina mi kostu? Simdi dunyada kac kisi japonca konusuyor? Cinlilerin buyumesi teknoloji uretmelerinden degil, ucuz isciliklerinden.

Swap Nedir    Deflasyon Nedir    Bono Nedir?    Reeskont Nedir    Ekonomi Nedir    Enflasyon Nedir

Ikinci favori dili ise Ispanyolca cunku sinirdan kacak giren hispaniklerin katkisiyla Amerika'da hispanik/latino nufusu hizla artiyor. Bu Sayin Neftci icin ispanyolcanin gelecekte en onemli dillerden biri olmasi icin yeter sebep!!! Anam babam Berlin'de dunya kadar Turk yasiyor, bu Turkcenin Berlin'de dominant bir dil olmasi icin yeter sebeb mi? Bundan 80 sene once Italyanlar Amerika'ya gemi yukuyle gocuyorlardi, simdi Amerika'da kac kisi Italyanca konusuyor? Milletin bildigi restorantlardan ogrendigi uc bes tane italyanca kelime, hepsi o. Bundan 50 sene sonra hispanikler de Ingilizce konusan Amerikan toplumunun daha entegre bir parcasi olacaktir.

Kulturel ustunlugun yolu ekonomik ve teknolojik ustunlukten geciyor, bu konuda da Amerika ile yarisabilecek bir ulkeyi ben haritada goremiyorum. O yuzden gencler Ingilizceden sasmasinlar, bir salaklik yapip Cince mince ogrenmeye de kalkmasinlar (bu arada tek bir Cin dili de yok, Cin'in icinde bile adamlar farkli farkli dilleri konusuyorlar) Read More!

Monday Morning Quarterback Ne Demek

Amerikan Futbolu dunyanin en renkli sporu, en iyi atletlerin mucadele ettigi bir spor, ayni zamanda izlemekten en cok zevk aldigim spor. Amerikan futbolu maclari pazar gunu oynanir ve oyunun en kilit kisisi, takimin beyni quarterback denilen oyuncudur. Bir quarterback ormanda 5 kaplan (kaplan=normal futboldaki 10 numarali oyuncu) gucundedir seklinde de ifade edebiliriz. Pazartesi sabahi insanlar maclari tartisirken "ben quarterback olsaydim oyle yapmaz soyle yapardim" seklinde afra tafra keserler, iste boyle insanlara pazartesi sabahi quarterback'i denir. Turkiye'de de bunlardan cok var, hem de her alanda.

Bugun sitemizde surekli gundeme getirdigimiz Salih Neftci'ye senenin Monday Morning Quarterback'i odulunu takdim etmek istiyorum. Sayin Neftci bugunku yazisinda kisaca soyle diyor: "Gecen sene faizler dusukken Merkez bankasi faizleri agresif bir sekilde en azindan 300 baz puan dusurmeli ve Hazine de borclarin vadesini agresif bir sekilde uzatmali seklinde tavsiye vermistik. Boyle yapilsaydi simdiki dalgadan daha az etkilenir, faizler daha dusuk olur, hazinenin faiz giderleri daha az olurdu". Ooooooldu, gozlerim doldu.

Sindirella Hikayesi  Tahvil Nedir  Gönüllü Çevreci Kuruluşlar  Çernobil Faciası  Türev Konu Anlatımı

Dr. Neftci'nin goz ardi ettigi, herkes tarafindan yapilan bir hata bu yanlis anlamayin, Merkez Bankasinin uzun vadeli (10-30 yil) faizleri kontrol edebilecegi dusuncesi. Acikca soyleyelim Merkez bankasi ancak kisa vadeli faizleri kontrol edebilir, uzun vadeli faizleri kontrol edemez. Bundan 2 yil once Greenspan Amerika'daki faizleri arttirmaya basladigi zaman 10 yillik faizler %4.8 seviyesindeydi. Greenspan faizleri 1 yil araliksiz her toplanti da arttirdiktan sonra 10 yillik faizlere ne oldu biliyor musunuz? %4'e dustu. Merkez Bankasi Neftcinin tavsiye ettigi gibi faizleri agresif bir sekilde indirseydi Turkiye ekonomisi %15 hizla buyur, enflasyon tek hanelere inmez cikmaya baslar, yatirimcilar kacar ve borclarin vadesini uzatmak mumkun olmazdi.

Ben de kucukken Neftci gibi dusunurdum, teknik direktorlerin takimi niye golcu oyuncularla doldurmadigini merak ederdim. Neftci bir adim daha ileri gitmis!!! Read More!

Asaf Savas Akat'a Tavsiye

Ben tavsiye vermesine verecegim de, once Serhan Cevik'in isim vermeden Asaf Savas Akat'a yazdigi yazidan bahsetmek istiyorum. Serhan Cevik dunku "Gizemli Vejeteryan Talep Balonu" yazisinda resmen dalga gecmis adamla. Serhan diyor ki "Adam gecen sene resesyona gittigimizi ima eden yorumlar yapiyordu, sonunda ekonominin %7.4 buyudugu anlasildi. Sonra, birdenbire, ekonominin asiri isindigini soylemeye basladi" diyor.

Serhan, Asaf Savas Akat'in nasil tahmin yaptigini anlamadigi icin saskinliga dusmus tabii ki. Ben bu "bilmece"yi aylar oncesinden cozdum. Akad ekonomik tahmin yaparken zaman serisi analizi yontemini kullaniyor. Problem su ki, kullandigi modeller en yakin gecmisteki verilere en buyuk agirligi vererek ve trendi gelecege dogru uzatarak isliyor. Biraz teknik oldu bu aciklamam, sizin anlayacaginiz dilden bir daha anlatmayi deneyeyim. Akad Ispanya-Tunus macini izliyor diyelim, 30. dakikada Akad Tunus'un onde olmasina bakarak Tunus bu maci 2-0 alir diye tahmin yapar; sonrasinda mac devam ederken ikinci yarida Ispanya 2-1 one gectigi zaman ise "yeni verilerin isiginda" Ispanya maci 3-1 veya 4-1 kazanir diye tahmin yapar ve mac bittigi zaman yine her zamanki gibi macin sonunda dogru tahmini yapmis olur. Ekonomik bilgisine soyleyecek laf yok, universitede ders veriyor. O yuzden yaptigi tahminlerden sonra o tahmini destekleyecek bir ekonomik aciklama bulmasi da cok zor olmuyor.

Tutumluluk Nedir    Nükleer Enerjinin Zararları    Nükleer Kirlilik    Nükleer Nedir    Fraktallar

Ekonometri veya zaman serisi analizi bazli tahmin yapanlar cogu zaman yanilirlar. Bakin Salih Neftci bugunku yazisinda "Bir zamanlar ekonometrik modelleri kullanarak tahmin üretmeye çalışırdık. Ne yazık ki veriler insanın en fazla birkaç ay sonrasını görmesine yariyor." diyor. Gerci Neftci burada itiraf edememis yaptigi tahminlerin bir ise yaramadigini ve kimse bir ay sonrasiyla ilgili tahminleri duymak istemiyor diyerek kilif uydurmaya calismis ama dogrusu su ki bu yontemler pek bir ise yaramiyor. O yuzden de Neftci bu yontemleri terk etmis. (Madem kimse ilgi duymuyor niye simdi bile bir iki ay sonrasina yonelik tahminlerde bulunuyor?)

Neyse konu dagiliyor, Serhan Cevik'in analizine donelim. Serhan diyor ki Akad ve saz grubu son gunlerde enflasyondaki artisi delil gostererek bir ic talep balonu olustugunu iddaa ediyorlar. Kendisi de gitmis ve bizim tuketici talep sepetinin %27.7'sine denk gelen gida urunleri kategorisindeki fiyat artislarini incelemis. Bu kategori proses edilmis ve proses edilmemis gida urunleri diye ikiye ayriliyor, ikisinin de agirligi asagi yukari ayni. Simdi eger Akad'in iddaa ettigi gibi bir talep kaynakli balon varsa bu iki gruptaki fiyat artisinin da asagi yukari ayni olmasi gerekir degil mi? Oysa proses edilmemis gida urunlerinin (taze meyve ve sebze) fiyati yilbasindan bu yana %11.4 artmis, proses edilmis gida fiyatlari ise sadece %2.3 artmis. Gizemli vejeteryan talep balonu basligi da buradan geliyor, "Turkler ilginc bir sekilde sebze ve meyveye olan taleplerini arttirarak enflasyonun patlamasina neden olmus olmali" diyerek Asaf Savas Akad ile dalgasini geciyor. Ilk kez boyle bir durumla karsilasmiyoruz diyor, bu kis citir citir donarken bunun acisinin yaza dogru sebze ve meyve fiyatlarinda kendisini gosterecegini bilmeliydiniz diyor, yani fiyat artisi talep degil arz kaynaklidir diyor.

Baskasinin yazdigi yaziyi da anlatmak cok zor oluyur canim. Neyse, yazinin basinda soz verdigim tavsiyemi yapayim. Ekonomik tahmin yapacaksaniz teorik bir model kurarsiniz ve bu modele dayanarak tahmin yaparsiniz. Dandirik zaman serisi bazli modellerin yaptigi tahminlere kilif olacak ekonomik teori uretmeye calismamalisiniz, yoksa madara olursunuz. Read More!

Piyasalarin Efendisi Neftci

Vatan Gazetesi kendi yazarlari Salih Neftci'yi haber yapmis. "Tum dunya piyasalarini sarsan dalgalanmayi 3.5 ay once ongoren Salih Neftci piyasalarin son donemde en cok konusulan ismi oldu" diyor haberde. Hemmen bir duzeltme yapmak istiyorum. Salih Neftci bu dalgalanmayi 3.5 ay once degil tam tamina 2 sene once gordu. Vatan Gazetesinde 10 Haziran 2004 tarihinde yazdigi yazisinda aynen soyle diyor:

"Irak savaşından hemen sonra başlayan bir yıllık dönemde inanılmaz kazançlara tanık olundu. Gelen son derece olumsuz haberlere piyasalar bir iki günden fazla tepki vermedi. Tezkere, çuval olayı yaşandı. Piyasa kısa süreli tepki verdi. IMF, dinci kesimden kaynaklanan gerginlikler... Piyasa üzerinde bile durmadı. Bu bir yıllık dönemde piyasa sürekli yukarı gitti. Durup dinlenmeden. Çünkü... Dolar cinsi faizler yüzde 1'de idi. Türkiye benzeri ülkelere inanılmaz bir sermaye akımı oldu. Bütün bu süre içinde de genel trend yukarı idi... Gelen kötü haberler de birkaç günden fazla etki yapmadı. Şimdi tersi yaşanıyor Bu trend 2 Nisan'da açıklanan ABD istihdam verileri ile bıçakla kesilir gibi durdu. Sonra da tersine döndü. Bu yeni dönemde ne yazık ki bunun tersi yaşanacak. Piyasalara gelen iyi haberler sadece birkaç gün etkili olacak. Piyasalar bazen sadece bir gün yukarı gidecek... Bazen de bir iki hafta. Sonra, yeniden temeldeki trende geri dönülecek ve gerileme orta vadede devam edecek. Hoş bir şey değil. Ama gerçek. Nitekim salı günü ve dün yaşananlar da aslında bir kâr realizasyonu değildi. Normal trende geri dönüştü. Eurobond'lar dün bir puandan fazla değer yitirdi. Dün kapanışa doğru borsa yine negatifteydi... Leyla Zana ve arkadaşlarının serbest bırakılma kararına rağmen. Piyasalar yine normal trende geri dönmekteydi. Bu bir ilk değil. İleride de buna benzer örneklerin tekrarlandığını göreceğiz. Gelen iyi haberlerin etkileri ne yazık ki geçici olacak. Çünkü... Dediğimiz gibi, bu hoş bir sonuç olmayabilir. Ama piyasalarda başarılı olmak için önce gerçekçi olmak gerekiyor."

Bravo, tam iki sene oncesinden bugun olacaklari gormus, pes vallahi!!!! Ben piyasalarin efendisi diye buna derim iste. Vatan Gazetesi okuyuculari Salih Neftciyi dinleselermis Haziran 2004 tarihinde borsa 17600 seviyesinde iken ellerindeki hisseleri satar bugunku gibi borsanin 45000'den 34000'e dusmesi gibi bir duruma maruz kalmazlardi. Bizim halkimiz kumarci iste, isini garantiye alip borsa 17600'de iken ellerindeki kagitlari satsalar ve parayi faize koysalardi iki sene icerisinde %40'in uzerinde bir getiri saglayabilirlerdi. Oysa simdi ne oldu? Iki yillik %155 kar yapmis iken bir kac hafta icerisinde karlari %91'e dustu; buyuk sozu dinlemezseniz olacagi budur. Insallah hepimiz kissadan hisse cikarabilecek kadar akla sahibizdir.

Yuzuklerin Efendisi Salih Neftci'ye ve Erinc Yeldan'a bizi yillar oncesinden uyardiklari ve olasi zararlardan kurtardiklari icin ne kadar tesekkur etsek azdir.

Uyari: Bugun ust uste iki tane kinaye dolu yazi yazdik, bu tur yazilari cozemeyen ve yazdiklarimizi kelime anlamina gore degerlendiren okuyucularimizi uyariyoruz. Yanlis anlasilmalardan kaynaklanacak herhangi bir durum karsisinda mesuliyet kabul etmiyoruz. Read More!

Salih Neftci vs. Serhan Cevik

Salih Neftci bugunku yazisinda "Butun bu yasananlari ongorenlerden olmamiza ragmen ne zaman bitecegini bize sormayin, cunku biz de saskinlik icerisindeyiz" diyor. Daha once defalarca Neftci'nin ongorulerini tartistik. Genel olarak yillardir negatif tahmin yapmasina ragmen kisa vadeli tahminlerinin bir haftasi bir haftasini tutmuyordu. Her sene her sene "balon bu sene sonecek" diye tahmin yaparsaniz elbet bir gun yaptiginiz tahmin dogru cikar, buna finans dunyasinda "bozuk saat bile gunde iki defa dogru zamani gosterir sendromu" denir. Bunda boburlenecek bir sey yok. Madem o kadar iyi biliyordun bulsaydin kendine zengin iki tane musteri yatirsaydin soyle $500 milyon- $1 milyar ondan sonra da zengin olsaydin. Hedge fund yoneticileri boyle yapiyorlar. Iyi bir fikri olan kimse zengin yatirimcilari ikna edip onlarin parasini bir sureligine yonetirler, bunun karsiliginda da yonettikleri paranin %1'ini ve kazandirdiklari paranin %20'sini ucret olarak alirlar. Kendini ispatlamis Hedge fon yoneticileri bu soyledigim rakamlarin 2 katina kadar ucretlerini cikarabilir; kendini ispatlamamis hedge fund yoneticileri ise bunun %25'i kadar bir ucret elde edebilir. $1 milyar dolar ve senelik %30 getiri uzerinden hesaplayalim bakalim Neftci'nin ne kadar para kazanabilecegini: sabit $10 milyon + $300 milyonun %20'si olan $60 milyon= $70 milyon. Bu varsayimlar altinda Salih Neftci $20 ile $70 milyon arasinda bir para kazanabilirdi. Boyle bir para kazandi mi? Hayir. Niye? Cunku Salih Neftci'nin kredibilitesi yok, kredibilite yok ise musteri yoktur, musteri yoksa para yoktur.

Iflas Nedir  Borsa Nedir  Hisse Senedi Nedir  Risk Nedir  Libor Nedir  Ikame Etkisi Nedir

Salih Neftci gibi tahmin yapan onlarca cok daha meshur ekonomist bulmak mumkun, bunlar yillardir finansal afet tahminleri yapiyorlar. O yuzden Neftci'nin simdi cikip da "tahminim nasil tuttu ama" demesi benim dun yaptigim "borsa yarin cikacak (nitekim borsa %1.6 cikti, hem de Avrupa borsalari duserken)" tahminimin tutmasiyla boburlenmem gibi bir sey.

Serhan Cevik ise bizim gibi Turkiye'nin ekonomik durumundaki iyilesmeyi global likidite kosullarindan cok, icerideki yapisal degisimlere atfeden analistlerden. Kendisi bugunku yazisinda yatirimcilarin ortalik yatistiktan sonra Turkiye'nin cazibesini farkedecegini (diger gelisen ulkelere kiyasla daha dusuk risk) belirtiyor.

Turkiye'nin simdiki riski Brezilya, Rusya, Hindistan ve Cin'den daha yuksek. Hindistan haricindeki ulkelerde cari fazla var, Hindistan'in ekonomik potansiyeli ise bizimkinden cok yuksek. O yuzden kacan yatirimcilarin hemen gelmesini beklemek yanlis olur. Turkiye'nin riskini azaltmasinin yolu butce acigini fazlaya cevirip, daha sonra da borclari azaltma yoluna gitmesidir. Ulkedeki faizleri asagida tutacak faktor budur. Faizler dusuk oldugu zaman ise buyumemiz artacaktir. Kilit politika mali disiplin politikasidir. AKP yonetimini desteklememin arkasinda yatan neden mali disipline en bagli parti olmalaridir, onlarin disinda hangi parti yonetime gelirse benzer bir mali disiplini gorebilecegimizi beklemiyorum. Simdilik Turkiye'nin politik resminde ve ekonomi yonetiminde degisiklik beklemedigim icin hala Turkiye piyasasi icerisindeyim, yoksa cok daha cazip piyasalar dunyanin diger bolgelerinde mevcut. Read More!

Salih Neftci ve Andy Xie

Salih Neftci basinda beri Turkiye ekonomisinde yapisal degisim olmamistir, eski aliskanliklar devam etmektedir, goreceli iyilesme global likiditenin bir sonucudur diyor. Salih Neftci gibi dusunen Morgan Stanley de Andy Xie isimli Cinli bir ekonomist var, asya uzmani. Bugunku yazisinda (baglanti MS tarafindan kaldirilmis) soyle diyor:

"Global likidite balonu patliyor olabilir. Su an piyasalarda olanlar yeni bir duzeltme hareketi degil. Global varlik fiyatlari normale donene kadar asiri yukselmis bir cok piyasanin %50-70 arasinda deger kaybetmesi olasi. Gelismekte olan piyasalar 2003 yilindan beri %228 yukseldi ve son bir ayda %20 dustu. O yuzden bu dusus daha devede kulak. Gelismekte olan piyasalarda F/K oranlarinin dusuk olmasi hammadde fiyatlarinda olan balon ve dusuk faizlerden dolayiydi, F/K oranini bu iki etkiden ayirdigimiz zaman gelisen piyasalarin Amerika gibi gelismis piyasalardan daha pahali olduklarini goruruz. Ayrica ben 2007 yilinda global bir resesyon (daralma) riskinde artis olduguna inaniyorum."

Gordugunuz uzere Salih Neftci ayilik konusunda Andy Xie'nin eline su dokemez gorunuyor. Cinli adam kurnaz oluyor tabii, resesyonu onceden goruyor, burnu iyi koku aliyor. Goruyor musunuz karamsari? Andy Xie'nin patronu Steven Roach %5'in uzerinde global buyume gerceklesen 2005 yili icin 2004 yilinda resesyon riskini %40 olarak belirlemisti. Andy Xie simdi kalkmis diyor ki Hindistan borsasi 10000'den 4000'e, Turk ve Brezilya borsalari 40000'den 15000'e dusecek diyor. Boyle dangalaklara soylenecek tek soz var: baba ne duruyorsun, tasini taragini evini barkini neyin varsa hepsini sat borsada gelisen piyasalar dusecek diye (short sales yap, call option sat) bahis yap. Birak %70 dusmesin %30 dusse bile emekli olursun. Sanirsiniz ki gok basimiza yikilacak, %70 dusecekmis!!!!

Keske dusse ama olmayacak duaya da amin denmez ki! Read More!

Hammadde Fiyatlari

Salih Neftci 29 Nisan 2006 tarihli yazisinda hammadde fiyatlari hakkindaki goruslerini kaleme almis. Bundan 3-4 ay once hammadde fiyatlarinin dusecegi yonunde beklentileri oldugunu ifade ediyor. Oysa hammadde fiyatlari almis basini gidiyor. Bunu da su sekilde acikliyor:

"Bizce hammadde fiyatlarındaki yükseliş ABD ekonomisi ile ilgili tahminlerle bağlantılı. Mayıs gibi ilk resesyon sinyallerinin gelmesini bekliyorduk. Ekonomi yıl sonuna doğru resesyona girecek ama ilk sinyaller Nisan-Mayıs verilerinde görebilecekti. Son analizler bu tahminin de tersine bir gidiş gösteriyor. ABD ekonomisinin yıl sonuna doğru yavaşlayacağı konusundaki tahminimizi herhangi bir şekilde değiştirmiş değiliz. Ama dünya ekonomisi ile ilgili tahmin yapan bütün ciddi kurumlar dünya ekonomik büyümesini yukarı çekti. Ajanslar dünya ekonomisinin çok hızlı bir şekilde büyüdüğünü gösteren haberlerle dolu. Örneğin Çin dün bu hızlı büyümeyi kısmen frenlemek amacıyla bankaların borç verme oranlarını 27 baz puanı artırdı. İşte emtia ve hammadde fiyatlarını yukarı iten de bizce bu haberler."

Neftcinin ekonomi yonunun zayif oldugu yaptigi bu yorumlardan anlasiliyor. Nerede yanilmis bir bakalim. Hammadde fiyatlarinin azalmasi icin ya arz yonlu bir etki ya da talep yonlu bir etki gereklidir. Kisa vadede petrol, demir, komur, bakir, vs. gibi hammaddelerin arzini arttirmak kolay degildir. O yuzden arz yonlu etkileri bir kalemde geciyoruz. Talep yonunde bir azalma olmasi icin dunyanin buyume hizini etkileyecek bir resesyon olmasi lazim. Yandaki sutunda daha once Ocak ayinda yaptigim Petrol, Altin, Hindistan ve Cin ile ilgili yaptigim tahminlere bakarsaniz, ozellikle Cin ve Hindistan kaynakli buyuk bir talep artisinin onumuzdeki 10 yilda tum hammadde piyasalarini etkileyecegini gorursunuz. Dunyanin en kalabalik bu iki ulkesi %8+ hizlarda buyuyorlar. Hindistan daha alt yapi yatirimlarina dogru durust baslamadi bile. O yuzden hammadde piyasalarinda bir gevseme olacagi beklemek hic ama hic yerinde olmaz.

Ikinci faktor ise dolarin deger kaybi. Turkiye'deki ekonomistlerin ikileme dustukleri konulardan bir tanesi de bu. Bir yandan Turk lirasi cok degerli (cari acik veriyoruz ya) diyorlar, ote yandan 800 milyar dolar cari acigi olan Amerika'nin parasi olan dolar asiri degerli diyemiyorlar. Yine yandaki sutuna bakarsaniz sene basinda dolar hakkinda yaptigimiz tahminleri gorebilirsiniz. Biz bu sene dolarin euro karsisinda %7-8 civarinda deger kaybedecegini bekledigimizi belirtmisiz. Uluslararasi piyasalarda hammadde fiyatlari dolar cinsinden ifade edilir, eger dolarin fiyatinda bir gerileme olursa hammadde fiyatlari dolar cinsinden deger kazanir. Bugun hammadde fiyatlarinda gordugumuz fiyat artisinin bir kismi da buradan kaynaklanmaktadir.

Salih Neftci kusura bakmasin kendisine buradan ekonomi dersleri vermeye devam edecegiz. Yalniz bu onun derivative piyasalar konusundaki bilgisini kucumsedigimiz anlamina gelmez. Bu piyasalar hakkinda bilgi sahibi olmak oyle azimsanacak bir sey degil, makroekonomiden daha zor konulardir bunlar. O yuzden biz Neftci'nin "denizi gecip derede boguldugu" gorusune sahibiz. Read More!

Brezilya ekonomisi ve reali

Salih Neftci 4 ay oncesinin haberini bugunku yazisinda vermis. Kisaca diyor ki Brezilya'daki kisa vadeli faiz oranlari cok yuksek (%18-19 civarinda), ulkenin bizimkinin aksine cari fazlasi var, buyume oranlari %2 civarinda oldukca dusuk, ayrica doviz cinsinden olan dis borclarini da kapatiyorlar. Bu durumda kisa vadeli olarak riskleri aslinda dusuk, dolar satip Brezilya reali alip bunu kisa vadeli Brezilya hazine kagitlarina yatirip kar etmek mumkun.

Ben bu durumu 4 ay once gormustum ancak tutup da Brezilya real'i alip Brezilya'ya yatirim yapacak halim yoktu. Acik acik bu stratejiyi de uygulayan yatirim fonu da bulamadigim icin kararimi Turkiye'ye yatirim yapmak olarak vermistim. Brezilya'ya yatirim yapmanin diger bir yolu ise Wall Street'te islem goren ADR dedigimiz Brezilya hisse senetlerinden satin almak olabilirdi. Buna en uygun kagit BBD idi, ancak o da uygulamayi istedigimiz stratejiyi tam olarak yansitmadigi icin almamaya karar verdim (O zaman ki fiyati $30 idi, simdi $39'a yakin bir degerde). Simdi bu strateji hala potansiyel olarak karli bir strateji. Yani dolari real'e cevirip Brezilya hazine kagitlari alarak iyi karlar elde etmek mumkun, ancak uygulama da bunu nasil yapariz hala bilemiyorum. Genelde Hedge fon yoneticileri bu tur stratejilerin pesinden kostuklari icin bizim gibi kucuk yatirimcilar bu tur firsatlardan pek yararlanamazlar.

Neftci ise sunu soruyor: Acaba adamlar bu stratejiyi uygulamak icin Brezilya'ya girdikleri zaman Turkiye de bundan etkilenir mi? Ben cevap vereyim. Akil var, mantik var. Adamlar Brezilya'ya cok yuksek kisa vadeli faizlerden dolayi giriyorlar, cari aciklari yok ve doviz kuru riski daha dusuk. Turkiye'de cari acik fazla ve doviz kuru riski fazla, yani boyle bir strateji icin getirisi Brezilya'dan daha dusuk riski ise daha yuksek. O yuzden boyle bir sey beklemeyin. Haaa, Turkiye'ye sicak para niye giriyor o zaman? Birincisi, Turkiye'ye o kadar sicak para girmiyor; giren para uzun vadeli giriyor. Ikincisi, Turkiye'nin riski AB-IMF-AKP faktorlerinden dolayi eskiye nazaran daha dusuk algilaniyor, zaten bu yuzden de uzun vadeli sermaye girisi var. Neftci borsa 42000'in altina dustugu zaman ilk cikista kagitlarinizi satin diye tavsiyede bulunuyordu. Cok degil daha iki hafta once 10 Nisan 2006 tarihli yazisinda. Bugun cikmis insanlara yine karisik mesajlar veriyor. Baba karar ver satalim mi satmayalim mi, bak borsa 45000'i gecti, son 1.5 ayin en yuksek seviyesinde.

Ne demisler, klavuzu karga olanin burnu... Read More!