Citigroup ve Teknik Analiz

Teknik analizden hoslanmadigimi eski okuyucularim iyi bilirler. Maalesef Turkiye'de borsada oynayanlarin ve borsa hakkinda yorum yapanlarin cogunlugu teknik analiz kullanirlar. Ote yandan Turkiye borsasi ayni zamanda cok sig bir borsa, o yuzden manipulasyona da gayet musait. Bu iki bilgiyi kullanarak Turkiye'deki kucuk yatirimcilarin neden genellikle borsada kaybettiklerini anlayabiliyoruz.

Gecenlerde Citigroup hisselerinin cok dustugunu belirten bir yazi yazmis ve alim konusunda ciddi ciddi dusunmeye basladigimi belirtmistim. Amerikan borsasi Turkiye borsasi gibi degil. Cok iyi arastirma yapmaniz lazim, piyasadaki oyuncularin hangi varsayimlari yaptiklarini ve hangi olasiliklarin uzerine oynadiklarini iyi cozmeniz gerek. Ancak ondan sonra alim/satim yaparsaniz dogru karari verme olasiliginiz yukselir, yoksa iki tane grafige bakarak surada destek surada da kostek var deyip isin icine dalarsaniz dogru karari verme olasiliginiz %50'yi gecmez.

Guncel Analiz blogundan Balan da cahil cesareti gostererek grafiklerden Citigroup'un dip calismasi yaptigini kesfetmis ve $33.75 civarindan kagida girmis; anladigim kadariyla da yatirim suresini 1 ay olarak belirlemis. Kendisine oncelikle bol sans diliyoruz, zira ihtiyaci olacak. Amerika borsasi, ozellikle Citigroup gibi kagitlar teknik analizi kaldirmazlar, temel analizi de zar zor kaldirirlar. Gunluk ortalama 60 milyon hissesi islem gorur ve bu $2 milyarin uzerinde bir rakama karsilik gelir. Yani Citigroup'un islem hacmi tek basina IMKB'den daha fazla.

Simdi hikayesini anlatalim. Citigroup subprime olayindan dolayi cok para kaybetti, hatta soylentilere gore $15 milyar daha zarar aciklayacaklarmis. CEO'larini kovdular, isler yolunda gitmiyor. Ustune ustluk ekonomi de yavaslayacak, hatta resesyona girecek beklentileri var. Simdi tahmin etmeniz gereken sey, Citigroup'un daha ne kadar zarar aciklayacagi ve ekonominin resesyona girip girmeyecegi. Bu sorunun cevabini biliyorsaniz karli cikarsiniz, cevabini yanlis biliyorsaniz zarar edersiniz, cevabini bilmeden Balan gibi baliklama atliyorsaniz sansiniz %50-%50.

Ben kenarda beklemedeyim (evet, kafamdaki cevaptan cok emin degilim, yeni verileri bekliyorum). Bu arada Citigroup hisseleri su siralar $31.27'den islem goruyor.

Haa, benim kafamdaki yatirim suresi oyle 1-2 ay degil 5 yil gibi bir zaman. Zaten 1 yilin altinda elinizdeki hisseleri sattiginiz zaman kazancinizin %40'ini (kisiden kisiye degisiyor) vergi olarak veriyorsunuz. 1 yildan uzun sureli tutarsaniz vergi orani %20 civarina dusuyor. O yuzden 1 yilin altinda kagit satmak delilik.

Son olarak sunu belirteyim. Ben Citigroup hakkinda yazdigim yazida Citigroup'un 6 Akbank'a karsilik geldigini ve bu oranin dusuk gorundugunu belirtmistim. Biz finansta buna "pair trading" diyoruz. Nitekim o zamandan bu gune bu oran 7.5'e yukseldi (Iki hisse de dustu ama Akbank cok daha kotu dustu). Pair trading (bkz. definition of insider trading) yaparken hisselerin yonunu dogru tahmin etmenize gerek yoktur, relatif performansi dogru tahmin etmeniz gerekir.

What is Insider Trading Anomaly
Recent Academic Studies on Insider Trading
Insider Trading in Netherlands
Insider Trading Returns
Definition of Insider Trading
Is Insider Trading Legal?
How Insiders Use Private Information and Don’t Get Caught?
SEC Regulation on Insider Trading: Section 10b Read More!

Büyümenin Sosyal Boyutu

bugun dani rodrik blogunda buyumenin sosyal boyutu uzerine guzel bir yazi yayinlamis. ben de linkini buradan paylasmak istedim: tiklayin. ozetleyelim. bir dunya bankasi toplantisinda buyume stratejileri tartisilirken, bazi katilimcilar bu stratejilerin onceliginin fakirlerin yasam standardini iyilestirmek, sosyal esitsizlikleri azaltmak gibi seyler olmasi gerektigini savunmuslar. rodrik de buna karsi, ozetle, sosyal politikalarla buyume stratejilerini karistirmamak lazim diyor.

buyumeye yonelik politikalar, buyumenin onundeki baslica engelleri kaldirmaya odaklanirlar. bu yuzden yoksullukla mucadele, esitlik gibi hedefler buyume stratejilerinin oncelikleri arasinda yer almazlar. ama bu, buyumeyle ilgilenenlerin baska sosyal meselelerle ilgilenmedikleri anlamina gelmez. sadece kalkinmaya dair tum hedeflere ayni anda erisemezsiniz. rodrik bunlari soyluyor. ayrica, rodrik basta fakirler olmak uzere insanlarin hayat standartlarinda belirgin ve kalici bir iyilesmenin gerceklesmesi icin buyumenin gerek sart oldugunu da vurgulamis. bununla beraber orta ve kisa vadede iktisadi buyumenin bazi sosyal sorunlarin ustesinden gelmekte yetersiz kalabilecegini de kabul etmis.

kisa vadede buyumenin ustesinden gelemedigi sorunlari hafifletmeye calismak, sosyal politikalarin islevi. ama uzun vadeli cozum surekli buyumeden geciyor. o yuzden biri buyumeden soz ederken, hani bunun sosyal boyutu diye atilmakta acele etmeyiniz. birakin adam derdini rahat rahat anlatsin, di mi?

Read More!

DTP değil DPT kapatılsın!

DTP'nin kapatılması için dava açılmış. Bizce kapatılması gereken kurum DTP değil DPT'dir.

Türkiye 1980 yılında karma ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçiş denemesi yaptı. Denemeyi 1980'de yaptı ancak Avrupa Birliği tarafından ancak 2005 yılında işleyen bir piyasa ekonomisi olarak değerlendirildi. Bu geçen 25 sene süresince belki başka yerlerde Türkiye'de piyasa ekonomisinin işlerliği üzerine yorum ya da değerlendirme yapılmıştır ama benim haberim yok. Ayrıca bu değerlendirme de politik olarak tartışılabilir. Ama bu geçen 25 yıl boyunca eski günahlar yeni günahlarla birleşince Türkiye bir sürü kriz yaşadı. Bütün kötülüklerin faturası da piyasa ekonomisine çıkarıldı. Dolayısıyla da Türkiye'de bugün piyasa ekonomisini savunmak suç gibi bir şey. Hemen 'azgın kapitalist' olarak adınız çıkar.

Sosyalist ekonomiler üretim araçlarının sahibinin kamu olduğunu ileri sürerek özel mülkiyete karşı çıkar. Buna ek olarak kamu harcamalarının yüksekliği ve bir merkezi planlama kurumunun bulunması sosyalist ekonomilerde en belirgin özellikler. Bu iki durum da bizim halimize şıp diye uyuyor. Yüce devletimiz zamanında don-faniladan zeytinyağına, gazete kağıdından araba kaportasına herşeyi üretmiş. Bir kısmını hala üretiyor. Bunun faturası da vatandaşa çıkıyor. Ama suç 'kapitalist'lerin oluyor.

Bizde merkezi planlama kurumu Devlet Planlama Teşkilatı, yani kısaca DPT. İşleyen bir piyasa ekonomisinde merkezi planlamadan bahsedemeyiz. Şahsen bu kurumun ne işe yaradığı konusunda da bir fikrim yok. DPT'nin kendi web sitesinde "Devlet Planlama Teşkilatının görevi ekonomik, sosyal ve kültürel politikaların ve hedeflerin tayininde ve ekonomik politikayı ilgilendiren faaliyetlerin kooordinasyonunda Hükümete yardımcı olmak ve danışmanlık yapmaktır. 1982 Anayasası da planlı kalkınmayı ve planların devlet tarafından hazırlanmasını hükme bağlamıştır." diyor. Komünist bir anayasamız varmış da haberimiz yokmuş.

Genel anlamda kalkınmayı sağlamak çok güzel bir amaç. Ancak bu amaçla yola çıkıp tam tersini yapıyorsanız, yani kalkınmayı sağlamak yerine ülkeyi daha da fakirleştiriyorsanız amacı bahane ederek varlığınızı koruyamazsınız. Müsteşarlık düzeyinde faaliyet gösteren DPT bu nedenle kapatılmalıdır, Hükümet'e danışma mekanizmasını da parti içi oluşturulacak gruplar devralmalıdır. DPT'nin yaptığı kalkınma planları ve teşvikler, kalkınmanın esas aktörleri olan özel sektör yatırımlarını desteklememekte hatta kösteklemektedir. Çin bile planlı ekonomiden vazgemişken bizde hala DPT gibi dev bir kurumun var olması ülkenin kalkınmasına engel olmaktadır.

Kalkınma ve ekonomik refah planlama ile yapılacak iş değildir. Çok klasik olacak ama eski Sovyetlerin geldiği durum ortada. Devlet planlama ve don-fanila üretme işlerinden acilen çıkıp asli görevi olan güvenlik ve hukuk alanlarına ağırlık vermelidir. Devlete don fanila ürettirirseniz hukuk ve güvenlikte geleceğiniz yer bugünkü durum olacaktır.

Geçen yazılarımda devletin fındık politikasının maliyetini ve piyasada oluşturduğu saçmalıklara dikkat çekmeye çalıştım. Buna karşılık yine devletin üzerine düşmeyen 'kutsi' amaçlarla süslenip püslenip itiraz edenler oldu. Anlaşılan DPT'nin etkisi bizde öyle baskın ki izlenen sosyalist politikaların suçunu piyasa mekanizmasına yüklemekten kimse vaz geçmeyecek.

DPT'nin bir zararı da bugün ortalıkta Güngör Uras tipinde cahil bir sürü köşe yazarını başımıza bela etmesidir. Bu kişiler hala basmakalıp planlı ekonomi tekerlemeleri ile bugünü anlamaya çalışırlar ama hep de yetersiz kalırlar. En büyük korkuları dövizdir, çünkü planlı dönemde en çok bu konuda çuvallamışlardır. Bugün DPT çıkışlı (ya da DPT'nin arka bahesi sayılan Mülkiye tandanslı) bütün iktisatçı (iktisat nedir) geçinen yazarlarda aynı defoları görürsünüz.

Reform reform deniyor da kimse altını doldurmuyor. Alın size reform: Zararı faydasından çok olan DPT kapatılsın.
Read More!

Enflasyon ve Issizlik

Eskiden ekonomistler enflasyon ile issizlik arasinda ters oranti oldugunu dusunurlerdi. Oysa simdi bu ikisi arasinda bir iliski kurmanin hem yanlis hem de abesle istigal oldugunu biliyoruz.

Bu haftasonu once Ahmet Bey Merkez Bankasinin enflasyon hedeflemesinde genel enflasyon oranini kullanmamasi gerektigi yonunde bir yazi yazdi. Ardindan Fatih Ozatay, ayni anafikirdeki yazisini Radikal'de yayinladi. Bu yazilarin arkasindaki varsayim Merkez Bankasinin 2008 senesinde de %4'luk enflasyon hedefini tutturamayacak olmasiydi.

Ardindan Murat Cokgezen iscileri korumayi hedefleyen kanunlarin gereksizliginden ve yersizliginden bahseden bir yazi yazdi. Turklerin kafasi 30 yildir enflasyonla yasamalarina ragmen bu konuya pek basmaz. Ama isci haklari, sosyal guvenlik dediginiz zaman konudan anladiklarini zannederler. Anlamazlar halbuki.

Hem enflasyon hem de issizlik birbirine gobekten bagli konular. Eskiden bunlari birbirine baglayan degiskenin faizler oldugu dusunulurdu. Enflasyonu dusurmek icin faizleri arttirmak gerektiginden, neticede bu ekonomik aktiviteleri yavaslatir ve issizlige neden olurdu. Bu yuzden de enflasyon duserse issizlik artar sacmaliklari ders kitaplarini doldururdu. Sacmalik dememin sebebi bu analize bakarak insanlarin bu sonucu "kanun" gibi gormesidir. Ancak isin icerisinde baska degiskenler de var.

Enflasyonla issizlik arasinda ters bir iliski olmasina gerek yok. Nitekim son 5 senede ulkemizde issizlik oranlari hafif azalirken, enflasyon buyuk oranda dustu. Simdi oyle bir noktaya geldik ki artik enflasyonu dusuremiyoruz, issizlik de dusmuyor. Bu ikisini de dusurmemizi saglayacak bir yol var. Birazdan bahsedecegim ama once ne yapmamamiz gerektigine bir degineyim.

Enflasyon konusunda hedefi degistirmek veya olcum sistemini degistirmek dogru bir yaklasim degil. Enflasyonun ve hayat pahaliliginin olmasinin sebebi "cekirdek enflasyonu" kullanmiyor olmamiz degil ki. Enflasyon ve hayat pahaliligi da ayni seyler degil, aralarindaki farki bilenler yorumlar kismina yazsinlar.

Issizligi onlemenin yolu iscilerin isten cikarilmasini zorlastirmak veya onlara yeni sosyal haklar vermek de degildir. Bu mevcut ve az sayidaki iscilerin rahat etmesini saglar ama bundan issizler ve gelecekte is arayacaklar zarar gorur. Biliyorum insanlar mazlumun yaninda olmayi tercih ediyor, ve isverenlerin zalim oldugunu dusunuyor. Iscileri koruyarak dogru bir davranis sergilediklerini zannediyorlar ama yaniliyorlar. Iscileri isten cikarmak ne kadar zorlastirilirsa isverenlerin isci calistirma istahlari o kadar kapanir. Issizlik ne kadar fazla ise isverenlerin "issizleri" somurmesi de o kadar kolay olur. Kayitdisi ekonominin buyuk olmasinin bir nedeni de isverenlerin issizleri radarlarin disinda somurmesidir. Issizler caresizliklerinden dolayi bu somuruye evet demektedirler. Ve bunun sorumlularindan bir tanesi de sizin gibi iyiniyetiyle isci haklarini savunanlardir.

Kendinizi sosyal guvenlik catisi altinda calisanlarin yerine degil, issizlerin ve kacak calisan iscilerin yerine koyun ne demek istedigimi belki anlarsiniz.

Hem enflasyonu dusurecek, hem issizligi azaltacak, hem de ucretleri arttiracak bir cozum mevcut. Bunun ne oldugunu biliyor musunuz? Benim vaktim kalmadi, bir dahaki sefere insallah. Kendine guvenenler yorumlar kismina cevabi yazabilirler. Read More!

Hukuk.... Nereye kadar?

Hukuk.... Nereye kadar?
14. 10. 2007 tarihli Hürriyet gazetesinin İnsan Kaynakları ekindeki bir haber çok ilgimi çekti. Haberde 4857 sayılı iş kanunun 18-21’inci maddelerine ilişkin bir değerlendirme var. Bu maddeler işten çıkarmaların belirli bir gerekçeye dayandırılmasını ve işten çıkarmada uygulanacak prosedürleri belirliyorlar. Özellikle, 18. madde ‘otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır’ diyor. Eğer mahkemeler işçinin çıkartılma gerekçesini uygun bulmazsa işveren ya işçiyi işe geri almak ya da tazminat ödemek zorunda. Yazıdan anlaşılana göre bu sınıflamaya giren işletmelerde çalışanlar işten çıkartıldıklarında ‘işten çıkartılma gerekçenin uygun olmadığı’ ya da ‘uygun tebligat yapılmadığı’ gerekçesiyle dava açıyorlar. Mahkemeler genellikle işçi lehine karar veriyor ama işveren çıkarttığı işçiyi tekrar işe almak istemediği için tazminat ödemek zorunda kalıyormuş. Sonuçta bu maddeler işten çıkartılanların patrondan tazminat kopartmasının bir aracı haline dönüşmüş.
Çalışanların haklarını koruyan yasalara genel olarak kamuoyu olumlu yaklaşıyor. İş güvencesi, yüksek ücret, sosyal güvenlik gibi kavramlar kulağa hoş geliyor. Ancak bunlar hukuk zorlamasıyla sağlanınca olumsuz sonuçlar doğuruyor. Zaten patron akıllı ise, kendisine olumlu katkı yapan işçisini hiçbir zaman işten çıkartmaz. Hatta işten çıkacak diye korkar ve kaçmasın diye ona en iyi şartları sunmaya çalışır. Eğer akıllı değil ise işçisini kaçırır ya da işten kovar ama sonuçta bundan işçi değil patron zararlı çıkar.
Hal böyle iken işçinin haklarını yasa ile korunmaya çalışması mantığı benim aklıma yatmıyor. Öncelikle, işyerimde kimi çalıştıracağıma, kimi işten atacağıma başkasının karar vermesinin bireysel özgürlüklere ciddi bir müdahale anlamına geldiğini düşünüyorum. Sonuçlarına kendimin katlanacağı olaylarda benim karar vermem daha doğru olmaz mı? İkincisi, bu müdahaleler bir kere başladı mı nerede duracağı belli olmaz. Yarın, mahalle bakkallarını korumak için ‘süpermarketten alışveriş yapmadan önce, alışveriş için neden süpermarketi tercih ettiğimi önceden mahalledeki bakkala bildirmemi’ gerektiren bir yasa çıkarsa ve bakkal benim gerekçemi beğenmeyip süpermarketten alışveriş ettiğim için beni mahkemeye verirse ne olacak? Peki, hakimler ‘Yahu bunlar gariptir’ deyip bakkallar lehine karar vermeyi alışkanlık haline getirirlerse (nitekim işe iade davaları çoğunlukla çalışanlar lehine sonuçlanıyormuş), bakkalla market arasındaki fiyat farkını ben mi üstleneceğim yoksa hakim mi üstlenecek? Üçüncüsü, bu tip davalarda karar vermek çok zordur. Örneğin, bir satış elemanınızın sizin tarafınızdan ‘laubali’ olarak değerlendirilen davranışı başkası tarafından ‘samimi’ olarak değerlendirilebilir. Bu durumda davranıştan doğrudan etkilenen sizin kararınız mı yoksa hiç alakası olmayan bir hakimin kararı mı daha önemli? Ayrıca, iş hayatına ilişkin bir kararın, hayatındaki tek para kazanma aktivitesi memuriyet olmuş bir hakim tarafından verilmesi ne kadar doğru?
Hukuk yoluyla ekonomik kararlara müdahalenin bireyler ve firmalar üzerinde olduğu gibi ekonominin tamamı üzerinde olumsuz etkileri var. İşçiyi koruduğu söylenen bu tip yasalar sonuçta patronları bezdirip ya yatırım yapmamaya ya da bu tip düzenlemelerin daha esnek olduğu ülkelere yatırım yapmaya zorluyor. Sonuçta kaybeden yine işçiler oluyor. Örneğin, bizi 4857 sayılı yasayı çıkartmaya zorlayan AB ülkeleri kendi piyasalarındaki işçilere ilişkin bu tip düzenlemeleri kaldırmaya çalışıyorlar ama bu tip hakları verdikten sonra almak zor oluyor (Fransa’da birkaç yıl önce genç işçileri işten çıkarılmalarını kolaylaştıran bir yasa tasarısının gündeme gelmesi üzerine çıkan olayları düşünün)
Bir ülkede yaşayanların haklarını koruyan etkin bir hukuk sisteminin o ülkedeki yaşam kalitesini yükselttiği herkesin uzlaştığı bir konu ama hukukun hayatımıza ne kadar müdahale edeceğinin sınırlarını da iyi belirlemememiz gerekiyor. Yoksa haklarımızı hukuk sistemine karşı da korumamız gerekebilir. Read More!

Yalancı Yalancı Sana Kimse İnanmaz

Blogumuzun kurucusu Ekonomix vakti zamanında Asaf Savaş Akat ile epey bir uğraşmıştı. Daha sonra kendisinin umutsuz vaka olduğuna hükmederek radarından çıkardı. Ben de aşağı yukarı onun gibi düşünsem de yine de Akat'ın yazılarına şöyle bir göz atmadan geçemiyorum. Bugünkü yazısını "istatistikle nasıl yalan söylenir"in güzel bir örneği olarak gördüğüm için de kendisini blogumuza misafir edeyim dedim.

Öncelikle söz konusu yazıyı gidip okumaya üşenecekler için tamamını buraya bir alıntılayalım. Çünkü o yazıyı okumadan bizim yazımızı okumanın da bir anlamı yok. Bu kadar alıntı yazımızı biraz uzatacak ama olsun. Nasıl olsa bunun bize bir maliyeti yok. Google sağolsun.

Üçüncü çeyrekte istihdam

Ağustos dönemi istihdam ve işsizlik verileri yayınlandı. “Hanehalkı İşgücü Araştırması” TÜİK tarafından anket yöntemi ile yürütülüyor. Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında Türkiye’de 37 bin örnek hanede 84 bin kişi ile görüşüldüğünü öğreniyoruz.

İstihdam ve onun aynası olan işsizlik çağdaş ekonominin en öncelikli ekonomik göstergeleridir. Çünkü modern toplumun en büyük kesitini ücret-maaş karşılığında çalışan ya da çalışmak için iş arayan insanlar oluşturur. Daha açık yazalım. Hızlı büyüme, fiyat istikrarı, bütçe disiplini, dış denge, vs. diğer göstergelerde başarının ölçüsü işsizliğin çözümüne katkılarıdır. Her yerde ve daima nüfusuna istihdam yaratamayan, dolayısı ile işsiz sayısının arttığı bir ekonomi başarısız sayılır. Nokta.

İstihdamsız büyüme
Bu bakıma, 2003 sonrasında uygulanan yanlış para politikalarının yarattığı olumsuz mirasın özellikle istihdam sayılarında ortaya çıkması şaşırtıcı değildir. Maalesef, yapılan hatalar ekonomiyi istihdamsız büyüme köşesine sıkıştırmıştır.

Resmin net şekilde görülmesi için yeni yayınlanan üçüncü çeyrek sayılarını 2000 yılının aynı dönemi ile karşılaştırma yolunu seçtim. Aynı çeyreğe bakmak mevsimlik dalgalanma sorunlarını çözer. İstihdamın yedi yıllık hikayesini özetler.

Yedi yılda Türkiye nüfusu 7.3 milyon (yüzde 11) artıyor: 73.6 milyon kişiye çıkıyor. Çalışabilir nüfusu daha iyi gösteren 15+ yaş grubu ise 6.3 milyon (yüzde 13.7) artıyor: 52.7 milyon kişiye yükseliyor.

Ya istihdam? Sıkı durun; 800 bin (yüzde 3.3) artarak 23.5 milyon kişiye çıkıyor. Evet, doğru okudunuz. 15+ yaş grubu 6.3 milyon kişi artarken istihdam artışı 800 bin kişide kalıyor. Artan nüfusun ancak yüzde 13’ü istihdam edilebiliyor.

Gerisi ne oluyor? Yedi yılda işsizler 1 milyon (yüzde 79) artışla 2,4 milyon kişiye tırmanıyor. Dikkatinizi çekerim: İşsiz sayısındaki artış istihdamdaki artıştan daha yüksektir. Hikaye burada bitmiyor, çünkü bir de işe başlamaya hazır olanlar var.

Bunların sayısı yedi yılda 900 bin (yüzde 113) artışla 1.8 milyon kişiye yükseliyor. İkisini toplayarak daha gerçekçi işsizlik sayısına ulaşıyoruz. İşsizler yedi yılda 2 milyon (yüzde 92) artarak 4.2 milyon kişiyi buluyor.

Yapısal dönüşüm
Haklı olarak soracaksınız: ne oldu bizim hızlı büyümeye? Yanlış para politikası ile hızlı büyümenin istihdam yaratmaya yetmediği açıkça görülüyor. Buna karşılık istihdamın yapısında büyük bir dönüşüme yetiyor.

Son yedi yılda tarım kesiminde istihdam 2.3 milyon (yüzde 26) azalarak 6.6 milyon kişiye geriliyor. Tarım-dışı kesimde istihdam 3.1 milyon (yüzde 22) artışla 17 milyon kişiye yükseliyor. Ücret-maaş-yevmiye ile çalışanların sayısı ise 2.9 milyon (yüzde 28) artışla 13.6 milyon kişiye çıkıyor.

Son yedi yılın büyümesi nüfusu tarımdan tarım-dışına ve kendi hesabına çalışanlardan ücretle çalışanlara doğru kaydırıyor. Yani yapısal dönüşüm sağlıyor. Nüfus artışı olmasa ekonomik büyümenin istihdam açısından başarılı olduğunu bile söyleyebiliriz.

Ama nüfus artışı var. Dolayısı ile “istihdamsız büyüme” teşhisi geçerliliğini koruyor.

Şimdi size 100 puanlık bir uzmanlık sorusu. Eğer "2003 sonrasında uygulanan yanlış para politikalarının" Türkiye'de istihdamsız büyümeye yol açtığını düşünüyorsanız, bunu kanıtlamak için hangi dönem ile hangi dönemi karşılaştırırsınız? 2003 sonrası dendiğine göre en son veri ile 2003 yılı verisini değil mi? Hadi bir anlatım bozukluğu olsa da 2003 sonrası derken 2003 yılının da kastedildiğini düşünelim. Bu durumda bile karşılaştırmayı en fazla en son veri ile 2002 yılı verisini karşılaştırarak yapabilirsiniz herhalde. Tutup da karşılaştırmayı 2000 yılı ile yapmazsınız değil mi? Tabii istatistikle yalan söylemeyi düşünmüyorsanız. Çünkü böyle yaptığınızda 2001 krizinin yol açtığı yıkımı yardımınıza çağırmış ve güzel bir palavra sıkmış olursunuz. Muhataplarınız bunu yerlerse ne ala da ya yemezlerse? O zaman yavaş yavaş yazımızın başlığındaki duruma düşersiniz.

Şimdi Asaf Savaş'ın sıktığı palavraları bir kalem geçip işin doğrusuna bakalım. İşin doğrusu aşağıdaki tabloda. Eldeki son verileri 2002 ya da 2003 yılı verileriyle karşılaştırdığınızda bu dönemdeki büyümenin aşağı yukarı işgücü piyasasına yeni girişler kadar istihdam yarattığını görürsünüz. Yani ortada istihdamsız büyüme diye birşey yok. 2000 yılı ile kıyaslama yapıldığında işsiz sayısında görülen artış tamamen 2001 krizinin eseri. Gönül isterdi ki son 6 yıldaki büyüme daha fazla istihdam yaratsın ve işsiz sayısında da düşüş olsun. Fakat yapılan araştırmalar ülkemizde işgücü piyasasına yeni girişleri karşılamak için bile en az yüzde 6 civarında bir büyümenin gerekli olduğunu gösteriyor. Demek ki işsiz sayısını düşürmek için gerekli büyüme oranı yüzde 8-10 falan olsa gerek. O da pek kolay gerçekleştirilebilecek bir büyüme değil. Hele de ülkemizdeki tasarruf düzeyinin yetersizliğini ve yatırımlar için gerekli dış kaynak ihtiyacını dikkate alırsanız.


Bu istihdam konusu önemli, önemli olduğu da kadar da çetrefilli bir sorun. En başta bu alandaki istatistiklerin ancak anketlerle belirlenebiliyor olması sorun yaratıyor. Bu durum atmasyona uygun bir ortam yaratıyor ve at izi it izine karışıyor. Vaktim olursa önümüzdeki dönemde biraz bu konularla ilgileneyim diyorum. Tabii eğer siz de ilgi duyuyorsanız. Read More!

Arz kaynaklı fiyat dalgalanmalarını söndürmek için para politikası kullanılmamalı

Merkez Bankası'nın günlük faizi yarın puan düşürme kararı 'malum' çevrelerce yetersiz bulunurken bu blogdaki arkadaşlar tarafından ağır bir şekilde eleştirildi. Benim pozisyonum her iki gruptan da farklı. Indirimi normal hatta geç kalmış bir karar olarak görmem, Merkez Bankasının mevcut politikalarını desteklediğim anlamına gelmez.

Vergi ve global tarım fiyatlarının artmasıyla önümüzdeki iki ayın enflasyon rakamlarının yüksek çıkacağı tahmin ediliyor. Öngörüler doğru çıksa bile bu tür arz kaynaklı fiyat artışları faiz enstrümanıyla durdurulabilir mi ? Henüz günlük faizin enflasyon ve büyümeyi etkileyen mekanizmaları açıklığa kavuşturulamadı. Eleştirilerin yegane gerekçesi 'olumsuz beklentiler yaratmak' olmamalı. Eğer 'doğru beklentiler yaratarak' enflasyonu düşürmek mümkün olsaydı, 'uzun dönemde azalacak' söylemiyle faizi düşürmek daha iyi sonuçlar verebilirdi. Ben beklenti yaratmak üzerine inşa edilen para polikalarından sonuç alınabilineceğine inanmıyorum.

Enflasyon parasal bir olgu mudur ? Bu soruya fiyat artışlarını enflasyondan ayırmak kaydıyla evet cevabı verilebilirim. Parasal olmayan ancak fiyat endekslerini etkileyen pek çok parametre sayılabilir. Global ısınmaya bağlı olarak tarım rekoltelerinin düşmesi, petrol fiyatlarında artış, ulusal paranın değer kaybetmesiyle yabancı parayla fiyatlandırılan ürünlerin piyasan çekilmesi vb. Eğer fiyat hareketleri arzdaki daralmalardan kaynaklanıyorsa ekonominin soğumasına da yol açar. Parasal olmayan bir olguya para politikasıyla müdahale etmeye kalkmak yanlıştır.

Fiyat artışlarının enflasyona dönüşebilmesi için 'tekrar tekrar üretilmesine' imkan veren bir mekanizmaya ihtiyaç var. Parasalcılara göre böyle bir mekanizma mevcut: Geçmişe endeksli fiyatlandırma eğilimi. Ekonomi aktörleri gelir kayıplarını önleyecek şekilde fiyatları artırıp, çalışanların maaşlarını yükseltebilirler. Bu mekanizmayla bir kereliğine ortaya çıkan bütün fiyat artışları 'otomatiğe' bağlanır. Bizim deneyimlerimiz böyle bir mekanizmanın pek de beklenildiği gibi çalışmadığını göstermiştir. 2002 yılına girdiğimizde pek çok firma çalışanlarına 'sıfır' oranında zam yaptı ve hatta işten çıkarmalar yoğun bir şekilde yaşandı. Çünkü ürünlere enflasyonu telafi edecek zamlar yapamıyorlardı. Tüketicilerin talebiyle değilde döviz kuruna bağlı fiyat artışları, bütün olumsuz beklentilere rağmen bir süre sonra 'kendiliğinden' sönüp gidiyor.

Arzdaki gelişmeler her zaman fiyatları artırmaz. Mesela eğer bu sene çok verimli bir tarım sezonu geçirmiş olsaydık, bunun genel fiyat indekslerini aşağı çektiğinin farkında olarak paranın gevşetilmesi yanlış olurdu.

Ahmet Çavuşoğlu
Read More!

Fındığa gel fındığa

Fındıkla ilgili yazımı normalde daha uzun yazacaktım. Ancak hem zaten bilinen şeylerin tekrarı olacak diye hem de sinirlerim bozulduğu için kısa kestim. Bu arada haberin ayrıntısına ulaştım, internet üzerinden küçük çaplı bir araştırma yapıp olayın büyüklüğü konusunda fikir edinmeye çalıştım.
Dünya Gazetesi'ndeki haberin ayrıntısına şuradan ulaşabilirsiniz. Haberde bildirildiğine göre 'Hükümetimiz fındıkta tek patron TMO'dur' mesajı vermiş. Hayırlı olsun. TMO da hemen 15 kişilik dev bir ekip kurmuş bu arkadaşlarımız da gece gündüz fındık konusunda çalışıyorlarmış.
Şimdi rakam kısmına geçelim. 14 Kasım itibarı ile TMO'nun elinde 316 bin ton kabuklu fındık varmış. Fiskobirlik'in web sayfasından Türkiye'nin yıllık fındık ihracatının 200-250 bin ton arasında değiştiğini öğrendim. Yani 2007-2008 döneminde fındık ihracatının tamamını TMO yapsa, TMO'nun elinde 60-120 bin ton arası fındık kalacak. Yine aynı siteden Türkiye'nin yıllık fındık üretiminin ortalamasının yaklaşık 500 bin ton olduğunu, ancak fazla dalgalanma gösterdiğini öğrendim. Örneğin 2001 yılında 705 bin tona çıkarken 2004 yılında 360 bin tona düşmüş. Bu rakamlardan üretimin kabaca yarısının ihraç edildiğini yarısının da iç piyasada tüketildiğini öğrenmiş oluyoruz. Buraya kadar herşey normal.

Şimdi gelelim fiyat konusuna. TMO'nun fındık için açıkladığı alım fiyatı kilo başına 5 YTL'nin üzerinde. Yani stokta bulunan 360 bin ton fındığın ortalama maliyeti 1.8 milyar YTL'ye geliyor. Bu fındıklar henüz kimseye satılmadığına göre, hep beraber, ilkokula giden gitmeyen çocuklar dahil fındık politikasının şu anda vatandaşa maliyeti kişi başına 25 YTL olmuş. Sokaktan geçen birinin cebinden 25 YTL çalsam beni kaç yıl hapse atarlar. Ama soygun devlet eliyle yapılınca suç olmuyor sanırım.

Bu arada serbest piyasada kabuklu fındığın fiyatı minimum 3, maksimum da 4.7 YTL. Güncel Analiz'deki arkadaşlar serbest piyasadan fındık alıp TMO'ya satmayı düşündüler mi acaba? Bu işte ciddi kar var gibi gözüküyor.

Daha komiği de var. TMO'nun sayfasında fındık alım fiyatları yayınlandığı gibi satış fiyatları da yayınlanmış. Satış fiyatı 5 YTL. Şaka gibi ama aşağıya detaylı alım fiyatlarını yazıyorum:

Giresun kalite:
Ağustos Eylül: 5,15
Ekim: 5,20
Kasım: 5,25
Aralık: 5,30
Ocak: 5,35

Levant kalite:
Ağustos Eylül: 5,00
Ekim: 5,05
Kasım: 5,10
Aralık: 5,15
Ocak: 5,20

Sivri kalite:
Ağustos Eylül: 4,75
Ekim: 4,80
Kasım: 4,85
Aralık: 4,90
Ocak: 4,95

Yukarıda gördüğünüz detaylandırma satış fiyatlarında yapılmamış. Şu anda Kasım ayında olduğumuza göre, Giresun kalite fındığı TMO'dan kilosu 5 YTL'ye alıp yine TMO'ya kilosu 5,25 YTL'ye satabilirim gibi gözüküyor. Kilo başına 25 kuruş kar hiç de fena gözükmüy0r. Tabi ben bu piyasanın cahiliyim, bu karı bana yedirtmezler. Bunun da farkındayım ama konu hakkında bilgi sahibi birileri varsa bize de bu fiyatlardaki absürdlüğü açıklarsa sevinirim. Read More!

Yatırım danışmanı

Güncel Analiz blogu hisse bazında borsa yorumları yapıyor ve yatırım tercihlerini okuycularıyla paylaşıyorlar. Buradaki arkadaşlar alınmasın (aslında güzel iş çıkarıyorlar) ama aşağıdaki video kendilerine uzman adını veren ve tavisyelerde bulunan kişiler hakkında güzel bir örnek.

Tekrar edelim. Alınmaca yok:) Read More!

Aman Petrol, Canim Petrol

Durmuş Yılmaz'ın sağ gösterip sol çakmasıyla grogi durumuna düştük. Bari biraz başka konularla ilgilenelim de akıl sağlımızdan olmayalım. Biliyorum, gündemle tam örtüşmeyen ve kafa göz yarmayan yazılar pek hoşunuza gitmiyor ama idare edin. Hem blogumuzun santraforu Ekonomix de bir süredir ortalarda yok. Bari böylece bu günü de boş geçmemiş oluruz.

Malumunuz, petrol fiyatları bir süredir 100 dolara merdiven dayamış durumda. Reel fiyatlarla ele alındığında da 1980 yılındaki rekor seviyeye iyice yaklaştığı söyleniyor. Yüksek petrol fiyatları o zamanlar dünya ekonomisinin başına epey iş açmıştı. Amerikanya'nın Ashaf War Akhad, Brave Cloud, Ghungor Urras gibi yazarları, tarih tekerrürden ibarettir diyerek, petrol fiyatları üç yıl önce yükselişe geçtiğinden beri "Aha resesyon geldi, geliyor" diye senaryolar yazıp duruyor. Fakat aynı bizdeki adaşları gibi sürekli çuvallıyorlar. Petrol fiyatları bu seviyelere geldiği halde henüz ortada resesyon falan görünmüyor.

Bunun neden böyle olduğunu iktisatçılar (iktisat nedir) henüz çözebilmiş değil. Şimdilik bazı ipuçlarını değerlendirmekle yetiniyorlar. Bu ipuçlarından birine geçenlerde Greg Mankiw değinmişti. Esasında o da başka bir yerden arakladığı bir grafiğe dayanarak yorum yapmıştı. Bizim de Mankiw'den arakladığımız bu grafik ABD ekonomisinin enerjiye olan bağımlılığın 1980 yılından beri yarı yarıya düştüğünü gösteriyor. Mankiw, bunun nedeninin aradan geçen sürede ABD'de imalat sanayininin GDP içindeki payı azalırken hizmetlerin payının artması olabileceğini söylüyor. Bence de mantıklı bir açıklama. Burada düz mantık yaparsak demek ki petrol fiyatlarındaki artışın ABD ekonomisinde 1980 yılındaki gibi bir etki yapması için daha 200 dolara kadar yolu var. Tabii ceteris paribus varsayımıyla.Neyse, ben bu grafiği gördükten sonra acaba Türkiye'deki durum ne ola ki diye merak etmiştim. Fırsat bulunca bunu araştırmaya koyuldum. Şuradan petrol tüketimine ilişkin verileri aldım. Dünya Bankası'nın veri tabanından da (erişmek için abonelik gerekiyor) satınalma gücü paritesine göre ve 2000 yılı sabit fiyatlarıyla hesaplanmış GSYİH verilerini indirdim. Benim bulduğum veriler Mankiw'in grafiğindekiyle tam olarak uyuşmadığı için (orada Btu cinsinden verilen enerji tüketimi verilerini ben ton cinsinden bulabildim) ABD'ye ilişkin verileri de yeniden hesapladım. Ayrıca elim değmişken bir de son yıllarda her musibetin altından çıkmakta olan Çin'deki duruma bir bakayım dedim.

Efendim, böylece oluşturduğum iki grafik aşağıda kuzu gibi yatmakta. Üstteki grafik, Türkiye, ABD ve Çin'de 1 milyon dolarlık GSYİH yaratmak için ne kadar petrol tüketildiğini gösteriyor. Burada üç ülkenin durumu aşağı yukarı benzer sayılır. ABD ve Çin'deki kadar olmasa da bizim ekonomimizin petrole bağımlılığı da bugün 1980 yılına göre azalmış durumda.

Fakat sadece petrolü değil de tüm enerji tüketimini ele aldığımızda işin rengi değişiyor. ABD ve Çin'in enerjiye bağımlılığı azalırken, bizim bağımlılığımızın arttığı görülüyor. Bunda herhalde son yıllarda iyice doğalgaza yüklenmemizin payı var.

Peki bu verileri nasıl yorumlamalı? Şu şekilde herhalde. Petrol fiyatlarındaki artış konusunda o kadar panik yapmamıza gerek yok. Petrol fiyatlarının bize de 1980 yılındaki etkileri yaşatması için daha bir miktar yolu var. Amma petrol dışındaki enerji çeşitlerinde fiyatlar yükselirse durum kötü. Bir yerlerde bizim doğalgaz alım anlaşmalarında fiyatların petrole endekslendiğini okumuştum galiba. Eğer doğruysa çok fena.

Read More!

fındık fıstık çıtır çıtır hem kan yapar hem ısıtır

Yukaridaki haber Dunya gazetesinden. Tekrar okuyalim: Findik kavgasinin faturasini kim odeyecekmis? Devlet. Yani vatandas. Yani her vatandasin cebinden ozellilkle de dusuk gelirli ve bir liranin bile hesabini yapan vatandasin cebinden findik ureticilerine ve tuccarlarina kaynak aktariliyor. Sonra da benzin fiyatlari neden yuksek diye soruyorlar. Neyse sinirim bozuldu burada kesiyorum.

Read More!

Küresel ısınma üzerine test

Küresel ısınma dendi mi bilen bilmeyen konuşmaya başlıyor. 10 sorudan oluşan şu test bir hayli ilginç. Ben 10 üzerinden 7 aldım. Hadi yüksek gözüksün, 100 üzerinden 70 aldım. bakalım 100'de 100 yapan 'inek' okuyucularımız var mıymış. Read More!

Para Basarak Enflasyonu Dusurmek

Komik olmaya başladınız. Dünya üzerinde para basarak enflasyonu düşürmeye çalışan ilk 'merkez bankacılar' olarak tarihe geçeceksiniz. Yaptığınız hataların bedelini ise şu gariban millet ödeyecek. Hükümete mi yaranmaya çalışıyorsunuz, akıl tutulmasına mı uğradınız, yoksa nasılsa kimse bize suç bulmayacak güvencesi ile mi bu adımları atıyorsunuz anlaşılmıyor. Şuradan okuduğum habere göre Oğuz Satıcı bile beklemiyormuş bu indirimi. Oğuz Satıcı seviyesine bile düştünüz ya ne desek boş!

Enflasyon son üç ayda yüzde 6.9'dan yüzde 7.7'ye yükselmiş. Yıl sonunda muhtemelen yüzde 8'in üzerine çıkacak. Enflasyon hedefi ise yüzde 4. Çocuk kandırıyorlar, biz de inandık. Buna karşılık son üç ayda yapılan faiz indirimleri 125 puanı buldu. Borç verme oranını dikkate alırsak 175 puan. Hani ekonomi falan bilginizi sorgulamayalım da bir atasözü vardı, hızlı giden atın neyi seyrek düşerdi?

Ama bu üç ay süresince malumunuz hükümet bütçe açığını sıfırladı. PKK yeter artık kan akmasın dedi kayıtsız şartsız teslim oldu 3000'e yakın üyesi teslim oldu hapse konuldu. Petrol fiyatları 25 dolar seviyesine düştü. Global piyasalarda hiç türbülans yok. Ve her şey güllük gülistan! O zaman indirin be babam niye 50 puanda kaldınız. Sıfıra indirin faizleri de ortalık biraz para görsün. Bastır paraları Leylaya, bi daha mı gelicez dünyaya.

Buraya yazıyoruz: Son üç ayda görülen parasal gevşemenin hurmalarını 2008 Mayıs'ından itibaren yemeye başlarsınız. Pardon hep beraber yiyeceğiz. Faiz indirimleri bu şekilde giderse muhtemelen 2008 sonunda yüzde 8-10 arası bir enflasyonla başbaşa kalırsınız. Ama umurunuzda mı? Nasılsa uyduruk kıytırık bir mektup yazıyorsunuz kimse de size neden enflasyon düşmüyor sorusunu sormuyor. Hükümet desen ağzında sakız ettiği 'tek haneli enflasyon' sakızını daha on yıl çiğneyecek sanırım.

Beyler bayanlar, kendimize gelelim. Dünyanın neresine giderseniz gidin yüzde 8'lik enflasyondan bahsettiniz mi yüksek enflasyon ortamında nasıl iş yapıyorsunuz diye sorarlar adama. Yok biz milletin kanını emerek idare ediyoruz cevabını verecekseniz, diyeceğim bir şey yok. Hükümet bir yandan vergilerle, kanını emiyor Merkez Bankası bir yandan enflasyonla emiyor. Ortalıkta muhasebeciden bozma üç buçuk iktisatçı (iktisat nedir) müsvettesi de azıcık enflasyondan bir şey olmaz teraneleriyle tanrılarını kutsuyor.

Yapacağınız tek iş enflasyonu düşürmek onu da 3 senedir beceremiyorsunuz. Yeter artık düşün milletin yakasından! Read More!

Biri Bizi İşletiyor!

Merkez Bankası yine faiz indirmiş. Hem de 50 baz puan. Hatta borç verme faiz oranını dikkate alırsanız indirim 75 baz puanı buluyor. Şu ve şu yazılardaki iddia nedeniyle yarın ilk işim TEGV'ye 10 YTL bağışlamak olacak. Fakat bu işten birşey anladıysam arap olayım. Enflasyon da yükselmiş Merkez Bankası'nın kendi enflasyon tahminleri de. Hal böyleyken bu indirimin gerekçesi ne? Tek gerekçe Merkez Bankası'nın 2008 yıl sonu enflasyon tahmininin hala yüzde 4'lük hedef ile neredeyse aynı ve yüzde 4.1 olması. İyi de her Enflasyon Raporu'nda enflasyon tahminlerini sürekli yukarıya doğru revize eden bir kurumun bu tahmininin tutacağına nasıl inanalım. Lafa geldiğinde fiyat istikrarının önemini güzel güzel anlatan ve şurada olduğu gibi takdirimizi alan Durmuş Yılmaz yoksa bizi işletiyor mu ne? Galiba Merkez Bankası enflasyonu düşürmeyi çoktan gözden çıkarıp başka sulara doğru yelken açmaya başlamış. Ekonomix ile Barış zaten bu görüşteydi ama ben anlaşılan biraz saf olduğumdan "Yok canım, olmaz öyle şey" deyip duruyordum. Ama oluyormuş galiba.

Not: Yazı bu kadar. Aşağıdaki ibareye tıklamanıza gerek yok.
Read More!

Sosyal Guvenlik Acigi ve Kazanilmis Haklar

Radikal sosyal guvenlik sisteminin analizini yapan bir yaziyi kapak yapmis. Yazida bir cok ilginc bilgi var ama benim en ilginc buldugum cumleler sunlar:

"Türkiye daha önce yabancı olduğu sosyal güvenlik açığı kavramıyla 1992'de tanıştı. Demirel hükümetinin emeklilik yaşını düşürmesi ve 'sosyal yardım zammı' adı altında emekli aylıklarına prim karşılığı olmayan artışa gitmesi üzerine sosyal güvenlik sistemi sembolik de olsa ilk açığını 1992'de verdi ve izleyen yıllarda giderek büyüyen miktarlarda açık vermeye devam etti. Sosyal güvenlik sisteminin 1994-2006 arasındaki 13 yıllık dönemde gerçekleşen açıklarını kapatmak için bütçeden aktarılan kaynakların aynı dönemdeki Hazine iç borçlanma faiz oranları dikkate alınarak güncellenen değeri 687 milyar YTL."

Evet, Demirel sayesinde emeklilerin basina gokten "cuk" diye bir hak dustu. Bu hakki da "kazandiklari" icin bir daha kaybetmeleri gibi bir olasilik yok, cunku Turkiye'de "kazanilmis haklarin korunumu" ilkesi gecerli. Mesela Fenerbahce Kayseri macinda 1 gol atip one gecerse, galibiyet hakki kazandigi icin sonraki dakikalarda gol yiyip maci kaybetmesi hukuken mumkun degil. Mahkemeye verseler 3 puanlarini geri alabilirler (Fener maci 2-1 kaybetti sonradan yedigi gollerle).

Bu aciklarin devletin butcesine son 15 yildaki maliyeti ise neredeyse 700 milyar YTL imis. Devletin ic ve dis borcunun iki kati bir miktar. Bu parayla neler yapilmaz neler.

Ulkemizde her bir emekliye 2 calisan dusuyormus. Bir emekli ayda ortalama 700 YTL maas alirken, bir calisandan ayda ortalama 300 YTL kesiliyor. Anlayacaginiz calisanlardan toplanan para maaslarin odemesine bile yetmiyor. Bir de emeklilerin saglik harcamalari var ki ne siz sorun ne ben soyleyeyim. Turkiye coktandir "refah devleti" olmus, haberimiz yok.

Hukumet de bu problemi cozmek bir yana, iki yildir sallayip duruyor. Eskiden Sezer'i bahane ediyorlardi, simdi orada da kendi adamlari var, hala ne duruyorlar? Gerci 2 sene once getirdikleri cozum de dandikti, neymis efendim problemi 30-40 sene sonra cozecekmis. Kazanilmis haklar geri alinamazmis!! Bal gibi de alinir. Birileri bir seyler kazaniyorsa birileri de kaybediyordur. Haybeden bir suru kisiyi emekli ettiniz, bu donemde vergi veren vatandaslari magdur ettiniz. Genclerden aldiniz, yaslilara verdiniz. Genclere de yaslilardan alip verirseniz kimse bir sey diyemez.

Ulkemizde yuksek faizden sikayet edenler aslinda sosyal guvenlik politikasindan sikayet ediyorlar. (Kizim sana soyluyorum, Oguz Saticim sen anla) Acik vermeyen, tutucu bir sosyal guvenlik politikasina sahip olsaydik, simdiye ne devletin borcu kalmisti, ne de 2001 krizi cikmis olacakti. Herkese bir ev bir araba sozu veren Demirel aslinda herkesin bir ev ve bir araba almasini cok uzun bir sure erteletmis oldu. Biz 92 yilinda Polonya'dan, Cek Cumhuriyetinde cok daha zengin bir ulke idik. Bulgaristan'dakiler yoksulluktan Turkiye'ye kaciyorlardi. Simdi bu ulkelerin hepsi bizi gecti. Sagolasin Demirel, sagolun erken emekliligi ve erken emeklileri savunanlar!!! Read More!

Turkiye Nereye Gidiyor?

Ara ara gecmiste yazdigimiz yazilara giderek ne demisiz neler gerceklesmis, nerelerde yanilmisiz diye bakiyorum. Bu blogu tutmamizin en buyuk faydalarindan bir tanesi de bu. Kendi kendimizi daha objektif degerlendirebilmek.

Bundan tam 1 sene once 12 Kasim 2006 tarihinde Tugrul Turkiye ekonomisinin kisa vadede nereye gittigine dair bir yazi yazmisti. Gerci Tugrul aramizdan ayrildi ama onun boslugunu Ekodok ile dolduruyoruz. Ikisi de konuya at gozlugu takmadan yaklastigi icin benzer tahminler yapiyorlar, oyle de olmasi gerekir. Neyse, hemen Tugrul'un yazisinin degerlendirmesine gecelim.

Hatirlarsaniz o zamanlar faizler %21-22 civarlarinda seyrediyor, bazi ekonomistler "tam dolar alma zamani yine dustu" teranelerini ortaya savuruyorlardi. Asaf Savas Akat hala ekonominin resesyona girecegini bekliyordu. Herkes yuksek faizlerden dolayi Merkez Bankasini sucluyordu. (O tarihten 2007 Eylul ayinin sonuna kadar Merkez Bankasi faizlerini sadece 50 baz puani indirdi ama gosterge faizler 600 baz puani dustu.) Bu kosullar altinda Tugrul sunlari soyluyor:

"Eger tuketim ithalatini ic piyasadaki tuketimin bir olcusu olarak kullanirsak, diyebiliriz ki su anda uretim buyuk oranda dis piyasaya yonelmis durumda. Tuketici kredilerindeki artis hizinin kesilmesi, tasit satislarinin azalmasi ic tuketimin yavasladigini gosteren diger veriler. Tuketimin yavaslamasinda MB faiz artislarinin buyuk rol oynadigini zannediyorum. Yatirim egilimindeki dusus son aylarda yerini nisbi bir istikrara birakmis gozukuyor. Ihracatta Nisan ayi ile birlikte gorulen canlanma yilin ortasina dogru epey hizlanmis. Bunda TL'nin deger kaybi kadar Avrupa ekonomilerindeki canlanmanin etkisi var. Aramal ithalatinin hizindaki yavaslama ileriki aylarda sanayi uretiminin yavaslayacagini dusunduruyor. Bu veriler isigi altinda onumuzdeki aylarda ekonomik aktivitelerin hizi buyuk oranda ihracata bagli kalicakmis gibi gozukuyor."

"Cuk" diye dogru cikmis bir tahmin. Gercekten de ihracat dusen dolar kuruna ragmen rekorlar kirarak buyumenin lokomotifi oldu. Ic tuketim hala kendine gelebilmis degil. Yine de buyumemiz resesyon beklentilerine kiyasla cok yuksek hizda gerceklesiyor. Ugur Gurses %4'un altinda bir buyume bekliyor bu sene icin, biz ise ustunde. Asaf Savas ne bekliyor bilmiyorum cunku coktandir yazilarini okumuyorum. Read More!

Yaman Toruner'in Futbol Yazisi

Yaman Törüner, bugün (kendi ifadesine göre) ilk kez bir spor yazısı yazmış. Okuyunca içim ürperdi. Adamın futbola bakışı ekonomiye bakışı ile tastamam aynı. Komplo teorisinin bini bir para. 1990'lı yıllarda ekonomiyi (ekonomi nedir?) bu tür adamlara emanet ettiğimizi düşündükçe (Yaman Törüner, 1990'lı yıllarda İMKB Başkanı, TCMB Başkanı, Devlet Bakanı gibi görevlerde bulunmuştu) üç kriz yaşadığımız o dönemi ucuz bile atlatmışız diye seviniyorum. İnsanda biraz akıl izan olur be! Ancak kahvehane köşelerinde prim yapabilecek böyle uçuk şeylere bu tür üst düzey görevlere kadar gelebilmiş bir insan nasıl inanır? Neyse, fazla uzatmayalım, yoksa ağzımdan daha kötü şeyler çıkacak.

Gıcık yaratmamak için özel not: Bu yazının hepsi bu kadar. Alttaki ibareye tıklamanıza gerek yok. Read More!

Yılmaz'dan Satıcı'ya ders

Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz ve PPK üyeleri dün TİM Başkanı Oğuz Satıcı ve beraberindeki heyetle bir araya gelmişti. Yılmaz'ın bu toplantıda yaptığı sunum TCMB'nin internet sitesine yüklenmiş. Ben bu sunuma göz attığımda baya başarılı buldum. Sizin de bir göz atmanızı tavsiye ederim.

Söz konusu sunumda aşağıdaki türden tablolar var. Vay anasını! Şu hale bakın be, son altı yıldaki durum tam bir rezalet!!! İşte şimdi Satıcı'ya hak verdim. TCMB bir an önce titreyip kendine gelmeli ve bu tabloyu 1990'lı yıllardaki haline çevirmek için ne gerekiyorsa yapmalı. Biz böyle şeylere alışık değiliz. 1990'lı yıllardaki mutlu mesut günlerimizi geri isteriz arkadaş.



Ha, bu arada aynı toplantıda Oğuz Satıcı da bir sunum yapmış. Onu da buradan yükleyebilirsiniz. İşte ben sunum diye buna derim!!! Oğuz abim bütün gerçeği bir bir ortaya dökmüş. Umarım Yılmaz bu sunumdaki mesajları anlayabilmiştir. Read More!

Ozince'den Yabancilara Tavsiye

Turkiye'nin en dandik bankalarindan birinin genel muduru olan Ersin Ozince "Yatırımcılar, hele hele yabancı yatırımcılar dünyada bankacılığın böylesine eleştirildiği bir dönemde her halde biraz daha detaylı düşünebiliyorlarsa kalite açısından Türk bankası hisse senedi (hisse senedi nedir?) almaları yararlarına olur diye düşünüyorum" demis.

Once Isbankasina neden dandik dedigimi anlatayim. Dun aksamki kapanis verilerine gore Isbankasinin ozsermayesi $7.7 milyar, piyasa degeri ise $17.8 milyar imis. Ote yandan kendi akrani olan Akbank'in ozsermayesi $8.4 milyar, piyasa degeri ise $24.3 milyar imis. Yani Akbank'a kiyasla %20 daha ucuz imis. Biz buna iskonto diyoruz, dandik banka olmasa bu kadar iskontolu olmazdi. Ote yandan Garanti Bankasi ile ayni piyasa degerine sahipler ama Garanti Bankasi bu piyasa degerini sadece $4.5 milyarlik ozsermaye ile saglamis. Varin Isbankasi'nin Garanti'ye kiyasla ne kadar iskontolu oldugunu siz hesap edin.

Burada tavsiye verilmesi gereken yabanci yatirimcilar degil. Onlar zaten senelerdir piyasadaki banka hisselerini topluyorlar. Hatta adamlar toptan aliyorlar bankalari. Tavsiye vereceksen bizim gecen sene Akbank'in piyasa degeri $8 milyar iken verdigimiz gibi vatandasa banka hisseleri alin seklinde vereceksin. Yoksa kizim sana soyluyorum, gelinim sen anla mi demek istiyorsun? Read More!

Ekonomistlerin Es Secimi Uzerine Calismasi

Ingilizce bilenler icin ilginc bir yazi. Mankiw'e link icin tesekkur ediyoruz. Erkekler dis guzellige ve sumsukluge onem veriyorlarmis, kadinlar da paraya. Hayrina biri Turkceye cevirsin, ben cevirince cok kaba oluyor. (ekonomi nedir?) Read More!

Defans Problemi

Biz uzun suredir yaziyoruz ama artik Galatasaray'in kendi sahasinda 3 gol, Besiktas'in ise 8 gol yemesi neticesinde bir cok kisi kluplerimizde ve milli takimimizda bir defans problemi yasadigimizin farkina varmistir.

Bu problemin uzun vadeli cozum yollari vardir, biz de tavsiyelerde bulunmustuk daha once. Kisa vadede ise cok bariz bir cozum varmis ama bu cozum elimizden kacmis.

Stuttgart takiminin defansinda oynayan Serdar Tasci Alman milli takimina cagirilmis. Demek ki defansi elek gibi olan Turk milli takiminda oynayacak kadar iyi bir futbolcu degilmis, oyle olsaydi Milli takimlar teknik direktoru Fatih Terim onu coktan oynatmis olurdu. Amacimiz ders vermek degil, ders almak. Bu dersten ogrendigimiz de su: if Serdar to national team enter is good enough, we him long time make play.
Read More!

Büyüme polemiği

Bizim Ekonomix'in favori yazarı (aslında genel olarak benim de beğendiğim) Uğur Gürses'le büyüme konusunda anlaşamıyoruz. Uğur Gürses, ikinci çeyrek büyüme oranları açıklandığı zaman artık 2007'de yüzde 4'lük büyümenin bile zor olduğunu yazmıştı. Ben ise ikinci çeyrek büyümesine ilişkin değerlendirmemde buna katılmadığımı ve bu yılki büyümenin yine yüzde 5'in üzerinde olmasını beklediğimi yazmıştım.

Eylül ayında sanayi üretimindeki artış yüzde 2.2'de kalınca Uğur Gürses bugünkü yazısında aynı konuya geri dönüp yine aynı iddiada bulunmuş. Fakat ben yine kendisine katılamıyorum. Eylül ayında sanayi üretiminin düşük kaldığını kabul ediyorum ama üçüncü çeyrekteki sanayi üretimi yine de ikinci çeyrektekinden yüksek. İkinci çeyrekte yüzde 3.2 olan sanayi üretimindeki artış üçüncü çeyrekte yüzde 4 olmuş. Bu, ekonomideki durgunluk eğiliminin güçlendiğine değil hafif de olsa bir toparlanma olduğuna işaret eder. Ben bakmadım fakat Uğur Gürses'in verdiği rakamlara göre imalat sanayiindeki üretim artışı ise ikinci çeyrekte yüzde 0.9 iken üçüncü çeyrekte yüzde 2.9'a çıkmış. Yani orada daha fazla bir toparlanma var. Evet, tarımdaki rekolte kayıpları üçüncü çeyrekte büyümeyi olumsuz etkileyecek. Fakat en son baktığımda üçüncü çeyrekte iç talep göstergelerinde toparlanma vardı. Yani üçüncü çeyrekte büyümenin ikinci çeyrekteki yüzde 3.9'luk oranın üzerinde olması ihtimali daha güçlü (Uğur Gürses ise üçüncü çeyrekte büyüme yüzde 2-3 olur diyor). Ben artık 2007'nin tamamındaki büyümenin yüzde 5'in üzerinde çıkması ihtimalinin azaldığını düşünsem de hala yüzde 5 civarında bir büyümeyi olası görüyorum. Bakalım kim haklı çıkacak?

Son olarak, büyüme rakamı konusunda anlaşamasak da Uğur Gürses'in hükümete yönelik eleştirilerine katıldığımı belirteyim. Read More!

2/B Orman Arazileri Satilmasin

TEMA 2/B orman arazilerinin satisini engellemek icin bir imza kampanyasi baslatmis. Boyle seylere zart diye imza basmamak gerek. Uzerinde dusunun, onayliyorsaniz imza atin, onaylamiyorsaniz gerekirse 2/B orman arazilerinin satisi icin siz imza kampanyasi baslatin.

Hukumet bu alanlarin satisindan $25 milyar bekliyormus. Birileri ortaya boyle rakamlar attigi zaman hemen inanmayin. Muhtemelen yanlistir bu rakam. Boyle toptan satis durumunda hem istediginiz gibi tum arazileri satamazsiniz, hem de istediginiz fiyata satamazsiniz. Turkiye'de daha gayrimenkul fiyatlarini takip eden bir endeks yok, emlak vergisi sistemi bir komediden ibaret. Uzman yok. Bu sartlar altinda kalkip da kicinizdan $25 milyar gelir elde edecegiz derseniz ancak salaklar inanir.

Diyelim ki bu arazilerin satisindan 5 milyar dolar gelir elde ettik. Birincisi satacagimiz fiyatlar olmasi gerekenin cok altinda olacagi icin bu yerlerin uzerine coreklenenlere halktan gelir transferi yapmis olacagiz. Bunun yerine bu kisilere gecmis yillara yonelik kullanimdan dolayi 5-10 milyar ceza kesersiniz, bundan sonraki yillar icin de senelik 1-2 milyar kullanim ucreti istersiniz. Arazilerin degeri gercekten $25 milyar ise 1-2 milyar %10'luk reel faiz ortaminda az bile kalir.

Ikinci nokta ise elde edilecek bu gelirlerle ne yapilacagidir. Gecmis 2-3 yildaki tecrubelerimiz sunu gosterdi ki Erdogan hukumeti sosyalist bir hukumettir, saga sola vatandastan topladigi vergileri peskes cekmesini daha onceki iktidarlar gibi cok sevmektedir. Vergi gelirleri arttikca ve butce acigi azaldikta, bu egilimleri de artmaktadir. Enflasyonun %8-9 seyrettigi zamanlarda hukumet harcamalarini %15-20 civarinda arttirmakta bir sakinca gormemistir. O yuzden bu arazilerin satisi yeni harcamalara kaynak olacak, ekonomideki carpikliklari arttirarak uzun vadeli buyume hizimizi dusurecektir.

Bu arada, Erdogan hukumetine de gicik oldugumu belirtmeliyim. "Korler diyarinda tek gozluler kral olurmus" sozununun dogrulugu da bir kez daha kanitlanmis oldu.

Neticede bu mentalite iktidarda oldugu surece ben bu arazilerin satisina karsi oldugumu ve TEMA'nin kampanyasini destekledigimi belirtmeliyim. Normalde (ekonomik acidan) muhafazakar bir hukumet iktidarda olsaydi bu hareketi desteklemez, satisin (veya kiralamanin) optimal olarak yapilmasini saglayacak bir mekanizma uzerinde kafa yorardim. Besiktas gibi 8 gol yiyen bir defansim olduktan sonra ben bir gol atsam ne yazar, atmasam ne yazar? Read More!

Enflasyon Yorum Ozeti

Enflasyon ve faiz konusunda son 1 aydir soylediklerimizin bir ozetini Ugur Gurses yapmis. Ekodok'un bahisleri hala acik. Merkez Bankasi gelecek hafta faizleri ne kadar indirecek veya hic mi indirmeyecek? Bilemeyenler TEGV'e 10 YTL bagis yapacaklar. 14 Kasim treni kalkiyooooor. Read More!

Besiktas'in Defansi=Milli Takim Defansi

Bir maca bakarak Besiktas'i yerden yere vuracagimizi dusunmeyin. Biz son iki sezondur Turkiye'de dogru durust defans oyuncusu yetismedigini belirtip duruyorduk. Zaten Galatasaray ve Fenerbahce'nin defansi cogunlukla yabanci oyunculardan kurulu, milli takimin defansi ise Besiktas'li oyunculardan olusuyor. Bu macta Besiktas'in yanisira milli takimimizin da ne kadar zayif oldugunu bir kez daha gormus olduk.

Gecen sene milli takimimizin Avrupa sampiyonasina katilmayacagi tahminini yapmistik. Maalesef bu tahminimiz dogru cikacak gibi gorunuyor. Futbol Federasyonunun uzun vadeli projelere imza atabilecek kabiliyeti yok. Klup takimlari da yapilari geregi hep kisa vadeli dusunuyorlar. Buradaki problem kluplerin aslinda sahipsiz olmasi. Hic bir baskan 5-10 sene meyve verecek, ama bedeli bugun odenecek projelere imza atmak istemiyor.

Kluplerin basina da profesyonel yoneticilerin gelmesi lazim. Ancak futbolda bir suru entrikanin dondugunu de goz onunde bulundurmamiz lazim. Bu sadece Turkiye'de degil, Avrupa'da da boyle. Yoksa video ile mac esnasinda hakem kararlarinin yeniden gozden gecirilmesi coktan uygulamaya sokulurdu. Hatta bu duraklamalar reklamlar icin kullanilir, cok daha buyuk paralar kazanilabilir. Neyse, dil doktugumuz sey mafyayi reform etmek gibi birsey. Read More!

GAP Vegas

Gecen ay gazetelerde kumar ile ilgili iki tane ilginç haber vardı. Birinci haberde, İstanbul polisi Etilerde bir eğlence mekanına kumar oynatıldığı gerekçesiyle baskın yapıyor. Yeşil çuhaların, rulet masalarının başında yakalanan 77 kişi ‘biz iftar için toplandık’ diyerek kendilerini savunuyorlar (bu olaydan bir hafta sonra basılan bir başka kumarhanede yakalananlar ise ‘sahur yapıyorduk’ dediler). İkinci haberde ise Adıyaman Sanayi ve Ticaret Odası başkanı Türkiye’de kumarın hiç olmazsa yabancılar için serbest bırakılması durumunda kumar turizminin gelişeceğini, bu sayede bölgenin GAP Vegas olarak anılacağını söylemiş. (Bence doğru da söylemiş)
Ezelden beri devletin kumarı neden yasakladığını hiç anlayamadım. Kumarın yasaklanması:
1- Kocaman insanların çocuk yerine konması, devletin vatandaşına ‘sen tek başına ne yapacağını bilmiyorsun bu ben sana öğretirim’ demesidir. Bunun, bazı ülkelerdeki içki yasağından hiçbir farkı yoktur. Bu tip yasakların hepsi bireysel özgürlüklere vurulmuş birer darbe demektir.
2- Kurbanı olmayan bir suçtan dolayı insanların hapse atılması, katiller ortalıkta dolanırken, polisin (siz tasvip etmeseniz de) kendi aralarında eğlenen insanların peşinde sabahtan akşama kadar koşturması, suçu ispat etmenin zorluğu nedeniyle tüm bu çabalar sonunda basılan kumarhanelerin ’Biz iftar için toplanmıştık ya da burada kumar makineleri teşhir ediyoruz. Kumar oynamıyoruz’ diye ifade vererek bir gün sonra yeniden faaliyete geçmeleri, özetle büyük bir kaynak israfı demektir.
3- Devletin, yasal olsa, trilyonlarca lira vergi toplayacağı bir faaliyetten havasını alması demektir.
Umarım devlet, hiç olmazsa Adıyamanlıları, adam yerine koyar ve dinler. Arzu eden kumar oynayarak eğlenir. Polis bir gün sonra serbest kalacak olan kumarcıların değil, hırsızın, katilin peşinde koşar. Devlet de topladığı vergi gelirini arttırır. Read More!

Citigroup ve Amerikan Dolari

Citigroup Akbank'in %20'sini $3 milyar civarinda bir rakama satin almisti yakin bir zamanda. Akbank'in simdilerde piyasa degeri $27 milyar civarinda seyrediyor. Citigroup'un piyasa degeri ise $175 milyar. Yani 1 Citigroup ormanda 6 Akbank gucunde oluyor. Bu bana biraz dusuk gorunuyor. Citigroup sadece bankacilik yapmiyor, adamlar finansal supermarket. Bu aralar mortgage krizinden dolayi bayagi bir para kaybettiler ve CEO'lari istifa etti, ama bunlar sirketin uzun vadeli potansiyelini bu kadar etkilememeli.

Ote yandan sirketin piyasa degerinin goreceli olarak dusuk gorunmesinin bir sebebi de Amerikan dolarindaki dusus. Bana kalirsa Amerikan dolari euroya karsi cok dustu. Tabii bunu gidin dolar alin olarak anlamayin. Dolarin momentumu asagi yonlu ve bu durumlarda piyasa girmemekte fayda var. Bundan 7-8 sene once her sey tersineydi. Dolarin yukselisinin onunde hicbir sey duramiyordu.

Kendi kendime biraz Citigroup hissesi mi alsam ($35) diye soruyorum. Ote yandan benzer sorunlarla bogusan Merrill Lynch de ($56) cok ucuzladi. Citigroup biraz daha ucuz gorunuyor ama. Bu hisselerde de dusus trendi hakim, o yuzden biraz daha beklesem mi diye de dusunuyorum. Keske ben de teknik analiz ogrenseydim, hisse senetlerinin kisa vadede nerelere gidecegini onceden bilir, bu sorularla ugrasmak zorunda kalmazdim!! Read More!

Parasi Neyse Soylesinler

Ilhan Cavcav gecen sene Aralik ayinda birine carparak olumune neden oldu. Daha sonra ise "Yani vatandaş bilinçsizse burada sürücü ne yapacak. Ben 54 senelik ehliyeti olan bir insanım. Hayatım da ilk defa kaza yaptım" diyerek kendisini savunmustu.

Bu savunmanin uzerinden 1 ay gecmeden bir kazaya daha karisip olay yerini terketmisti. Gorgu taniklari ise Ilhan Cavcav'in alkollu olduklarini iddia ediyorlardi. Oysa Ilhan Cavcav alkollu olsaydi soylerdi, sormalari yeterli idi.

Neyse efendim. Ilk kazadan dolayi Ilhan Cavcav mahkemeye cikarildi.

Gençlerbirliği Kulübü Başkanı İlhan Cavcav, karıştığı bir trafik kazası ile ilgili olarak yargılandığı davada, “taksirle bir kişinin ölümüne neden olmak” suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırıldı. Bu ceza, 12 bin 100 YTL adli para cezasına çevrildi. Mahkeme, adli para cezasının 10 eşit taksitte ödenmesini kararlaştırdı.

Bonus kartla odemenin yapilip yapilamayacagina yonelik sorulari ise mahkeme heyeti yanitsiz birakmisti. Turkiye'de oyle dandik bir ceza sistemi var ki, neredeyse suclulara prim verecegiz. 20 aylik hapis cezasinin karsiligi 12 bin YTL ise aylik hapis cezasi 600 YTL'ye denk geliyor. Bilerek ve planlayarak adam oldurenler 15 yil falan yattigina gore adam oldurmenin tarifesi 108000 YTL'ye geliyor. Tabii ben bunlari kafadan hesapliyorum. Gercek tarifesi neyse acik acik soylesinler, bu konulardaki kafa karisikligini gidersinler. Biz de ona gore eylemlerimizi gerceklestirelim.

Bu arada PKK da oldurdugu asker basina 108000 YTL odemeye mahkum edilsin, kacakciliktan topladigi paralarla odemeyi bize yapsin. Bu son cumle sizi rencide ediyor ama Ilhan Cavcav'in hapis yatmamasi sizi rahatsiz etmiyorsa.... Read More!

Tasarruf Orani

2006 yilinda Turkiye'deki tasarruf orani %16 imis. Bu rakamin Cin'de %40 civarlarinda seyrettigini belirtmemize gerek yoktur umarim. Eskiden Tugrul bu konularda yazardi, tasarrufla buyume arasinda bir iliski oldugunu falan ifade ederdi. Daha hizli buyumek istiyorsak disaridan tasarruf ithal etmek zorundayiz derdi. Disaridan ithal edilen tasarrufa da cari acik dendigini falan soylerdi.

Cok uzun ugraslardan sonra 2007'deki tasarruf oranimiz %17'e yukselmis. Tahmini bir rakam bu tabii ki. Yine de isaret ettigi cok onemli bir nokta var. Tasarruf orani reel faizlere cok da duyarli degil gibi gorunuyor. 2006 yilinda reel faizler %6-7 civarinda seyrediyordu, 2007'de bu rakam %10'a yukseldi. Neticede tasarruf oranimiz yerinde saymis. Turkiye'deki "devlet nasil olsa yaslandigimizda bize bakar" dusuncesinin insanlari para biriktirmemek konusunda etkiledigi hipotezini de one surebiliriz. Cin'de mesela dogru durust bir sosyal guvenlik sistemi olmadigi icin adamlar kendi paralarini kendileri biriktiriyor. Tam doktoralik calisma konusu. Read More!

80'lerden Aklimizda Kalanlar

1.Bu mahallede yasar, bizim Perihan Abla.
2.Mizah Dergisi olarak Girgir ve Firt vardi.
3.Yakari.
4.Kara Simsek ve Maykil Nayt.
5.Sezen Aksu'nun vokalisti Askin Nur Yengi'yi spin-off yaparak Pop muzik boom'unu baslatmasi.
6.Mujdat, Abdulkerim
7.Adile Nasit ile Uykudan Once (kuzucuklarim benim hehehehe)
8.Adanaspor Inter'i 1-0 yendi
9.Sana ve Neba diye iki tane margarin satilirdi sadece, ulke kamplara bolunmustu.
10.(Sanzumanli Arcelik) Merdaneli camasir makineleri bir saga bir sola hareket ederdi.
11.Kaptan bu bizim yagimiz degil mi? Oyle muavin bizim yagimiz, hic eksilmez basinci dusmez (Shell Rotella 20/50).
12.Dallas ve Ceyar (junior demekmis sonradan ogrendik)
13.Atlantisten gelen adam diye bir dizi vardi, renkli renkli seyrederdik.
14.Laura Ingliss, Caroline Caroline tis tis tis, Marry, Carrie, Charles Ingliss
15.Vernelleyin yumsacik olsun, Vernelleyin mis gibi koksun.
16.Acik Hava sinemalari yazlari acilir, aksam uzeri Murat 124 arabalarin uzerine film afisleri yapistirilmis vaziyette mahalle mahalle hoparlorle filmlerin reklami yapilirdi. Filmler 9'da baslar, 12'de biterdi. Birinde Ibrahim Tatlises kahraman olur, digerinde Hababam Sinifi komedisi.
17.Sise suyu daha icat edilmemisti, musluktan icerdik.
18.Belinde silahlarla dolasan insanlar vardi, 12 Eylulde bir TV programindan sonra ortadan kayboldu o silahlar. Kahveler taranirdi o gunlerde, simdi kimsenin aklina gelmiyor boyle eylemler.
19.Almancilar Mercedes arabalarla ulkemize gelirlerdi, yazlari bu arabalarin yogunlugu artardi. Artik ucakla geliyorlar.
20.Ibrahim Tatlises "Gulum Benim" sarkisini soylerken biz Buyukcekmece golune girerdik.

Devamini siz yazin. 20 yilda nereden nereye geldigimizi, bu sure zarfinda hep "nerede o eski zamanlar" dedigimizi dusunun. Read More!

Devletin sanatçısı olmaz olsa olsa soytarısı olur

İzlenimler'den Fethi Bey Ekonomix'in yazdığı Devlet Opera ve Balesi Satilsin başlıklı yazıya, altına imza atabileceğim bir yorum lutfetmiş. Aynen aktarıyorum:

Arkadaşlar,

Bilgimin kaynağı bir sohbetten duymak, teyit edemedim ama Türkiye'de ilk operalar Trabon ve Selanik'te özel şahıslarca açılmış ve özel sektörce işletilmiş.

Bugün adam gibi özel opera gayet güzel iş yapar. Yapamazsa da bu işi devletimiz yürütsün demek beyhudedir, daha nice sanat dalının cümlesini devletin icra etmeye kalkması mantıksız, tuhaf bir durumdur.

Devletin sanatçısı olmaz, olsa olsa soytarısı olur. Devlete yamanan adamdan aydın da olmaz, sanatçı da. Hatta "Kültür" Bakanlığı da topyekün sorgulanmalıdır.

FST, izlenimler

Fethi Bey'e teşekkür ediyoruz. Genişleteyim biraz ben de:

Benim acilen kapatılacak kurumlar arasında listemin başında TRT ve DPT vardır. Bunu da ekleyeyim. Önce bunların var olması gerektiğini savunacak olanlar varsa onları görelim. Neden gerekliymiş bu kurumlar? Ben de eteğimdeki taşları dökerim bilahere. Read More!

Yorumsuz

Yeni Şafak'tan Taha Kıvanç (Fehmi Koru) bugünkü Eski ile yeni savaşı bu başlıklı yazısına şöyle başlamış:
"Böyle olması kaçınılmazdı, ama birdenbire patlak verince insan yine de şaşırıyor: Ciddi kavgalar köşeleri içine çekiverdi... Mehmet Altan ile Oktay Ekşi'nin ilk salvo atışlarını buraya taşımıştım. Akşam'dan Engin Ardıç Milliyet'ten Hasan Pulur ile, Radikal'den Perihan Mağden Akşam'dan Oray Eğin ile, Sabah'tan Umur Talu da Hürriyet ile büyük bir takışma içerisinde... "

Bizim dün yazdığımız yazı da şu linkte. (Bu yazının altındaki yazının altındaki yazı.) Benzerliğe bakın yahu! (Ben Fehmi Koru değilim!)

Bu arada tam tahmin ettiğimiz gibi herkes var, bir tek Ahmet Hakan yok. Kimse iplemiyor onu! Read More!

Hay gıdasız kal e mi?

Merkez Bankası, son Enflasyon Raporu'nda 2007 yıl sonu enflasyon öngörülerinde büyük bir bir artışa gidince doğrusu şaşırmıştım (2008 yılı enflasyon öngörülerindeki yükselişe şaşırmadım, çünkü benim 2008 tahminim daha yüksek). Nasıl şaşırmayayım, adamlar enflasyonda bizden daha kötümser bir noktaya gelmişti. Daha önce burada yazdım mı hatırlamıyorum ama benim 2007 sonu enflasyon tahminim yüzde 6-7 arasındaydı. Merkez Bankası'nın yaptığı son tahmin ise yüzde 6.7-7.9 arasında. Yalnız tahminlerdeki bu yükselişin arkasındaki varsayımlar ikna edici olduğu için o zaman birşey yazmadım. Nitekim ekim ayı enflasyonu da bunu doğruladı. Hani hep "Merkez Bankası'nın elinde bizden daha çok veri ve bilgi var" derler ya, galiba doğru. Anlaşılan herkes ekim ayında enflasyonun yüzde 1.2 dolayında çıkacağını düşünürken onlar bu yükselişi önceden tahmin etmişler. Hükümetin bütçeyi toparlamak için yaptığı vergi artışlarının getirdiği zamlara bakılırsa, bu yılın artık yüzde 7'nin altında bir enflasyonla kapanması ihtimali yok. Hatta enflasyon yüzde 8'in üzerine çıkarsa da şaşmamak gerek.

Ekim ayında enflasyonda yaşanan yükselişte gıdanın payı çok büyük. Gıda fiyatlarındaki artış sadece bizde değil tüm dünyada sorun esasında. Hani geçenlerde size IMF'nin son World Economic Outlook raporundan bir tablo vermiştim (çok ilgi göstermiştiniz, sağolun yani!!!), aynı raporda 12-15. sayfalar arasında bu konuyla da ilgili bir analiz var. Dünyada gıda fiyatlarında yaşanan artış tarımsal ürünlere biyoyakıt üretimi nedeniyle artan taleple de bağlantılı bu arada. Bakalım bu işin sonu nereye varacak?

Yalnız Merkez Bankası'nın enflasyon tahminlerini yükseltmesini anlıyorum dediysem, bu, uyguladıkları politikaları doğru buluyorum anlamına gelmesin. Hele Başkan Yılmaz'ın son Enflasyon Raporu'nu tanıtım konuşmasında bir bölüm gördüm ki akıllara zarar. Bu konuşmada 13. sayfanın hemen başında şöyle deniyor: "Bir önceki tahmin dönemine göre 2008 yıl sonu için yapılan yukarı yönlü güncelleme, vergi ayarlamaları ve yönetilen/yönlendirilen fiyat artıslarına iliskin varsayımlar ile kısa vadeli faizlerdeki indirim sürecinin öngörülenden erken baslamasından kaynaklanmaktadır" (benim koyulaştırdığım bölüme dikkat edin). Haydaa, bu da ne demek ya?!? Madem öyle kısa vadeli faizlerdeki indirim sürecini öngörülenden erken başlatmasaydınız. Bu da laf mı yani şimdi? Gıda fiyatlarındaki artış o zaman yok muydu, hükümetin bütçeyi toparlamak için vergi artışlarına ve zamlara başvuracağı o zaman konuşulmuyor muydu? Anlaşılan o zaman iyi bir değerlendirme yapılmamış. Bu Merkez Bankası yönetiminin ne yaptığının farkında olduğundan çok emin değilim. Rüzgarın önünde sürüklenip gidiyorlar, geçen yılki dalgalanmadan bu yana bir türlü inisiyatifi ele alabilmiş değiller. Henüz enflasyonist beklentilerde bir kırılma olmadan kendi enflasyon tahminlerine güvenerek giriştikleri son iki aydaki faiz indirimleriyle inisiyatifi ele alır gibi olmuşlardı ama o çok güvendikleri enflasyon tahminlerini böyle yükselttikleri için yine bir çuval incir berbat oldu gibime geliyor. Ekim ayında enflasyonist beklentilerde biraz düşüş olmuştu, sanırım kasımda yeniden yükseliş görebiliriz.

Bu arada bazı finansçı arkadaşlar enflasyondaki bu yükselişe rağmen hala Merkez Bankası'nın faiz indirimlerine devam edebileceğini söylüyorlarmış. Bana kalırsa beyinlerinden değil yüreklerinden geçeni ifade ediyorlar. Ben kendi hesabıma en azından kasım ayının pas geçilmesini bekliyorum. Yoksa bu faiz indirimlerinin altında başka şeyler (anladınız siz onu!) yattığına ben de ikna olacağım. Bu konuda sizin beklentileriniz nedir? Hadi gelin bu konuda da bir bahis açalım. Merkez Bankası, 14 Kasım'daki PPK toplantısında faizi yine indirecek mi yoksa sabit mi tutacak? (Yükseltme seçeneği yok gibi herhalde, ne dersiniz?) Ben sabit tutacak diyor ve indirim olursa TEGV'ye 10 YTL bağışlayacağımı ilan ediyorum. Hadi, bahisleri görelim. Read More!