Euro Tuzağı

Bugün Paul Krugman'ın New York Times'daki The Euro Trap (Euro Tuzağı)adlı yazısına rastladım. Bana ilginç geldi ama ekonomist olmadığım için yorum yapacak durumda değilim. Bir ara TL'den sıfır atacağımıza Euro'ya geçelim diyenler vardı. Öyle bir şey yapma imkanı var mıydı, olsaydı ve tercih etseydik bizim durumumuz ne olurdu merak ediyorum. Ekonomist arkadaşlar fikirlerini paylaşırlarsa sevinirim.

Demokrasi Nedir   Küresel ısınma Nedir  Özel Üniversiteler    Bilgisayar Nedir    TeknolojiNedir Read More!

Krugman ve Turkiye

Nobel odulu cogu cevrelerde "tarafsiz", hakedene verilen bir odul olarak gorulur. Bana sorarsaniz bu goruste biraz gercek payi olmasina ragmen Nobel odulu sosyalist Avrupalilarin dunyaya kendi goruslerini yaymak icin kullandiklari bir aractan baska bir sey degil. Orhan Pamuk'u basarili oldugu icin takdir ederim, Turkiye'nin en basarili yazarlarindan biridir. Ama Nobel odulu almasinin sebebi kitaplarinin cok super olmasindan degildir. Benzer sekilde Al Gore da iyi insandir, kuresel isinma konusunda cok calismasi vardir ama kuresel isinma da oldukca politik bir konudur. Dunya isiniyor ama buna insanlar neden oluyor demek "bilimsel" olarak ne kadar dogru, tartisilir.

Tutumluluk  Inovasyon örnekleri  Türev Konu Anlatımı  EFT Nedir  Olasılık nedir    Ekonomi Nedir  Hisse Yorumları  Bilinçli Tüketici

Krugman da Amerika'da George Bush karsiti olan koyu bir sosyalist olarak karsimiza cikiyor. Tamam George Bush'tan ben de igreniyorum ama bu sosyalistleri yuceltmemiz gerektigi anlamina gelmez. Nobel komitesi kendi sosyalist gorusleri dogrultusunda secim yilinda Krugman'a odul vererek gayet acik bir sekilde niyetlerini belli etmislerdi.

Krugman Amerika'da devleti buyutmeye calisanlarin basinda geliyor. Bu ugurda solcu Obama aleyhine de bir suru yazi yazdi. Simdi de ayni karamsarligini dunyaya tasimaya calisiyor. Kalkmis Turkiye'yi iflas potansiyeli olan ulkeler listesine almis. Sacmalik. Biz de burada Turkiye'yi artik %7 hizla buyumuyor ve issizligi arttiriyor diye, yani potansiyelinin altinda performans gosteriyor diye elestiriyoruz. Buyuk bir panik olursa dolar kuru 2 YTL'ye cikar diye tahmin de yapiyoruz ama Turkiye iflas edebilir diye de sacmalamiyoruz. Turkiye iflas etmez, buyuk gucluk yasayabilir ama iflas etmez. 2001'de iflas etmeyen bu ulke simdi iflas etmez. Krugman bilmeden etmeden iskembeden salliyor iste.

Normal tabii. Askla isi karistirmayin derler ya. Ben de ekonomi yazarlarina tavsiyede bulunayim: politik gorusunuzle ekonomik analizlerinizi karistirmayin.

Update: Krugman haberi yalanlamis. Turk medyasinin gosterdigi bir amatorluk daha. Amaclari nedir anlamis degilim. Read More!

Paul Krugman Nobel Kazandi

paul krugman. pazartesi sabahini cogu iktisatci (iktisat nedir) merakla bekliyordu. ve merak son buldu. nobel ekonomi odulu, ticaret ve iktisadi cografya alaninda yaptigi yenilik yaratan calismalari sebebiyle paul krugman'a gitti.

daha sonra, musait bir zamanda, daha detayli bir seyler yazarim insallah. simdilik, sicagi sicagina yazilanlardan birkac tanesine sizi yonlendireyim:

sunu nobel komitesi hazirlamis: tiklayin. marginal revolution'da tyler cowen'in yazisi da gayet kapsamli ve krugman'la ilgili baska yazilara cokca link iceriyor. yine ayni blog'da alex tabarrok, krugman'in en bilinen katkilarindan yeni ticaret teorisi (new trade theory) hakkinda bilgi vermis. ayrica, pek sicak degil ama, surada da krugman'in iktisada yaptigi katkilar uzerine kapsamli bilgi var: tiklayin. avinash dixit, krugman 1991'de john bates clark madalyasi aldiginda bunu yazmis. Read More!

Krugman ve Roubini Meselesi

Bundan bir sene once Mart ayinin ortasinda o zamanki krizin zirve yaptigi zamanlarda borsada buyuk cokus kehanetlerinde bulunmuslardi. Krugman hakkinda bir sene once su satirlari yazmisiz:

"Economist's View blogunda unlu ekonomist Paul Krugman'in NY Times gazetesinde yayinlanan, Amerikan borsasinda cokus kehanetinde bulunan yazisina rastladik. Paul Krugman global ticaret konularinda dunyanin onde gelen ekonomistlerinden bir tanesi, ancak finansal piyasalardaki goruslerini okuyunca bu konulardan cok anlamadigi anlasiliyor.

Krugman'in yazisindan goreceginiz uzere hedge fund'larin kullandiklari kaldiraclar yuzunden sorun yasayacagini, riskli kisilere verilen konut kredilerinin bankalar icin problem cikaracagini ve finansal piyasalardaki dususlerin zincirleme reaksiyon sonucu giderek artacagini ve buyuk cokusu ortaya cikaracagini belirtiyor."

Krugman'in bu yaziyi yazdigi 2 Mart 2007 tarihinde S&P 500 endeksi 1387'den kapanmis. Aradan 1 yil 1 ay gecmis ve bugun 3 Nisan 2008 tarihinde S&P 500 endeksi 1369'dan kapanmis. Yani 1 yil bir ay icerisinde endeks 18 puan dusmus. Ancak S&P 500 endeksi temettuleri endeks hesabina katmayan bir endekstir ve senelik %2 civarinda temettu verir. Eger Krugman borsalarda buyuk bir cokus olacagi soylemiyle paralel olarak S&P 500 endeksini bir sene once aciga satmis olsaydi, bugun itibariyle %1 civarinda bir zarar yazmis olurdu.

Krugman bu parayi ne zaman kaybediyor peki? Gercekten de 2002'den beri yaptigi felaket tahminlerinin bir bakima dogru ciktigi bir yilda. Tahminlerinin yanlis ciktigi yillar ne kadar para kaybediyordur Allah bilir.

Ote yandan Roubini konusundaki hukmumu 27 Mart 2007 tarihinde vermisim zaten. O zaman yazdigim yaziyi okursaniz Roubini'nin S&P 500 endeksinin 1103 oldugu Ekim 2004 tarihinden beri karamsar kehanetlerde bulundugunu goreceksiniz. O zamanlar petrol fiyatlarinin $50/varile cikmasinin bizi stagflasyona surukleyecegi kehanetinde bulunmus. Petrol simdi olmus $100, $50'a petrol bulsak yatip kalkip Allah'a dua edecegiz ama dunya ekonomisinin battigi falan yok. Roubini icin o zamanlar da su sozleri soylemisiz:

"Nouriel Roubini'ye tavsiyemiz ayni karamsar tahminlerinde bugun de oldugu gibi israrla devam etmesidir. Elbet bir gun isler tersine donecek ve hem Amerika hem de Dunya ekonomisi resesyona girecektir. Olmez de o gunleri gorebilirsek "Nuri ne buyuk ekonomistmis, taaaaaa ne kadar zaman onceden simdi olacaklari gormus, bravo yani" falan seklinde methiyeler de duzeriz."

Evet gercekten de Roubini'ni Amerikan konut piyasalari hakkinda yaptigi karamsar tahminler dogru cikti. Sabreden dervis muradina ermis.

Karamsar ekonomistlerin tutarli bir ozelligi zamanlama konusunda her zaman yanilmalaridir. O yuzden bunlarin lafinin pesinden gidip yatirim yapanlar cogu zaman husranla karsilasirlar. Borsa endeksleri bir sene oncesine kiyasla asagi yukari ayni seviyelerde. Biz gecen sene endeks 1450 civarinda iken alim yapmis, 1550'den ise aldiklarimizi satmistik. Daha sonra ayni hareketi Agustos ayindaki krizden sonra da yaptik. Gecen sene icerisinde S&P 500 endeksi 1570 seviyelerine kadar cikarak rekor bile kirdi. Farzedin ki Krugamn bir fon yoneticisi ve 1390'dan endeksi aciga satiyor; 6-7 ay icerisinde %13 zarar ettigi zaman etrafinda bir tane bile yatirimci kalmayacak paralarini cekecektir bu kisiler. 6-7 ay bekleyeceklerini bile zannetmiyorum.

Bu adamlar gercekten iyi olsalardi bugun milyarca dolar parayi yonetiyor olurlardi. O yuzden konut piyasalari hakkindaki tahminlerinin dogru cikmasina bakmayin, ayni tahminlerin parcasi olarak borsada buyuk cokus de tahmin ediyorlardi. Borsa ise haci yatmaz gibi!! Read More!

Krugman Ezber Bozuyor

tam secim sonrasi sicak tartismalar arasinda zamani midir bilmiyorum; ama bugun iktisat dostlarina tavsiyeler serisine devam etmek istiyorum. yazisindan bahsedecegimiz iktisatci meshur paul krugman. yazinin basligi "what do undergrads need to know about trade?", yani "universitelilerin (lisans ogrencilerinin) ticaret hakkinda ne bilmeleri gerekir?". krugman, uluslararasi ekonomi uzerine amerika'da donen sacma sapan tartismalardan biktigi bir donemde "pop internationalism" diye bir kitap yazmis. bu arada agac yasken egilir diye de dusunmus olacak ki, kitabin bir bolumunu iktisat (Iktisat nedir) egitiminde uluslararasi iktisadin temellerinin, bilhassa ricardo'nun, iyi ogretilmesinin onemini vurgulayan kisa bir yazisina ayirmis. okursaniz turkiye ile de paralellikler kurabilecek; belki de ticaretle ilgili dogru bildiginiz yanlislarin farkina varacaksiniz. makaleye su linkten de ulasilabiliyor: tiklayin. (uluslararasi iktisat hakkinda ders kitabi olmayan bir kitap okumak isteyenler kitabin tamamini da okumak isteyebilirler.)

makalenin ozetini yazmiyorum; zira kendisi dort sayfa zaten. ancak reklam olsun diye birkac alinti yapalim (muhtemel ceviri hatalari bana aittir):

"sorun su ki bir ogrencinin uluslararasi ekonomi hakkinda okudugu ya da duydugu cogu sey sacmaliktir."

"... uluslararasi ticaret (ulkeler arasi) rekabetle ilgili degildir, karsilikli faydaya dayali degisimle ilgilidir. daha da temel olarak, ogrencilere ogretmeliyiz ki ticaretin amaci ihracat degil ithalat yapmaktir... ihracat kendi basina bir hedef degildir. ihracat gerekliligi, ithal mallarini saglayanlarin bunun karsiliginda odeme bekleyecek kadar kaba olmalari yuzunden bir ulkenin katlanmasi gereken bir yuktur."

"ogrenciler ogrenmelilerdir ki yuksek uretkenlik, bir ulkeye onun baska ulkelerle olan rekabetinde yardimci oldugu icin degil, ona daha cok uretme ve boylece daha cok tuketme imkani verdigi icin faydalidir". (krugman soruyor: bizim uretkenligimiz %1, dunyanin geri kalaninin uretkenligi %3 artsa, bizim refahimiz yuzde kac artar? el-cevab: %1.)

"daha uretken ulke elbette ki daha yuksek isci ucretlerine sahip olacaktir, ve dolayisiyla hangi sektorde uzmanlasirsa o sektor 'yuksek deger'e, yani isci basina daha yuksek katma degere sahip olacaktir." (yani temelde ucak mi yoksa domates mi urettigimiz degil, ne kadar uretken ve verimli oldugumuz onemliymis. tabii dissalliklar, olcek ekonomileri vs. gibi ince noktalar ayri degerlendirilmesi gereken konular.)

"ogrencilerimize ogretebilmemiz gereken, asil rekabetin amerikan sirketleri arasinda ulkedeki kit sermaye, yetenek ve emek kaynaklarini cekmek uzerinde yapildigidir. devletin bir endustriye destegi ona yabancilara karsi rekabette yardimci olabilir; ama bu ayni zamanda kaynaklarin diger yerli sirketlerden cekilmesi anlamina gelir. yani, uluslararasi rekabetin giderek onem kazanmasi, bir endustrinin digerinin zararina olacak sekilde kayrildigi gercegini degistirmez." Read More!

Finansal Piyasalarda Buyuk Cokus!

Economist's View blogunda unlu ekonomist Paul Krugman'in NY Times gazetesinde yayinlanan, Amerikan borsasinda cokus kehanetinde bulunan yazisina rastladik. Paul Krugman global ticaret konularinda dunyanin onde gelen ekonomistlerinden bir tanesi, ancak finansal piyasalardaki goruslerini okuyunca bu konulardan cok anlamadigi anlasiliyor.

Krugman'in yazisindan goreceginiz uzere hedge fonlarin kullandiklari kaldiraclar yuzunden sorun yasayacagini, riskli kisilere verilen konut kredilerinin bankalar icin problem cikaracagini ve finansal piyasalardaki dususlerin zincirleme reaksiyon sonucu giderek artacagini ve buyuk cokusu ortaya cikaracagini belirtiyor.

EFT Nedir?  Faşizm nedir?  Özel Üniversiteler  Devlet Üniversiteleri  Türk Bilim Adamı

Kahinler konusundaki goruslerimizi daha once belirtmistik. Mesela bunlardan bir tanesi Morgan Stanley'in ekonomisti Andy Xie idi. Andy gecen sene haziran ayinda burada yazdigimiz yazida da belirttigimiz gibi su tahminlerde bulunuyordu:

"Andy Xie simdi kalkmis diyor ki Hindistan borsasi 10000'den 4000'e, Turk ve Brezilya borsalari 40000'den 15000'e dusecek diyor. Boyle dangalaklara soylenecek tek soz var: baba ne duruyorsun, tasini taragini evini barkini neyin varsa hepsini sat borsada gelisen piyasalar dusecek diye (short sales yap, call option sat) bahis yap. Birak %70 dusmesin %30 dusse bile emekli olursun. Sanirsiniz ki gok basimiza yikilacak, %70 dusecekmis!!!!"

Peki "korkulan" basa geldi mi? Hint Borsasi 4000'e dusecegine 14000'e yukseldi, Brezilya borsasi 15000'e dusecegine 45000'e cikti. Umarim Andy Xie tum PILINI PIRTISINI satip borsanin dusmesi uzerine yatirmistir. Gecenlerde Morgan Stanley'den kovuldu, bunun ustune borsada tum parasini da kaybederse tam super olacak.

Paul Krugman'a diyecegimiz sozu anladiniz siz. Baba ne duruyorsun, tasini taragini evini barkini neyin varsa hepsini sat Amerikan hisse senetleri dusecek diye (short sales yap, call option sat) bahis yap. Bunlari yaparken parani tek bir bankanin hesabinda tutma, sigortali tum bankalar arasinda dagitki bu bankalar da battigi zaman devlet sana kazandiklarini geri odesin.

Bilmeyen okuyucularimiz icin soyleyelim, borsalarin uzun vadede trendi yukariya dogrudur. Genellikle buyume potansiyeli olan gelismekte olan sirketler borsada islem gordukleri icin borsadaki sirketlerin buyume orani ekonominin buyume oraninin 2-3 kati civarinda seyreder. O yuzden de uzun vadede borsa diversification yapmis yatirimcisina kazandirir. Bu kadar basit. Eger siz mal gibi borsa treninin onunde durmaya kalkarsaniz %90 olasilikla sizi ezer gecer. Tarihte ara ara borsanin dustugu donemler olmustur ama bunlar az sayidadir, 9 atin 1 de esegin kostugu at yarisinda esegin kazanmasi olasiligi kadardir borsada uzun sureli buyuk dusus olma olasiligi. Paul Krugman madem cok akilli, gitsin parasini essege yatirsin, elini tutan yok! Read More!