Yasar Erdinc ve Teknik Analiz

Bugun tahminlerden ve performanstan bahsediyoruz. Benim yaptigim tahminler de oldukca yanlis cikacak gibi gorunuyor ama daha zamani gelmedi performans degerlendirmesi yapmak icin. Ote yandan bundan 1 ay once Yasar Erdinc'in borsada ne olacagina yonelik tahminlerini gundeme getirmis ve bu tahminlerin yanlis cikacagi yonunde bir tahminde bulunmustuk. Ilgilenenler o yaziya buradan ulasabilirler.

Yasar Erdinc 2004 yilinda da borsada simdikine benzer bir hareketin gerceklestigini ve 1 ay icerisinde dolar bazinda kaybettiklerimizin %80'ini geri aldigimizi belirtiyor ve gelismeler konusunda endiselenmemizi soyluyor ve panige kapilip kagitlarimizi sattamamizi salik veriyor. Kendisi bu oneride bulundugu zaman IMKB -100 endeksi 36350 seviyesinde ve 1 ABD dolari 1.53 YTL civarinda. Gerci kendisi bu tahmini yaptiktan sonra borsa TL bazinda %8-9 yukseldi ama bu yukselis bugun bildigimiz uzere gecici idi.

Tutumluluk Nedir    Nükleer Enerjinin Zararları    Nükleer Kirlilik    Nükleer Nedir    Fraktallar

Yaklasik bir ay sonra bakalim dolar bazinda borsada kaybettiklerimizin ne kadarini geri alabilmisiz. Bugun IMKB-100 34600 seviyesinden kapandi. Demek ki Yasar Erdinc'in tahmininden sonra borsa %5 daha dusmus; bugun dolar ise 1.63 YTL'den kapanmis. Demek ki dolar da %6.5 deger kazanmis. Yani Yasar Erdinc'in tahmini olan dolar bazinda %25'lik artisin aksine dolar bazinda IMKB %11.5 deger kaybetmis. Size gecen ayki yazimda sunu soylemistim: "kisa vadede borsada ne olacagini kimse bilmez, bunu bildigini soyleyen ya yalancidir ya da dunyanin en zengin insani. O yuzden bu tur uyaniklara paranizi ve zamaninizi kaptirmayin, unvanlari "doktor" olsa bile."

Benim unvanim da doktor, benim yaptigim kisa vadeli tahminlere de guvenmeyin. Kisa vadede piyasalarda ne olacagini bilsem portfoyumun getirisi TL bazinda 20 puan, dolar bazinda 35 puan dusmezdi. Yine de goreceli olarak iyi tahmin yaptigimi dusunuyorum. Read More!

Hindistan Ekonomisi

Hindistan ekonomisi bu yilin ilk uc ayinda %9.3 oraninda buyumus. Hisse senetleri ise 1 ay onceki 12000 seviyelerinden 10000 seviyesine inmis; Hindistan para birimi rupee ise dolara karsi yaklasik %5 deger kaybetmis. Yani son bir ayda dunyanin en hizli buyuyen ekonomilerinden bir tanesinin hisse senedi piyasasi dolar bazinda %25 deger kaybetmis. Uzmanlar bunun arkasindaki temel sebebin Danistay uyelerine suikast duzenlenmesi, Cumhurbaskaninin sosyal guvenlik reformunu veto etmesi, erken secime yonelik endiseler ve AB ile iliskilerde gergin bir doneme girilmesi oldugunu belirtiyorlarmis. Hindistan konusunda uzman olan Yasar Erdinc Hindistan Finans Bakani Chidambaram'a su tavsiyede bulunmus:

"İç siyasetteki gerginleşme ile birlikte, bu sene bir erken seçim olacağı beklentisinin de kaçışta etkili olduğunu görüyoruz. Bu stresi azaltmanın ve bir anda yeniden eski dengelere dönmenin önemli bir yolu, hükümetin Cumhurbaşkanlığı konusunda kamuoyunun mutabık olacağı bir isim arayışında olacağını açıklaması ve AB konusunda hız kesmeyeceklerini gösterecek eylem içinde olmalarıdır. Cumhurbaşkanlığı konusunda yapılacak bu tür bir açıklamanın piyasalarda nasıl olumlu devasa bir etki yapabileceğini tahmin edemezsiniz. Dövizdeki manipülasyonu bitirmenin yolu, Merkez Bankası müdahalesi değil, siyasi manipülasyondur."

Uyari: Bu yazida kullanilan rakamlarin hepsi gercektir, uzmanlara atfedilen ifadelerde ise hata payi olabilir. Konu Hindistan ekonomisinin ve borsasinin 2006'daki performansi ile Turkiye borsalari arasindaki paralelliktir. Read More!

Yasar Erdinc

Yasar Erdinc serisindeki yazilarimin sonuncusunu yaziyorum. Uzman arkadasimiz bugunku yazisinda kazi yanmamasi icin su sekilde cevirmeye calismis:

"Büyük bir düşüş hareketinin başladığı anlarda genel olarak düşüşün hangi seviyelere kadar olabileceğinin tahmini yapılır. Biz de bu tahmini yaptık ve olası görülebilecek dip seviyelerin 39.500 civarı olduğunu bulduk. Bu nedenle de yatırımcının satıp almaya çalışmasının çok anlamlı olmayacağını söyledik. ...2004 yılının nisan-mayıs ayında da benzer gelişmeler olmuştu. Beklenenden çok yüksek gelen istihdam verileri üzerine ABD'de faizlerin artması beklentisi hasıl olmuştu. Ayrıca iç siyasete baktığımızda, o günlerde hazırlanan imam-hatipliler yasa tasarısı Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından sert bir şekilde eleştirilmiş ve laiklik konusundaki endişeler yeniden gündeme gelmişti. Borsa endeksinin bu süre içindeki toplam kaybı dolar bazında yüzde 31 civarında gerçekleşmişti. İzleyen bir ay içinde ise endeks dolar bazındaki kaybının yüzde 80'ini geri almıştı."

Yine yanlissiniz Bay Yanlis. Buyuk bir dususun basladigi anlarda nereye kadar dusecegi tahmin edilir demis. Birincisi, bir dususun "buyuk" olup olmadigi gerceklestikten sonra belli olur, basinda dususun buyuk oldugunu biliyorsaniz zaten tahmin yapmaniza gerek yoktur. Neyse bunu bir kenara birakalim ve bu buyuk dusus basladigi anlarda yaptigi tahmine bir bakalim: 42000'den 39.500'e dusecegini tahmin etmis. Bu arada bunu simdi soyluyor, borsa 42000 seviyesindeyken hic de borsa 40000'in altina dusecek demiyor. After the fact, yani hersey olup bittikten sonra ben 39500 tahmini yapmistim diyor. Neyse iste ibreti alem olsun diye afise ediyorum, oyle grafige bakip da "teknik analiz" yapan "uzmanlarin" sonunun ne oldugunu gorun. Grafigin neresinde dunya capinda sicak paranin riskli ulkelerden cikip guvenli limanlara geri donecegi yaziyor anlamiyorum. Dun bizim gibi Rusya da Hindistan da dustu.

Akillanmiyor bizimkisi ama. Gelecege yonelik tahmininde de 2004 yilinda da boyle birsey olmustu, o zaman da dolar bazinda kaybettiklerimizin %80'ini bir ay icerisinde geri almistik diyor. Yani diyor ki gecmiste grafik nasil hareket etmisse gelecekte de oyle hareket edecektir. Diger bir anlami ise bir ay sonra borsa dolar bazinda %25 deger kazanacak diye tahmin yapiyor. Utanmaza bak, kirdigi pot yetmezmis gibi daha da curetkar bir tahminde bulunuyor.

Size hep sunu soyluyorum: kisa vadede borsada ne olacagini kimse bilmez, bunu bildigini soyleyen ya yalancidir ya da dunyanin en zengin insani. O yuzden bu tur uyaniklara paranizi ve zamaninizi kaptirmayin, unvanlari "doktor" olsa bile.

Fraktallar
Fraktal nedir? Read More!

Egrisel Beyin

Mahalanobis'te gordugum habere gore guvercin beyni logaritmik olcekte calisiyormus. Arastirma Kanada'nin University of Western Ontario'dan William Roberts'e ait, yani bilimsel bir arastima. Roberts arastirma sonuclarinin insanlara da evrimsel nedenlerden dolayi uyarlanabilecegini soylemis.

Normalde bu tur haberlere yorum yapmam ama tam Yasar Erdinc'in "insan beyni dogrusal dusunur, piyasalar egrisel hareket eder" seklindeki vecizesiyle dalga gecmemin ustune geldigi icin bir seferlik ayricalik yapayim dedim.

Egrisel hareket eden piyasalarda basarili olmak isteyen ama bunun icin Yasar Erdinc'in "egitimlerine" para kaptirmak istemeyen okuyucularima bir tavsiyede bulunmak istiyorum. Gidin Sultanahmet'ten veya Beyazit'tan bir guvercin yakalayin, gazetede borsa/piyasalar sayfasini yere acin ve uzerine 10-15 adet kus yemi serpistirin. Sonra da guvercini gazetenin ustune koyun; guvercin hangi bolumdeki (dolar, altin, bono, ve hisse senedi) yemi yerse o bolume ait kagitlara yatirim yapin. Kisa vadede teknik analiz yapan "uzmanlardan" daha iyi getiri elde etme sansiniz %50 civarinda!!!! Bir de bu hayvanlarla "kus beyinli" diye dalga gecerler. Read More!

KONYA Sattim, AKBNK Aldim.

Fiyatlar bayagi dustu. Piyasalarda kisa vadede ne olur diye sorarsaniz size daha once defalarca verdigim cevabi verecegim: bilmiyorum. Zaten bildigini soyleyen varsa da ya yalancidir, ya da dunyanin en zengin adami. Fiyat grafiklerine bakarak yorum yapanlar, surada destek burada kostek var diyenler benim icin kahve fincanina bakip "uuuuu, uc vakte kadar yol gorunuyor" diyen falcilardan daha degersizdir; en azindan falcilar sizi eglendirir, bunlar sizin para kaybetmenize (cok sayida islem yapmaniza neden olduklarindan) sebep olurlar.

Simdi tesadufen okumaya basladigim "uzman" doktor Yasar Erdinc, felsefi yazdigi yazisinda boyle zamanlarda kenara cekilin islem yapmayin diye tavsiyede bulunuyor. Uzmanimiz diyor ki

"Eğitimlerde veya derslerimde sürekli vurguladığım bir nokta vardır. İnsanlar paralarını değil, streslerini yönetmeye çalışıyorlar. Beyin doğrusal düşünür ama piyasalar eğrisel hareket eder. Doğrusal beyinler eğrisel piyasalarda bir yerde ipin ucunu kaçırırlar. Bu nedenle geçen hafta perşembe gecesi ABD'de ithal fiyatları verileri açıklandığı anda ABD borsaları yüzde 1.4 gerileyince ertesi sabah bizim piyasalarımızda da türbülansın başlayacağı artık aşikardı. Yani borsa en az bin puan aşağıdan açılacak, bir anda ortaya çıkan bu zarar karşı yatırımcı ne yapacağını şaşıracak ve açılış sonrasında görülen dip seviyenin 500-600 puan daha altina (altın yorumlari) geldiğinde satacak, ardından böyle zamanlarda ortaya çıkan tepki yükselişi başladığında dayanamayıp alacaktı. Fakat başlayan bir türbülans hemen kaybolmayacağı için, gerileme devam edince yine diplere gelindiğinde yeniden satacaktı. Halbuki yazılarımda ısrarla buna benzer türbülans zamanlarında işlem yapmaktan kaçınılmasını önerdim. Yatırımcının tek yapması gereken şey en az bir-iki hafta bekleyip o sırada piyasalarda oluşan dalgalanmalar nedeniyle ekstrelerinde oluşan fiktif zararı realize etmemekti. Çünkü bu hareketler geçmiş on yılda defalarca oldu ve defalarca yatırımcı zarar etti."

Egitim de veriyormus uzmanimiz. Baba egitimle ne ugrasiyorsun, vaktini bosa harciyorsun. Sabahtan aksama kadar gec bilgisayarinin basina alim-satim yap, hergun essek yukuyle parayi borsadan kaldir. Simdi piyasalarin sirlarini uc kurusa bu insanlara ogretirsen yarin bir gun senden daha hizli davranip borsada yapilacak kari onlar yapar. Insan psikolojisinden, fizyolojisinden ve geometriden de anliyormussun: beyin dogrusal dusunurmus ama piyasalar egrisel hareket edermis. Piyasalari yonlendiren dogrusal beyinli insanlar nasil oluyor da egrisel hareketler sagliyorlar? Cevap verme, ben daha "dogrusal beyin" nedir onu bilmiyorum, "egrisel piyasalar" konusuna ise hic yaklasmayayim.

Ben bu uzmanin tavsiyelerine uymus olsam ve %30 nakte gecmemis olsam, simdi dag gibi boyutlara ulasan zararim %30 daha fazla olacakti. Yatirimcinin su karari vermesi gereklidir: portfoyumun ne kadarini sigortalamak istiyorum? Yoksa borsanin dustugu zaman, ciktigi zaman sigortalamissiniz onemli degil. Yarin borsada ne olacagini kimse bilmiyor, o yuzden ne zaman sigortaladiginiz onemli degil; ister turbulans zamanlarinda satin, ister diger zamanlarda.

Ben hala portfoyumde sigortaya ihtiyac duyuyorum. O yuzden bugun 10 adet KONYA hissesini 76 YTL'den satip, 50 adet AKBNK'i 8.65 YTL'den portfoyume ekledim. Bundan sonrasi icin alim-satim yapmadan once borsadaki sirketleri soyle bir incelemem ve piyasalarin gidisine gore analizimde ayarlar yapmam gerekecek.

Fraktallar
Fraktal nedir? Read More!

Ekonomide Neler Olmuyor?

Borsada neler oluyor diyerek bu yaziya ulastiysaniz borsa ve piyasa bultenimizi okumanizi tavsiye ederiz. Uyelerimiz piyasalarda olan gelismeler hakkindaki en son goruslerimizi ve aciklamalarimizi emaillerine gonderecegimiz mesajlarla aninda alabilecek, ayrica doktorali ekonomistlerimize sorularini yoneltebileceklerdir. Asagidaki yazi 2006 yilinda kritik bir zamanda borsa ve piyasalar uzerine yazdigimiz kritik bir yazidir.

Asaf Savas Akat Vatan'da pazar gunu ekonomideki gelismeleri soyle ozetlemis: "2003 sonrası uygulanan yanlış para politikası ekonomiyi çok olumsuz bir konjontüre sürükledi. Yüksek faizler TLye aşın değer kazandırdı. Dış kaynakla beslenen bir iç talep balonuna zemin hazırladı."

Yanlis bir analiz. Faizler yuksek deniyor, sonra da ic talep balonu olustu deniyor. Bu Fenerbahce maci kazandi ama Galatasaray sampiyon oldu demek gibi birsey. Faizler yuksek ise ic talep balonu olusmaz aksine ic talep daralma yasar. Turkiye'deki faizler yuksek degil dusuktu. Turkiye'deki faizler dusuk ise sicak para ulkeye niye girdi peki? Cunku Turkiye'nin riski faizlerden daha fazla dustu. Su an Turkiye'nin borclarini odememe riski oldukca dusuk, Turk tahvillerine para yatiranlar zamaninda faizlerini ve anaparalarini alacaklarini biliyorlar. Turkiye'nin en onemli riski kur riskidir. Bir kac hafta oncesine kadar, ulkeye giren sicak para kurlari da asagiya itiyor ve kur riskini dusuruyordu. Bir saadet zinciri var ise burada var idi. Ulkeye sicak para girisinden dolayi hem kurlar dusuyor hem de faizler dusuyordu anlayacaginiz.
Demek ki sicak para faizler yuksek oldugu icin gelmiyormus. Aksine faizler sicak para girdigi icin dusuyormus.

Peki son 3-4 gundur ne oluyor? Belki de saadet zincirinin sonu geldi. Kurlar hizli bir sekilde yukariya cikmaya baslayinca sicak para aldigi kur riskinin bir olasiliktan cikip bir gercege donustugunu farketti ve sona kalanin cani ciksin mantigiyla cikis kapilarina dogru yoneldi. Bunun sonuclari ne oldu? Kurlar yukari cikmaya basladi, faizler yukseldi. Dikkat edin sicak para cikiyor, ve faizler yukseliyor. Bu ne kadar daha devam edebilir bilmiyorum, o yuzden de gecen hafta boyunca portfoyumun %28'ini nakte cevirerek bir cesit sigorta yaptirdim.

Aksam gazetesinin "super" borsa yorumcusu Yasar Erdinc piyasalar turbulansta iken yer degistirmeyin oturun oturdugunuz yerde diyor. Acemi yorumculuktur bu. Ya insanlara pasif yatirim yapin borsayi hicbir zaman tahmin etmeye calismayin de, ya da hem guzel zamanlarda hem de kotu zamanlarda tahmin yap. Bizimkisi piyasalar gunluk guneslikken "42300 seviyesinde destek 43100 seviyesinde kostek var" diye yorum yapmayi biliyor, borsa duserken ise "sakin pozisyon degistermeyin, ne olacagi hic belli olmaz" deme yuzsuzligini gosteriyor. Ben ise normalde kisa vadeli tahmin yapmaz iken Cuma gunu piyasalarin en turbulansli oldugu bir donemde nadir kisa vadeli tahminlerimden birisini "Islemler" baslikli yazima yaptigim yorumda su sekilde yaptim:

"Bence borsa 40000'in altina da inecektir. Yabanci piyasalar da dusuyor, S&P 500 iki gunde 1325'den 1291'e dustu. Turkiye'nin volatilitesi Amerika'nin 3-4 kati, o yuzden Turkiye'de %10'luk dusus beklemek cok da zor bir sey degil. Ustune ustluk dolara da hucum oldu, az risk seven yabancilar boyle durumlarda pozisyon kapatma yoluna giderler. Bizim piyasalar da cok sig oldugundan fiyatlardaki oynamalar cok buyuk olabiliyor."

Bugun piyasalarda ne oldu? Aynen dediklerim oldu. Borsa kisa sureli de olsa 40000'in altina indi, dolar 1.50'nin uzerine cikti. Niye? Cunku bizim piyasalar sig ve akli basinda olup kan kokusu almis yatirimci da bu kosullarda kimseye doviz satmaz. O yuzden doviz fiyatlari da boyle ani yukselisler yapar.

Yarin ne olur?

Yarin ne olacagini bilmiyorum ama ben hisse alimlarina yavas yavas basliyorum. Bugun 10 tane TEBNK'i 23.50'den satin aldim, cuz-i bir rakam ama yine de ilk alim belirtisidir; 9.50'den AKBNK almak icin emir verdim ama bana sira gelmemis, yarin yine deneyecegim. 25 YTL'den 50 tane TUPRS icin de emir verecegim. TUPRS'in dusmesi piyasalarin ne kadar esitlikci oldugunu gosteriyor, halbuki petrol fiyatlari TL cinsinden %15 yukselmis olacak ve bu TUPRS'in gelirlerini de asagi yukari o miktarda arttiracak (kar marjlarinin ayni kaldigini varsayarsak). O zaman TUPRS'in dusmesi degil yukselmesi gerekirdi.

Ote yandan TL deger kaybediyor ve bundan en olumlu etkilenecek sektorlerden digeri de turizm, Turkiye yabancilar icin daha da ucuzladi. Sonucta turizm sirketlerinin yukselmesini beklersiniz degil mi? Nerede.

Demek ki faizlerde cok buyuk yukselmeler bekliyor piyasalar. Bizim isimiz piyasalardaki yapilan yanlislari bulmak ve bundan kar etmektir. Bosuna piyasanin uzerinde bir getiriye sahip degilim. Read More!

Yasar Erdinc ve Uzmanlık

Akşam gazetesinden Yaşar Erdinç yazmış:

"Ekonomik büyümeyi etkileyen faktörleri dört ana başlığa ayırmak mümkün. Bunlar;
1. İç ekonomik gelişmeler
2. İç Siyasi gelişmeler
3. Dış ekonomik gelişmeler
4. Dış siyasi gelişmelerdir."

Hakikaten müthiş tespit. Ağzım açık kaldı. Yani, ancak bu kadar özetlenebilirdi. Bunların dışında herhangi bir gelişme düşünebiliyor musunuz? Hoş, deprem ya da güneş tutulması gibi gelişmeleri unutmuş ama okur da eşek değil ya canım, herşeyi gazeteciden beklemesin.

Dileyenler yazının tamamını verdiğim linkten okuyabilirler. Ama benzer yöntemi kullanarak ben de aşağıdaki "uzman" yorumlarını yapıyorum. Belki bilgi toplumuna benim de bir katkım olur.

Kalp krizinin nedenlerini ikiye ayırmak mümkündür:
1-Psikolojik nedenler
2-Psikolojik olmayan nedenler.

Aynı şekilde, bir futbol takımının performansını etkileyen faktörler şunlardır:
1. Saha koşulları
2. Hava koşulları
3. Rakip takımın performansı
4. Teknik direktörün bilgi birikimi ve becerisi
5. Futbolcuların kabiliyeti ve performansı
6. Diğer faktörler

Bir gazetenin de gelirlerini aşağıdaki şekilde inceleyebiliriz:
1. Reklam gelirleri
2. Diğer gelirler

Aynı şekilde bir gazetenin giderleri de aşağıdaki şekilde belirlenir:
1. Akıllı, düzgün yorum yapan yorumcuların maaşları
2. Bol keseden sallayan, kendine uzman süsü veren yorumcuların maaşları
3. Diğer giderler Read More!