Son numara

Anayasa Mahkemesi'nin anayasa değişikliklerine ilişkin paketin referanduma sunulmasına geçit veren son kararı ile biraz şoke olan anti AKP cephesinin bu konuda geliştirdiği son numarayı Enis Berberoğlu'nun bugünkü yazısını okuyunca öğrendim. Biz demokrasilerde çareler tükenmez diye bilirdik, meğer quasi-demokrasilerde(¹) de çareler tükenmiyormuş. Berberoğlu'nun ve de kendisine kılavuz olarak aldığı Galatasaray Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Anayasa Hukukçusu Prof. Necmi Yüzbaşıoğlu'nun iddiasına göre, bir yasama döneminde sonuçlandırılmayan kanunlar kadük olacağı için anayasa değişiklikleri referanduma sunulamazmış. Dolayısıyla eğer Türkiye'de gerçekten hukuk var ise YSK'nın (Yüksek Seçim Kurulu) referandumun yapılamayacağına karar vermesi gerekirmiş.

Ben Anayasa'nın neresinde böyle bir şey yazıyor diye epey bir baktım ama bulamadım. Sonunda Vatan Gazetesi'ndeki şu haberden bunun Anayasa'ya değil TBMM İçtüzügü'ndeki bir maddeye dayandırıldığını anladım. Bu konunun öyle hukuksal açıdan açık bir durum olmadığını da öğrendim. Bir kere burada anti AKP cephesinin vardığı sonuca varmanız için TBMM İçtüzüğü'nü Anayasa'nın üzerine koymanız gerekiyor. Ayrıca TBMM'de görüşmesi bitmiş ama yürürlüğe girmesi referanduma kalmış bir kanunun kadük olarak kabul edilip edilemeyeceği de çok açık değil.

Anti AKP cephesinin bu son numarasını öğrenince benim sadece ağzım açık kaldı. Fakat öyle tahmin ediyorum ki YSK üyelerinin başından aşağı kaynar sular dökülmüş olmalı. 367 kararından önce Anayasa Mahkemesi'nin nasıl tehdit edildiğini hep beraber gördük. O tehdide boyun eğen Anayasa Mahkemesi son kararıyla durumu 1-1'e getirmeye çalıştıysa da yıpranmaktan kurtulamadı. Şimdi benzer tehditlerin YSK'ya yöneleceğini tahmin etmek zor olmasa gerek. Belki de bu yüzden olacak bugün YSK'dan 21 Ekim'de yapılacak referandum hazırlıklarının başladığına dair bir haber basına uçuruldu. Fakat bu iş anti AKP cephesinin kafasına bir yatarsa, bu haber YSK'yı baskıdan kolay kolay kurtaramaz.

Bu arada yukarıda sözünü ettiğim Vatan Gazetesi'ndeki haberden cumhurbaşkanlığı seçimi konusunda da işlerin epey karışık olduğunu anladım. Herkes 22 Temmuz seçimleri sonrasında kurulacak yeni meclisin ilk işinin yeni cumhurbaşkanını seçmek olacağını sanıyordu. Meğerse Anayasa'da bu konuda da açık bir hüküm yokmuş. Sanırım 1982'de Anayasa'yı yazanlar bu kadar kolaylaştırıcı unsurla cumhurbaşkanının seçilmesinin garanti olduğunu düşünmüş, birgün birilerinin 367 gibi bir hokkabazlığı icat edip bu seçimi imkansız hale getireceğine pek ihtimal vermemişlerdi. O yüzden de cumhurbaşkanını seçemeyen meclis dağılır hükmünü zorlayıcı bir unsur olarak Anayasa'ya koymakla beraber, yeni seçilecek meclisin ilk işi cumhurbaşkanını seçmektir diye bir hüküm koyma gereğini duymamışlardı. Herneyse, şimdi Anayasa'da bu yönde açık bir hüküm bulunmadığını görenler yeni meclisin 21 Ekim'e kadar top çevirerek yeni cumhurbaşkanını seçmek için referandumun sonucunu bekleyebileceğini öne sürüyor. Beni bu haberde en çok eğlendiren kısım ise bu şekilde Recep Tayyip Erdoğan'a cumhurbaşkanlığı yolunun açılacağını düşünerek titreyen anti AKP cephesinden Sabih Kanadoğlu'nun "Kimse şeytanın aklıma gelmeyecek şeyleri aramasın" şeklindeki açıklaması oldu. Yine şeytanın aklına gelmeyecek bir şey olan şu 367 numarasını icat edip de işlerin bugünkü noktaya gelmesine vesile olan kimdi peki hatırlayanınız oldu mu? Kanadoğlu'nun cümlesindeki imla hatasına da ayrıca dikkat edin.

(¹) Quasi-Demokrasi: Demokrasi benzeri. Read More!

Optimal Kamu Borcu

dani rodrik'in buyume stratejileri ile ilgili calismasindan bahsederken, makroekonomik istikrari saglamak icin kamu borcunun sabit ve makul duzeyde tutulmasi gerektiginden bahsetmistik. peki bu makul duzey mesela milli gelirin dort kati olabilir mi?

ed prescott'a gore olabilir. hatta makul ne demek, kamu borcunun optimal duzeyi (en azindan avrupa, amerika ve japonya gibi gelismis ekonomiler icin) milli gelirin birkac kati duzeyinde olacak. ne zaman? calisanlardan alinan vergilerle emekli maaslarinin finanse edildigi mevcut sosyal guvenlik sistemleri, yerlerini tamamen tasarruf bazli sistemlere biraktiginda. peki o ne zaman olacak? nufus artis oranlari iyice azalip emeklilik sureleri kisalamadiginda. prescott, kamunun borc stogunu ve butce acigini arttiracak boyle bir reformun, toplumsal refahi arttiracagini iddia ediyor. peki nasil olacak o? calisanlardan alinan ve onlarin calisma isteklerini azaltan vergiler kalkinca olacak. yani prescott'a gore, tum yapilmasi gereken isci gelirlerini vergilendirmeyi birakmak, gecis doneminde yaslilara yapilacak transferler icin butce acigi vermek, ve daha sonra yuksek borc stoguyla yola devam etmek. o zaman gencler daha cok calisacak, uretecek, yasliliklari icin tasarruf edecek, sonunda daha mutlu olacaklar; yaslilar icinse bir sey degismeyecek. peki yuksek kamu borcu sart mi? prescott'a gore, yeni sistemde tum calisanlarin yaslilik icin tasarruf ihtiyacinin karsilanabilmesi icin sart.

akliniza yatmadi mi? sorun degil. greg mankiw'in de kafasina pek yatmamis gibi (en azindan simdilik). ilginizi cektiyse bir de siz bakin isterseniz:

tartismayi baslatan, prescott'in gecen aralik ayinda wall street journal'da cikan "five macroeconomic myths" adli yazisi icin tiklayin. greg mankiw'in yorumu ve prescott'in cevabi icin tiklayin: 1, 2. prescott'in kathryn birkeland ile birlikte yaptigi ve tezlerine dayanak olan akademik calismasi icin tiklayin.

tartisma henuz cok taze. henuz calisma bilimsel bir dergide basilmamis bile. ama bundan on bes sene sonra sosyal guvenlik reformu diye karsimiza cikabilecek bir modelin dogumuna sahit oluyor olabiliriz efendim. tutar mi, tutmaz mi bilmem. ama ya tutarsa? Read More!

Büyüme Stratejileri

bugun size bir makale onerecegim. adi "growth strategies", dani rodrik'e ait ve "handbook of economic growth"ta cikmis. makaleye rodrik'in web sitesinden de ulasmak mumkun: tiklayin

niye oneriyorum bu makaleyi? cunku buyume stratejileri uzerine, lisans duzeyinde ekonomi bilgisi olan herkesin anlayabilecegi bir dilde yazilmis, ulkelerin buyume deneyimlerinden orneklerle bezenmis genel ve bilgilendirici bir calisma. ozellikle buyume ve kalkinmayla ilgilenen iktisat (Iktisat nedir) lisans ogrencilerinin ilgisini cekebilir.

peki rodrik ozetle ne soyluyor?

1. hizli ve surekli buyumenin evrensel gerek sartlari vardir.

micro olcekte, verimliligi saglayacaksin. bunun icin, mulkiyet haklarini iyi tanimlayacak ve koruyacaksin. hukukun ustunlugunu garanti altina alacaksin. iktisadi guduleri (incentives) koruyacak, harekete gecirecek; bireyin ve toplumun cikarlarini ayni hizaya sokacaksin.

makroekonomide istikrar sart. enflasyonu ve kamu borcunu sabit ve makul duzeyde tutacak, bankacilik ve finans sisteminde asiri riskler alinmasinin onune gececeksin.

sosyal politika alaninda istismari ve bosa harcanan kaynaklari en aza indireceksin. bunun icin politikanin hedef grubunu iyi sececek ve uretken guduleri koreltmeyeceksin.

rodrik'e gore kurumsal yapi ve ekonomi politikalari, bu evrensel prensiplerle uyumlu oldugu olcude buyumeye katki saglar.

2. buyumenin recetesi standart degildir. basarili buyume modelleri iclerinde yenilik barindirirlar.

rodrik suna cevap vermeye calisiyor: ozellikle son yirmi yilda, yukaridaki evrensel ilkelere dayanan, ticaretin ve sermaye hareketlerinin serbestlestirilmesi, ozellestirme, deregulasyon, esnek isgucu piyasasi, merkez bankasi bagimsizligi vs. gibi bir dizi kurumsal duzenleme iyi politika ve reform olcusu olarak ortaya cikti. ama ozellikle guney dogu asya'daki basarili kalkinma modellerinde, bu ortodoks modelden ciddi sapmalar goruluyor. ortodoks modeli daha yakindan takip eden guney amerika ulkelerinde ise ayni basari saglanamadi. bu nasil oluyor da oluyor?

rodrik bunu soyle acikliyor: birincisi, basarili uygulama ortodoks oneriden farkli olabilir, ama temel prensiplerle uyumludur. mesela cin'de merkezi planlama olmasina ragmen, ciftcilere devlete olan uretim yukumluluklerinden fazlasini piyasada satabilme olanaginin verilmesi ciftciyi uretmeye tesvik edebiliyor. ikincisi, ortodoks oneri yerel ekonomik, sosyal ve siyasal sartlarla uyumlu olmayabilir. bu yuzden, yukaridaki gibi bir uygulama, siyasal kisitlar goz onune alindiginda cin'deki tarim arazilerini ozellestirmeye calismaktan daha uygulanabilir olabilir.

kisaca standart bir receteyi ya da baskasinin recetesini aynen alip kullanmakla yetinmeyeceksiniz. yerel sorunlariniza temel prensiplerle uyumlu yeni cozumler ureteceksiniz. rodrik'e gore hizli ve surekli buyumenin sirri, ortodoks onerilerle orijinal uygulamalarin ideal bir kombinasyonunu yakalayabilmekten geciyor.

3. buyumeyi surdurmek, buyumeyi baslatmaktan daha zordur.

rodrik, temel prensiplere dayanan reformlarin etkilerini cok kisa surede gosterdiklerini ifade ediyor. yani piyasanin ya da devletin basarisizliklari sebebiyle gercek potansiyelinin altinda bir buyume performansi gosteren ekonomiler, kurumsal yapi ve politikalardaki en ufak bir iyilesmeye ani ve yuksek bir buyume artisiyla cevap veriyorlar. ancak bu artisin surekli olmasi, daha genis capli ve koklu reformlarin ilk dalgayi takip edebilmesine bagli.

rodrik, ana hatlariyla bunlari soyluyor. ben reklamini yaptim; makalenin tamamini okuyup degerlendirmekse size kalmis.

makalenin kunyesi su:
Rodrik, Dani, 2005. "Growth Strategies," Handbook of Economic Growth, Philippe Aghion & Steven Durlauf (ed.), edition 1, volume 1, chapter 14, pages 967-1014, Elsevier. Read More!

Servetimin kısa bir dökümü

Piyasaların enflasyonun düşüşünden 'mutlu' olmaları nasıl açıklanabilir ? Düz mantıkla yaklaşacak olursanız 'ekonomideki iyiye gidiş satın alınıyor' diyebilirsiniz. Ancak enflasyonun düşüşü her zaman iyiye işaret olarak algılanabilir mi ? Ekonomideki zayıflamasının göstergesi de olabilir.

Hiç başka yerde aramayın, satın alınan 'faizlerin düşeceği' beklentisidir. Böyle bir beklentiniz varsa önden pozisyon alır, TL enstrümanlarına saldırırsınız. Kıssadan hisse: Faizlerin düşeceği beklentileri TL'yi değerlendirir. Simetri kuralı gereği bu cümleyi tersten de okuyabilirsiniz. Faizlerin yükselme beklentileri TL'yi zayıflatır. Geçen sene olan da budur. Dalgalanmayı önlemeye çalışan Merkez Bankası faizi savunmaya çalışmalı, her ne gerekçeye dayanırsa dayansın piyasaların peşine takılmamalıdır.

Kriz çıkmayacak tahminim beni bile şaşırtacak ölçüde doğru çıktı. Açıkcası cumhurbaşkanlığı seçiminin bir kaosa dönüştürüleceğini beklemiyordum. Bu dönemde TL enstrümanlarına yatırım yapanlar kazandı. Peki bu böyle devam edecek mi ? Eğer varlıkların çok değerlendiğini düşünüyorsanız, yapmanız gereken dolar/euro almak değil 'kısa vadeye' kapılanmaktır. Unutmayınız: TL'yi zayıflatan dalgalarda faizler yükselecek, varlıkların değeri de düşecek. Bu yöntemle yükselen faizlerden yararlanabilir, varlıkları 'ucuza' kapatma imkanına sahip olabilirsiniz. Evet, kısa vade daha az getiriyor. Ancak karınızdan zarar ediyorsunuz, dolara/euro'ya yatırım yaptığınızda başınıza ne geleceğini biliyor musunuz ?

Başka ne var ? 'Ulusal paranın değeriyle enflasyon ve cari işlemler arasında uzun dönemde ilişki kurulamaz' hipotezi. Ben bu malı ucuzken satın almış, vitrinime koymuştum. Mekanizmayı da dilim döndüğünce anlatmaya çalışmıştım. Geçen zamanın yavaş yavaş beni haklı çıkardığını düşünüyorum.

Daha iddialısı; 'Iktisat kuralları dışa açık küçük büyük bütün ekonomiler için geçerlidir', olanı. Türkiye aslında Amerika'dan daha fazla dışa açık olduğu için biz onlardan önde gidiyoruz. Türkiye'yi iyi analiz etmeyi başarabilen, Amerika için de doğru tahminlerde bulunabilir ! Sorun iktisat (Iktisat nedir) kurallarının hiç olmaması değil, küreselleşen dünya için 'güncellenmemeleri'.

Determinizm 20. yüzyılın başında kuatum mekaniği ile birlikte yerle bir oldu. Elbette fizikte bile geçerli olmayanı iktisattan bekleyemeyiz. Fakat neden sonuç ilişkileri hiç kurmayacaksak, daha kötüsü bugünü açıklamak için falanca hipotezi, yarını açıklamak için başka bir hipotezi kullanacaksak yapılan işin ne değeri kalır ?

Tahmin edebileceklerimizin sınırlarını bilerek ölçülebilen değişkenler üzerinde konuşmalıyız. Kuantum bize bunu öneriyor. Yedi nobel kazanmış bir iktisatçı kalkıp havalardan bahseder gibi 'bugünlerde global likitide çok iyi' cümlesini sarf ettiğinde, 'nerden biliyorsun kardeşim, gidip ölçtün mü' diye soracak kadar pervasız olabilmeliyiz. Böylece FED'in faiz indirimle bollaşan likidenin, faiz artırımıyla 'daha da fazla bollaşması' bizi şaşırtmaz.

Ahmet Çavuşoğlu Read More!

Uğur Gürses'in cevabı

From: Ugur Gurses [mailto:ugurses@yahoo.com]
Sent: 06 July 2007 21:15
To: Baris
Subject: RE: yuzde 9.5 meselesi

En başta, "damar konu" bu işte. Bunun tartışılması gerekiyor.

"2013 yılında 800 milyar dolar" bana gerçekçi gelmiyor. Benim varsayımlarıma göre tabii ki. Size başka gelebilir. Asıl sorun, bunun kamuoyuna anlatılmamış olması.

"Ben şöyle kalın bir hedef koyayım, gerisi önemli değil" anlayışı var.
Örnek, "2023'de satın alma gücü paritesine göre dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girme hedefi".
İleri yönelik hedef koymak tabii ki çok güzel. Ancak, nasıl olacağını da anlatmak gerekiyor. Öznel bakışlarımız farklı olabilir.

1. Yüzde 9.5 üzeri derken, dolar bazında yıllık kaba büyüme ile anlatmaya çalıştım tabii ki.

2. Örneğin, 2008'den başlayarak altı yılda kümülatif deflatör yüzde 31 olsa (2007 yılı deflatör yüzde 8.67, 2008 yüzde 4.3, diğer yıllar yüzde 3) , yine kümülatif reel büyüme yüzde 58.3 olsa (bu bile iddialı: 2007 yüzde 5.5, sonraki yıllar yüzde 7) , ulaştığımız milli gelir 1.146 olur. 800 milyar dolara ulaşmak için bölersek 2013 ortalama döviz kuru 1.43 olur. Yani 2006 ortalaması. İşte bu gerçekçi değil. Nasıl bir denge ki, bugüne kadarki değerlenmenin üzerine yüzde 30 civarı maliyet artışı olacak, ama kur aynı kalarak (verimlilik konusunda da çekincem var) rekabet şansını yüzde 7 büyüme sürdürerek devam edecek ???!!! Varsayımların sonucu, kendi 'input'unu geçersiz kılıyor. işte gerçekçi olmayan bu.
Yeni bir program kurgusu yapmadan, verimlilik artıran rekabetçi bir yapı için reform yapmadan önümüzdeki 6 yıl boyunca ortalama yüzde 7'lik hızlara ulaşamayız. Enflasyon konusunda da hizmet kesiminde verimlilik artmadan ve rekabet olgusu yayılmadan fiyat katılığının devam edeceğini düşünüyorum.

3. Cari dengenin finansmanına ilişkin tahminleri ne peki ?

4. Bana 6 yıllık tablo çiziliyorsa, varsayımları da açık yazmalı. Enflasyon konusunda bile hedef yok. "düşük tek hanede tutacağız" deniliyor. Fiyat istikrarı konusunda kararlı görünmeyen hiçbir programın nihai hedefini gerçekçi bulmam için kimse beni zorlayamaz !

5. Diğerlerini kıyasıya eleştiriken, "2013 yılında 800 milyar dolar" sayısını, ben değil AKP anlatmalı. Varsayımları koymayan ben değilim: AKP. Dolayısyla, sorgulanması gereken, "gerçekçi değil" diyen ben değilim.

İyi dileklerimle.

Uğur Bey'e bu doyurucu cevabı için teşekkür ediyoruz.

Read More!

Hurşit Güneş Döviz Rezervi Teorisi

Ülkemizdeki köşe yazarı iktisat (Iktisat nedir) profesörleri için çok üzülüyorum. Bazen sırf halkımızı bilinçlendirmek gibi ulvi bir amaç uğruna kendilerine Nobel getirebilecek fikirleri gazete köşelerinde harcıyorlar. Bu fedakarlık karşısında gözlerim yaşarıyor. Misal Hurşit Güneş'in bugünkü yazısı. Hursit Gunes, Merkez Bankası'nın döviz kurlarındaki düşüşe döviz alarak müdahale etmesini istediği yazısında bu konuda geliştirdiği bir kuralı da bize açık ediyor:
Dalgalı kur sisteminde dış açık olduğu sürece döviz rezervleri yetersiz demektir. Bu durumda dış açık ortadan kalkıncaya dek MB'ler döviz alım ihalelerine gitmelidir. Tabii bu, ani döviz çıkışları karşısında MB'nin kayıtsız kalmasını gerektirmez. Çünkü piyasanın belli bir istikrar içinde seyretmesi de MB'nin sorumluluğundadır...
Şu anda MB ihaleyle günde 15 milyon dolar doğrudan, 30 da opsiyonlu olarak toplam 45 milyon dolar döviz satın alıyor. Yani miktar değişmezse (işgünü hesabıyla) yılda 12 milyar dolar çekiliyor. Fakat dış açık 30 milyar olduğuna göre ihale miktarının da bu rakama uyumlaştırılması gerekiyor.
Aman Tanrım, ne muhteşem bir fikir!!! Şimdiye kadar böylesini ne gördüm ne de duydum. Tabii ya, eğer Merkez Bankası her yıl cari açık tutarı kadar döviz alırsa kur düşmez ve ortada cari açık falan da kalmaz.

Fakat Hurşit Bey bu fikrinizi burada harcamaya değer miydi yahu? Keşke bunu bir makale haline getirip American Economic Review falan gibi prestijli bir dergiye gönderseydiniz. Tabii hemen olmaz ama böylece 60-70 yaşlarınıza geldiğinizde Nobel Ekonomi Ödülü'nü almayı da garantilerdiniz. Biz de utanç duymadığımız (malum, Orhan Pamuk'tan milletçe utanıyoruz) Nobel ödüllü bir vatandaşımıza kavuşmuş olurduk.

Yalnız bu arada dünyada en büyük döviz rezervine sahip ülkenin Çin gibi cari işlemler fazlası veren bir ülke olması da kafamı kurcalamıyor değil. Acaba Çin döviz rezervlerini durmadan arttırdığı için mi cari işlemler dengesi fazla veriyor, yoksa cari işlemler dengesi fazla verdiği için mi döviz rezervleri artıyor? Sonra, sonra dünyada cari işlemler dengesi açık veren bir sürü ülke neden böyle rezerv artırarak sorunlarını şipşak çözmüyor? Acaba Türkler kadar akıllı olmadıkları için mi? Hadi Hurşit Güneş Bey, şu makaleyi yazın da hem biz kafamızdaki bu tür sorulardan kurtulalım, hem de şu garibanlar işi öğrenip sorunlarını çözsün. Hadi n'olur hadi... Read More!

"Gerçekçi"lik meselesi

Uğur Gürses TCMB kökenli, çoğunlukla aklı başında yazılar yazan, teknik yönü kuvvetli, sürekli takip ettiğimiz bir yazardır. Zaman zaman kendisinin yazdıklarına itiraz etsek de keşke Uğur Gürses gibi 3-4 yazarımız daha olsa.

Yağımızı çektikten sonra (!) sadede gelelim. Bugünkü Radikal gazetesinin manşeti “MHP, CHP, DP tutarsız AKP ise gerçekçi değil” şeklinde idi. Altında da “Muhalefetin ekonomik programlarındaki vaatler çelişkili. AKP'nin 2013'te 800 milyar dolarlık milli gelir hedefi için yıllık yüzde 9.5'lik büyüme gerekiyor.” (bkz. yüzde hesaplama)

Bu yazı ile ilgili Uğur Gürses’le aramızda aşağıdaki gibi bir diyalog geçti. Daha sonra tartışmaya blog yazarlarımızdan ekodok da katıldı. Maillerin hepsini aşağıya aktarıyorum. Bundan sonra, sayın Gürses’in ekleyeceği bir şeyler daha olursa bunları da yazıya hemen ekleyeceğim.


Sayın Uğur Gürses,
Ben Ekonomi Turk blogundan Barış. Bir sorum olacak, sizi rahatsız ediyorum.
Bugünkü (6 Temmuz 2007) Radikal Gazetesindeki yazınızda belirttiğiniz 800 milyar dolarlık milli gelir hedefi için “yüzde 9.5”lik büyüme rakamına nasıl ulaştığınızı öğrenebilir miyim mümkünse? Bu tür rakamlar ilgi alanımıza giriyor biliyorsunuz.

Not: Cevaben gönderdiğiniz mailin (şayet gönderirseniz) bloğumuzda yayınlanmasını istemiyorsanız lütfen belirtiniz.

Saygılar
Barış


From: Ugur Gurses [mailto:ugurses@yahoo.com]
Sent: 06 July 2007 13:03
To: Baris
Subject: Re: yuzde 9.5 meselesi

Barış Bey ve blog okurları,

Doğrusu, "yüzde 9.5'in üzerinde olması gerekiyor" idi. Malum yer kısıtı nedeniyle sayfaya girerken bazı cümleler kısaltılabiliyor. 2006'daki 400 milyar dolardan, 2013 yılındaki 800 milyar dolara ulaşmak için yıllık yüzde 10.5 gibi net bir büyümeye ihtiyaç var. Ancak biliyorsunuz, kur değerlenmesi ile dolar bazında hesaplanan GSMH yüksek çıkabilir. Bunun için "temkinli bir hesaplama ile" yüzde 9.5'in üzeri telaffuz edildi.

Durum budur.

İyi dileklerimle,
Uğur Gürses


Baris wrote:

Uğur Bey,

Cevabınız için teşekkür ederim. Ancak ben sorduğum sorunun cevabını alamadım. Kusura bakmayın ama yüzde 9.5 hatta üstü gerekir çünkü yüzde 9.5’tan düşük olmamalıdır şeklinde özetlenebilecek bir cevap vermişsiniz. Simdi benim kafamdaki soru çiftleşti. 9.5 ve 10.5 rakamlarına nasıl ulaştınız? Bu bir kural mıdır yoksa varsayımlarınız nelerdir? Daha acık sormam gerekirse, USD cinsi GSMH üzerinden yorum yapmak istiyorsanız ve Amerikan ekonomisinden bahsetmiyorsanız, reel büyüme oranı, GNP deflatorü ve kur değişmesi (hadi devalüasyon oranı diyelim) varsayımlarınızın olması gerekir. Öyle değil mi? İşte ben de bu varsayımlarınızı merak ettim. Çünkü bu üç değişken üzerinden yüzlerce senaryo yazmak mümkün, Excel bunu 10 dk’da yapıyor. Ancak siz de biliyorsunuz ki bu senaryoların çoğu sizin deyiminizle gerçekçi olmayacaktır. Ben sizin gerçekçi senaryonuzdaki temkinli rakamları öğrenmek istemiştim. Farkındasınızdır, sizin varsayımlarınızı bilmeden senaryonuzun gerçekçi olup olmadığını bilemeyiz.

Bir de net büyüme oranından bahsetmiştiniz. Kastettiğiniz reel büyüme oranı mıdır, yoksa dolar üzerinden büyüme oranı vs falan mı?

Saygılar,
Baris

From: eko dok mailto:ekodoktor@yahoo.com.tr]
Sent: 06 July 2007 14:01
Subject: Yanıt: RE: yuzde 9.5 meselesi

2006-2013 arası 7 yıllık bir donem. 2006'daki 400 milyar doların 2013'te 800 milyar dolara çıkması için yıllık ortalama büyüme yüzde 10.4 olmalı. Bunun gerçekleşip gerçekleşemeyeceği noktasında isin içine reel büyüme, enflasyon ve kur artışının üçü birden giriyor. Örneğin yıllık ortalama reel büyümeyi yüzde 7, enflasyonu ise yüzde 5 alırsak yıllık cari büyüme yüzde 12.3 olur. Bu durumda 2006'daki 576 milyar YTL'lik milli gelir 2013'te 1.300 milyar YTL'ye çıkar. 1.300'u 800'e bölersek ortalama kuru 1.63 YTL olarak buluruz. 2006 yılındaki ortalama kur 1.44 YTL idi. Demek ki kur gelişmelerinin son beş yıldaki gibi olması halinde 2013'te 800 milyar dolarlık milli gelir pekala mümkün. Bu da 800 milyar dolarlık hedef için hemen gerçekçi değildir yaftasının konulmasının doğru olmadığını gösteriyor.

From: eko dok [mailto:ekodoktor@yahoo.com.tr]
Sent: 06 July 2007 14:11
Subject: Yanıt: Yanıt: RE: yuzde 9.5 meselesi

Ek hesap: Ortalama enflasyon yüzde 7 olursa 2013'teki kur 1.86'da olsa durum kurtuluyor. Bence 800 milyar dolarlık hedefin gerçekleşmesi pekala mümkün.


Baris wrote:

Benim bilgilerim bana eğer yüzde 7 ortalama büyüme başarılabilirse bunun productivity artisi olmadan yapılamayacağını, eğer prdocutivity artışı söz konusu ise (üstelik ABD’deki productivity artışının üstünde ise), o ülkenin parasının değerleneceğini söylüyor. Yanlışsam düzeltin. Bu durumda $800bn gerçekçi değildir tezi bence hiç gerçekçi değildir. Ha ben önümüzdeki bir kaç sene siyasi kaos bekliyorum ortalama büyümenin yüzde 3-4’lere düşmesini bekliyorum o ayrı, ama burada siyasi kaos senaryosu gündemde değil sanırım. Yanlış mı düşünüyorum? Read More!

Secim Bahisleri

Yeni bahisleri aciyorum. Kazanan yine TEGV olacak. Kendisine guvenen tahminlerini yorumlar kismina biraksin. Kurallar basit, 3 tane tahmin yapacaksiniz:

1. AKP'nin oy oranini 5 puanlik bir aralikta tahmin edeceksiniz.
2. CHP'nin oy oranini 4 puanlik bir aralikta tahmin edeceksiniz.
3. %10 barajini gececek parti sayisini tahmin edeceksiniz.

Bu 3 tahmini basarili bir sekilde yapan kisiler TEGV'e bagis yapmak zorunda kalmayacaklar. Bu tahminlerin herhangi birinde yanilanlar TEGV'e 10 YTL bagis yapacaklar. Benim tahminlerim soyle:

1. AKP %33.0 - %38.0 araliginda oy alacak.
2. CHP %19.0 - %23.0 araliginda oy alacak.
3. 3 parti %10 barajini gececek. Read More!

Bizim küfürbaz Engin Ardic...

"Bu arkadaşlar, hele hele birisi, borsayı, “vatan millet uğruna ilk feda edilebilecek gereksiz kurumlardan biri” olarak algılıyorlar. Hani resmi dairelerin “yangında ilk kurtarılacak evrak” dolaplarının tersi gibi bir şey...

Enflasyon üç aylık dönemde ilk kez “eksi veriyor”, ihracata dayalı büyüme gerçekleşti, dolar yerlerde sürünüyor, paramız bayağı önemli bir para oldu, borsa (Borsa Yorumları) tavan yaptı, yabancı sermaye kalktı geliyor, onlar hâlâ felaket bekliyorlar, memleket batsa da şu iktidardan kurtulsak...

Ot yeriz, zarar yok, yeter ki “first lady” tayyör-etek giysin, Afet İnan gibi.

Elbette işsizlik de tavan yapmıştır, elbette gelir dağılımı son derece adaletsizdir, “sizinki” gelse de bunları nasıl çözecek görsek."

Yazının tamamı için burdan buyurun. Read More!

Bir Ozellestirme Hikayesi

Açık artırmanın 9. turda TransCentralAsia OGG teklifini 2 milyar 20 milyon dolar olarak açıklarken, Socar&Turcas-Injaz OGG önce mola istedi ardından 2 milyar 40 milyon dolarlık rakam bildirdi.

10. turda ise TransCentralAsia OGG teklifini 2 milyar 50 milyon dolara yükseltirken, Socar&Turcas-Injaz OGG ihaleden çekildiğini açıkladı.

İhale Komisyonu Başkanı İlter, TransCentralAsia Ortak Girişim Grubu'ndan, verdiği rakamı bir miktar daha yükseltmesini isterken, şirket yetkilileri zaten yüksek fiyata çıktıklarını belirterek, son tekliflerinin bu rakam olduğunu belirtti.

Bunun üzerine İlter, ihalede en yüksek teklifi 2 milyar 50 milyon dolar ile TransCentralAsia Ortak Girişim Grubu'nun verdiğini ve ihalenin teknik olarak sonuçlandığını kaydetti.

Densiz herif! Bir 50 milyon daha koy uzerine, ne olacak, cebinde akrep mi var! Read More!

20 Temmuz'da kar yağacak!

inanan çıkar mı acaba? Read More!

Bilinçli oy

Bugünlerde 22 Temmuz seçimleri ile yatıp kalkıyoruz. Hergün yeni bir anketin sonucu yayınlanıyor. Bu anketlerde çıkan oy dağılımının TBMM'deki sandalye sayısına nasıl yansıyacağını merak ederseniz şurada bu hesabı otomatik olarak yapabilirsiniz. Read More!

Kiz Seni Yerler Yerler

Ugur Gurses bu sefer de AKP Gaziantep Milletvekili olacak eski Merrill Lynch calisani Mehmet Simsek ile bir roportaj yapmis. Bu sefer zor sorular sormayi birakin, adama resmen orta yapmis. Ben de bu roportaja bakarak Mehmet Simsek hakkinda bir kanaat olusturdum. Adamla neredeyse her konuda hemfikiriz. Bir an sorulara ben cevap veriyormusum gibi hissettim. Dikkatimi ceken kisimlari asagiya aktariyorum, ardindan da analizini yapacagim.

1. Birinci onceligi Sosyal Guvenlik Reformu imis.

2. Katma degeri dusuk sektorlerden katma degeri yuksek sektorlere gecmemiz lazim. O yuzden mikro reformlara agirlik vermeliyiz demis.

3. "Üretimin temel hammaddesi rekabettir. Rekabet yenilikçilik ve yenilik için çok temeldir. Burada, bütün sektörlere giriş çıkışları basitleştirmemiz lazım. Bakın sadece girişleri değil, çıkışları da. Türkiye'de bir şirketi kapatmak beş yıl alıyor. Bana söylenen o. Bugün ziyaret ettiğim bir yerde, odadan kayıt silmek için bile yüklü ödeme istendiğinden bahsettiler. Bir başka konu, rekabetin önündeki engelleri kaldırmaktır. Rekabetin önündeki temel engeller nelerdir diye sorarsanız bana, en başında kamu sektörünün büyüklüğü var. Kamu harcamalarının milli gelire oranı yüzde 44'lere kadar çıkmış. Şimdi yüzde 30'lara kadar indirmişiz bunu. Bence bu bile yüksek. "

4. "Kayıt dışına iten nedenleri ortadan kaldırmamız lazım. İstihdam üzerindeki yükler çok ağır. Beyannamede nadir yerlerde rakam vermişiz."

5. "Bir başka konu, işgücü piyasasını daha esnek hale getirmemiz lazım. Nedir mesela? Yarı zamanlı (part-time) çalışmaya izin vermemiz lazım. Detaylı olarak bakılması gerekiyor. Bunu, oturacağız, ilgili kesimlere açık ve güzel bir biçimde anlatacağız, bunun toplumsal uzlaşmayla yapılması gerekiyor."

6. Bu saydıklarımızın içinde hukuk yok...
Oraya gelmemiştim. Ama size tamamen katılıyorum. İyi işleyen bir hukuk sistemi yoksa çok zordur. Yani 'işleyen piyasa ekonomisi' için mutlaka lazım.


7. "Fakirlikten kurtulamamış olmanın bence temel nedenlerinden bir tanesi, ekonomik kavramların doğru anlaşılamaması ya da anlatılamaması. O nedenle bizim bu bazı yanlış kanıları da değiştirmek için yoğun çaba içinde olmamız lazım. "

8. "İşin popülist kısmına bakarsanız, Türkiye'de çok sayıda küçük esnaf ve sanatkâr var. O insanlara kendilerine yardım etmeleri için bizim yol göstermemiz lazım. Fakat, 50 bin kişiyi, 100 bin kişiyi korumak için çok önemli bir sektörde verimliliği engelleyecek bir takım düzenlemelere gitmememiz lazım. Şahsi görüşüm böyle."

9. "Tarım sektörü Türkiye'de inanılmaz verimsiz....İşsizlikle ilgili pek iddialı hedefler koymadık. İşsizliğin artmaması bile başarıdır. Sorun, tarım kesiminden kent merkezlerine geçiş. Bu devam edecek. Bence ne yapıp ne edip, Türkiye'de hizmetler sektörünü geliştirecek adımlar lazım. Turizmden başka, eğitim ve sağlık gibi alanlarda, hatta finansta dış müşterilere dış talebe hizmet verecek bir potansiyeli var. "

10. "Zaruri, stratejik ya da o anlamda önemli bir pozisyonu yoksa, bence kamu işletmelerinin tümünün gözden geçirilip elden çıkarılması gerekir."

11. "Ben genelde, bizim gibi gelişmekte olan ülkelerin temel sorununun kaynak olduğu kanısında değilim. Siz ortamı değiştirin, doğru şeyleri uygulamaya karar verin, gerek iç tasarruflar, gerekse dış tasarruflar harekete geçer. Esas sorun, o kaynakları harekete geçirecek dinamiklerin kurulamamış olmasıdır."

Barcelona'nin ilk onbiri gibi oldu. Bu futbolcularin elestirilecek bir taraflari yok (zaten Mehmet Simsek benim blogdaki gecmis yazilarimi okuyup derlemis bu noktalari!!), keske bu futbolculari bizim takimlarimizda da gorebilsek.

Isin dogrusu sudur. Mehmet Simsek bir milletvekili olarak benim oyumu verecegim bir aday. Bundan iyisi Sam'da kayisi. Ancak, Turkiye'deki milletvekillerinin cogu tosbaga kafali, orumcek kafali, ya da hepten kafasiz. O bakimdan yukarida siralananlarin cogu hayal olmaktan oteye gitmez. Yukarida soylenenlere kanip da oyunuzu AKP'ye falan atmayin. Sekizinci maddenin sonunda dikkat ederseniz Mehmet Simsek "Şahsi görüşüm böyle." diyerek size de ipucunu veriyor. Mehmet Simsek gibi milletvekillerini yasatmazlar (basliga bakiniz). Muhtemelen, Mehmet Simsek kendisine verilen sozlerin tutulmayacagini bir muddet sonra farkedip Gaziantep bagimsiz milletvekilimiz olacaktir. Diger bir olasilik ise, kir atin yaninda duran ya huyundan ya suyundan... Read More!

Tobin Vergisi Nedir?

simdilerde pek populer degil, ama bir zamanlar tobin vergisini savunmak turkiye'de cok modaydi. lakin savunanlarin cogu, tobin vergisinin ne oldugunu bilmiyorlardi. dun kendisinden hic beklemedigim bir arkadasim bana tobin vergisi diye sermaye kontrolunu savununca, ustune de ekonomix'in son yazisinda bahsettigi roportaji okuyunca, daha once eksi iktisat'ta yayinladigim tobin vergisi nedir baslikli kisa yaziyi buraya aktarma ihtiyaci hissettim:

tobin vergisi, ulkelerin uretkenligine hemen hic katkisi olmayan, ama belirsizliklerin yogun oldugu durumlarda riskleri ve kirilganliklari arttirip yeri geldiginde ekonomileri (ekonomi nedir?) krize surukleyen son darbeyi vuran, cok kisa vadeli sermaye hareketlerini azaltmak icin onerilmis bir doviz islemleri vergisidir.

burada onemli bir husus, verginin kisa vadeli sermaye hareketlerini tumden ortadan kaldirmaya yonelik olmamasi, sadece ufak bir maliyet ortaya cikartarak cok kisa sureli ve ani hareketlerin onune gecmesidir. verginin ana fikri "carklarin arasina bir miktar kum atarak surtunmeyi arttirmak"tir. boylece sermayenin oynakligi azalir.

bir baska onemli husus da verginin ise yarayabilmesi icin kuresel olarak uygulanmasinin gerekmesidir. aksi takdirde pek cok ulke tarafindan gecmiste uygulanmis ve halen uygulanmakta olan sermaye kontrollerinden bir farki kalmaz. sermaye kontrolleri yatirimcilarinin soz konusu ulkede yatirim yapma isteklerini azaltip onlari sermaye giris cikislarinin serbest oldugu ulkelere yoneltir. bu durum (faizler dahil) fiyatlari ve sermayenin dagilimini degistireceginden kacinilmaz olarak verimsizlik yaratir. oysa tobin vergisinin mantigi vergi tum ulkelerde uygulandiginda yatirimci davranislarini etkilememesi, dolayisiyla verimsizlik yaratmamasidir. lakin ulkeler arasinda bu konuda baglayici bir isbirligine gitmek pek mumkun olmadigi icin uygulamada isler hic de kolay degildir.

Iktisat nedir Read More!

Kıssadan Hisse

Ali Rıza Bey ve Ayşe Hanım Teyze Anadolu'nun orta karar bir yerleşim merkezinde küçük ve orta boy bir işletmenin patronudurlar. İşler pek iyi değildir, ama pek de kötü değildir. Ancak bu beldede işsizlik sorunu önemli bir sorun haline geldiğinden, toplumsal duyarlılıkları üst seviyede olan Ali Rıza Bey ve Ayşe Hanım Teyze kafa kafaya verip "ne yapabiliriz" sorusu üzerine kafa yorarlar.

Önce daha merhamet bazlı düşünen Ayşe Hanım teyzemin aklına bir fikir gelir. Der ki Ali Rıza Bey'e: Şu anda çalıştırdığımız her 10 kişiye ödediğimiz ücreti yüzde 10 azaltıp ekstra bir kişiyi işe alabiliriz. Ali Rıza Bey önce çekimser kalsa da bir düşüneyim der, çok güvendiği ekonomi profosoru Profosor Doktor Güngören Çokbilmiş'e danışır. Prof. Çokbilmiş, aynı zamanda işçi dostu bir köşe yazarıdır. Bu yüzden işçilerin ücretlerinde kısıntıya gitmenin tipik bir kaptilaist numara olduğunu, emperyalizmin bu tarz numaralarına kanmaması gerektiğini Ali Rıza Bey'e anlatır. Ali Rıza Bey, Ayşe Hanım Teyze'nin bir anda emperyalist ve kapitalist olmasına pek ihtimal vermez ama Çokbilmiş hocanın bir bildiği vardır der, evinin yolunu tutar.

Ertesi sabah Ayşe Hanım Teyze'ye konuyu anlatırken alternatif de bulmuştur. Kapı komşusu Hüsamettin Bey'den borç alınacak, bu borçla işyerine yeni eleman alınacak, zamanla da borcu faiziyle birlikte geri ödeyecektir. Ayşe Hanım Teyze bu öneriyi önce riskli bulur, ama bir deneyelim der. Ali Rıza Bey Hüsamettin Bey'in dükkanına gidip meramını anlatınca farkeder ki Hüsamettin Bey de aynı durumdadır. Köşede sakladığı bir miktar para şurda dursun, günü kurtarma peşindedir.

Çaresiz yeniden evine dönen Ali Rıza Bey'e Ayşe Hanım Teyze'den "madem eş-dosttan bulamıyoruz, bankadan borç alalım" der. Ali Rıza Bey bu öneri ile yeniden Profosoer Çokbilmiş'in kapısını çalar. "Aman haa" der Güngören Bey. "Bankaya elini kaptıran kolunu zor kurtarır". "Hem oraya ödeyeceğin faize yazık değil mi?" der. "Her vatandaş senin gibi yapsa borçluluk oranı nereye varır?" diye de pekiştirir. Sonuçta Ali Rıza Bey'e kredi verecek olan banka bunu yurtdışından borçlanmaktadır. Bu sayede Türkiye'nin borcu artmakta, kapitalist emperyalist düzene esir olmaktadır.

Ali Rıza Bey eve dönerken Hüsamettin Bey'in dükkanından çıkan iyi giyimli yabancı insanlar görür. İçeri girip sorar. Hüsamettin Bey, zor durumdan kurtulmak için Almanya'daki oğlu vasıtası ile tanıştığı yabancı bir şirketle ortak olduğunu, bu sayede hem işini büyüteceğini, hem de finansman darlığını aşacağını söyler. Ali Rıza Bey hemen geri döner, bir yandan da içinden "bu çözüm neden bizim aklımıza gelmedi daha önce" diye kendi kendine sormaktadır. Sonunda Güngören Hocadan onay alacağına emindir. Güngören bey ise yabancılara mülk satmanın ne kadar tehlikeli olduğunu, bu şekilde vatanın elden gideceğini anlatır Ali Rıza Bey'e. "Herkes işyerini yabancılara satarsa vatanın hali nice olur?" diye sorar.

Ali Rıza Bey bitkin düşmüştür. Evine döner. Bir süre sonra yabancı ortak bulan Hüsamettin Bey'in dükkana yeni yeni makineler getirttiğini fark eder. Hüsamettin Bey işyerini de genişletmektedir. Ali Rıza Bey doğruca Profosor'un yanında alır soluğu. Çokbilmiş hoca yine sakindir. "Yeni makine almak iyi bir şey mi sanıyorsun Ali Rıza Bey amca" der. Bu makineler yurtdışından geliyor. Yani ithalat artıyor, dolayısıyla cari açığımız artıyor. Bu da emperyalist kaptalist dünyaya esaret demektir" der. Daha sonra Ali Rıza Bey'den yıllık danışmanlık ücretini talep eder. Ali Rıza Bey vatan için kötü bir şey yapmamanın verdiği huzurla yazdığı çeki Profosor Doktor Güngören Çokbilmiş Bey'e uzatır.

Kısa bir süre sonra bu defa Güngören Çokbilmiş Bey Ali Rıza Bey'in işyerine gelir. Aldığı çekin karşılıkız çıktığını ve "arkasını yazdırmadan önce", tahsilat için geldiğini söyler. Ali Rıza Bey ödeme sıkıntısı içindedir. Kasada duran işçilerin maaşından bir miktar alır ödemeyi yapar. Bir yandan da içi acıyarak kimin işine son vermeli, yoksa işyeri batacak, diye kara kara düşünmektedir. Bu sırada parasını alan profosorle vedalaşır. Pencereyi açar, gözünü uzaklara diker, dalgın dalgın bakar. Profosorun yabancı marka makam otosundan çıkan gürültüyü duymayacak kadar derinlere dalmıştır.

Not: Bu hikaye tamamen hayal ürünüdür. Hiç bir gerçek kişiyle bağlantı yapılmamalıdır. Olası gerçek kişi, zaman ve yer bağlantıları tamamen tesadüftür. Read More!

AHBVP

Ekonomix'e kötü haber. MSP'ye (Milliyetçi Sıfırcı Parti) esaslı bir rakip gelmiş: AHBVP (Allah Hepsinin Belasını Versin Partisi). Adayları ve vaatleri hakkındaki bilgiler şurada. Hepsi de süper. Bakalım MSP buna nasıl karşılık verecek? Read More!

İthalata dayalı büyüme

İddia bize değil Akşam Gazetesi'nin komik ekonomi yazarı İ. Hüseyin Yıldız'a ait. Yıldız'ın bugünkü yazısına göre ilk çeyrekte büyümeye en büyük katkıyı yapan ithalat imiş. Üretim yöntemiyle hesaplanan milli gelir istatistikleri içinde yer alan ithalat vergisi kalemini ayrı bir sektör gibi değerlendirip büyümenin kaynağı gibi görme eğilimi vakti zamanında basınımızda epey yaygındı. İnternette kariyeri hakkında pek bir bilgi bulamadığım İ. Hüseyin Yıldız ekonomi bilgisini o dönemdeki gazeteleri okuyarak elde etmiş herhalde.

Bir süre önce blogumuzdan ayrılan arkadaşımız Tuğrul, yazılarına ilk başladığında bu konuda güzel yazılar (bir, iki, üç, dört) yazmıştı. İthalat ile milli gelir ilişkisi konusunda bilgi sahibi olmak istiyorsanız o yazıları okumanızı tavsiye ediyoruz.

Not: Ortalıkta Radikal Gazetesi'nin Yiğit Bulut ile Uğur Civelek'in yazılarına son verdiği şeklinde bir şayia dolaşıyor. Eğer doğruysa yandık, bize konu sağlayan altın madeni gibi iki kaynağı kaybettik demektir. Umarım Akşam Gazetesi de İ. Hüseyin Yıldız'a kapıyı göstermez. Bir altın madenini daha kaybetmeyi göze alamayız. Read More!

CHP'nin Ekonomi Programi

Ugur Gurses CHP'den Mustafa Ozyurek ile bir roportaj yapmis. Ara ara guzel sorular sormus ama yine de fazla yuklenmemis gibime geldi. Mustafa Ozyurek ise bana Amerikali ogrencileri hatirlatti. Amerikalilarin temel ozelligi bilmedikleri konular hakkinda cok iyi bullshit yapabilmeleridir. Konu hakkinda uzman olmayan birisi "vaybe ne guzel konusuyor, profesor gibi adam" der mesela. Ama siz o konuyu gercekten biliyorsaniz o Amerikalinin Yigit Bulut gibi iskembe-i kubradan sallaya sallaya sacmaladiginin farkindasinizdir. Biraz uzerine gitseniz konuyu baska alanlara kaydirmaya falan tesebbus ederler.

Yine de bu tur insanlarla ne kadar dalga gecersem geceyim, ortalikta konu hakkinda uzman olmayan kisi sayisi uzman olan kisi sayisindan kat kat fazla oldugu icin bullshit yapabilen bir insan olmak size basarinin kapilarini acacaktir. (Genclere tavsiye: bilmiyorsaniz, biliyormus gibi davranabilmelisiniz, o yuzden de Mustafa Ozyurekten ogreneceginiz cok sey var).

Yigit'in hakkini yigide verdikten sonra roportaja geri donelim. (Burada Yigit iki anlamda birden kullanilmistir)

Bullshit 1: Hedef verip tarih vermemek. "Uzun vadeli ama kademe kademe"

Bullshit 2: Sorulan soruyla alakasi olmayan bir cevap vermek. Vaatlerinizi kac yilda gerceklestireceksiniz sorusunun cevabi "Hukumet kotudur, IMF programi islevini doldurmustur, ithalat kotudur, sektorel destek lazimdir" olmalidir.

Bullshit 3: Kesinlikle rakam vermemek, gerceklerden ziyade onyargilarla konusmak. "İhraç ediyoruz ama tıkanma var. Kâr marjları çok düştü. Bunun düşmesiyle, neredeyse bütünüyle ithalata dayanması nedeniyle sanayimizde tıkanma yaşıyoruz" Ihracat %25 artarken "tikanma var" gibi dayanagi olmayan ifade kullaniyorsunuz ama insanlarin cogu rakamlari bilmedigi icin "Evet gercekten de ihracatta tikanma var. Bak hem kar marjlari da dusmus"seklinde dusunerek size hak verebilirler.

Bullshit 4: Degisik sorulara birbiriyle celiskili cevaplar verin, cogu kimse nasilsa farketmeyecektir. Mesela "Eğer geniş kitlelere de bir kaynak transferi gerekiyorsa yapmak lazım. Çünkü uygulanmakta olan IMF destekli istikrar politikasının bedelini işçi, köylü ve esnaf ödedi. Bir sosyal demokrat partinin birinci önceliği de o ezilen kitleleri ayağa kaldırmaktır." diyebilirsiniz. Kimsede size "Yahu sanayiciye mi destek vereceksin, isciye mi bir karar ver. Herkese destek verecegim, bunu da vergileri arttirarak yapacagim, ama vergileri de azaltacagim diyorsun" demez.

Bullshit 5: Genis kesimlerin onyargilariyla uyumlu ifadeler kullanin. Bunlarin ekonomi mantigiyla alakasinin olmamasi onemli degildir. "Dışarıdan döviz gelmesin demiyoruz, ama gelecek dövizler doğrudan yatırıma gelsin. Üretime ve istihdama yatırım yapan döviz gelsin." Galatasaray da Fener'li Alex'i transfer edecekmis ama sadece "frikik atma ve araya golluk pas verme ozelliklerini istiyormus". Kimse size "nasil yani?!!" diye sormaz merak etmeyin.

Bullshit 6: Dun dundur, bugun bugundur. Simdiki pozisyonunuz gecmisteki pozisyonunuzun tam ziddi olabilir. Onemli degil. Istediginiz zaman pozisyon degistirebilirsiniz. "Tobin vergisi diye adlandırılan bir vergi. O günün şartları içinde çok gündemdeydi. Bugünün şartları içinde uygulama şansının çok kalmadığını değerlendirdik. Dünyanın hiçbir ülkesinde de uygulanmadığını tespit ettik." Kimse size "Dunyanin hicbir ulkesinde uygulanmadigini yeni mi farkettiniz?" diye sormaz korkmayin.

Bullshit 7: Satir aralarinda gercek dusuncelerinizi yansitan ifadeler kullanmaktan korkmayin. "Türkiye gibi azgelişmiş ülkelerde yüzde 4-5'ler gibi enflasyon olması da piyasa koşullarında makul karşılamak gerektiğini düşünüyoruz." Kimse size "Demek Turkiye'nin azgelismis oldugunu dusunuyorsunuz, bunu da degistirebileceginizi dusunmuyorsunuz. Karaktersiz, iddiasiz bir hukumet olacaksiniz." diye yuklenmeyecektir.

Bullshit 8: Arada kazara rakam kullanirsaniz, tutarli olup olmamasi onemli degildir. "Seçim bildirgemizi açıklarken Genel Başkanımız da ifade etti; şu anda ortaya koyduğumuz vaatlerin parasal boyutu 15 milyar dolar civarında, yani 18 milyar YTL.Bunun kaynağı şöyle. Bütçemizin yüzde 10'undan az." Kimse size demek dolar hedef kurunuz 1.2 YTL demez. Ya da "devletin 110 milyarlik butcesi ne zaman 200 milyar YTL oldu" da demez. Bu sicakta kimse gidip dogru rakamlara bakmaz.

Bullshit 9: Circular reasoning kullanin (turkcesini bilemedim simdi, o yuzden aciklayayim). "Vergi işi siyasi irade işidir. Kararlılık işidir. Biz bu iradeyi, bu kararlılığı göstereceğimizi burada taahhüt ediyoruz. Aksi takdirde bu taahhütlerimiz havada kalır." Taahhutlerinizin havada kalmayacagini taahhut etmeniz insanlari ikna etmeniz icin yeterlidir mesela. Bilmem anlatabildim mi?

Bullshit 10: Bilmiyormus gibi yapin. "Tabii popülist politika ile ne kast ediliyor bilemiyorum." Kimse size "CHP'nin secim bildirgesini okumadiniz mi?" demez korkmayin. Read More!

Hurşit Güneş, Güngör Uras...

Bazı iktisatçılarımız resesyon geliyor diye davul zurna çalarken ekonomi ilk çeyrekte yine yüzde 6.8 gibi acayip bir hızla büyümüş. Şimdi hazretler iç talep yerinde sayarken bu büyümenin nasıl olduğunu anlamaya çalışıyor.

Kamu harcamalarında biraz yüksek bir artış gördü ya, Sabah Gazetesi hemen "Büyümeyi kamu sırtladı" diye uyduruk bir yorum yapmış. Sabah Gazetesi'nin muhabiri anlaşılan bu kamunun harcamalardaki ve yatırımlardaki payı ne ki ekonomiyi ne kadar etkilesin diye hiç bakmamış. Eğer baksa idi kamunun tüketim ve yatırım harcamalarının toplamının GSYİH'nin yüzde 8.5'inden ibaret olduğunu görecek ve yazısına böyle aptalca bir başlık atmayacaktı.

Bu arada Güngör Uras ile Hurşit Güneş'in büyümenin kaynağını doğru olarak tespit etmeleri beni şaşırttı. Aferin, demek ki yavaş yavaş ekonomiyi öğreniyorlar. Eh, özellikle ilkinin yaşı biraz geçti ama bu yaşta da olsa ekonomiyi öğrenmeleri yine de hiç yoktan iyidir.

Bu arada resesyonu davul zurna çalarak bekleyen iktisatçılarımızdan (Iktisat nedir) olan ve hatta neredeyse resesyon duasına çıkma aşamasına gelen Asaf Savaş Akat da büyümenin kaynağını doğru olarak tespit etmiş. Fakat YTL bu kadar değerliyken bunun nasıl olabildiğine pek akıl erdirememiş. Bakalım önümüzdeki günlerde buna nasıl bir kulp bulacak?

Efendim, sadede gelelim. İlk çeyrekte iç talep yerinde sayarken ekonominin bu kadar hızlı büyümesinin nedeni ihracattaki artış. Burada ihracat derken hem mal hem de hizmet ihracatından bahsediyoruz. 2001 krizi sonrasında ihracatta yaşanan performans mal ve hizmet ihracatının sabit fiyatlarla ve harcamalar yöntemiyle hesaplanan GSYİH içindeki payını neredeyse yüzde 50'ye kadar getirdi. Bu oranın büyüklüğünü anlayabilmeniz için harcamalar yöntemiyle hesaplanan milli gelir içindeki en büyük paya sahip kalem olan özel tüketimin oranının yüzde 65 civarında olduğunu hatırlatalım. Mal ve hizmet ihracatının milli gelir içindeki payının neredeyse özel tüketimin payına yaklaşması artık Türkiye'ye ihracata dayalı büyüme fırsatını veriyor. İlk çeyrekte yaşanan da tastamam bu. Aslında bu yöndeki gelişmeleri geçen yılın ikinci yarısında da görmüştük.

Şimdi de YTL bu kadar değerliyken ihracatın nasıl olup da arttığına gelelim. Eee, ihracatı sadece kurun fonksiyonu olarak görürseniz böyle bir gelişme karşısında böyle apışıp kalırsınız tabii. Oysa bu konuda Türkiye üzerine yapılan çalışmaların çoğu ihracatın kurdaki gelişmelere değil dış talebe duyarlı olduğunu gösteriyor. Bu çalışmalarda pek fazla dikkate alınmayan verimlilik gelişmeleri de ihracat açısından önemli.

Sevgili köşe yazarlarımız geçen yılın ilk yarısında duraklayan ihracattaki artışın mayıs ayından itibaren yeniden hızlanmasını hemen mayıs-haziran dalgalanması sırasında kurların yükselmesine bağlamışlardı. İhracat bağlantıları en az 2-3 ay önceden yapılırken kurdaki artışın böyle zınk diye ihracata nasıl yansıdığını ise hiç sorgulamamışlardı. İşin aslı o zaman ihracatta görülen artışın nedeninin en büyük dış pazarımız olan AB'deki canlanma olmasıydı. AB ekonomilerindeki canlılık hala sürdüğü için kurdaki gerilemeye rağmen ihracatımızdaki artış da sürüyor. Allah'tan ki sürüyor yoksa iç talep ve yatırımlar durduğu için şimdi gerçekten de resesyona girmiş olacaktık.

İhraç pazarları canlı olduğu ve verimlilik artışları sürdüğü takdirde kurun seviyesi ne olursa olsun Türkiye'nin ihracatı artar. Yok ihraç pazarlarında durgunluk varsa kuru ne kadar zıplatırsanız zıplatın ihracatı yükseltemezsiniz. İnanmayan "ne kadar enflasyon o kadar devalüasyon" gibi akla zarar bir kur politikasının uygulandığı ve kurların sürekli yukarı doğru ittirildiği 1995-1999 arasındaki ihracat rakamlarına gidip bir baksın. Read More!

Günün şakası

Olacak şey değil…
Türkiye yılın ilk çeyreğinde beklentilerin üzerinde büyümüş ve 21 çeyrektir büyümesini sürdürmüş. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, yılın ilk üç ayında Gayri Safi Milli Hasıla yüzde 6.7, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla yüzde 6.8 oranında artmış.
Bu rakamları ya cumhurbaşkanı veto, ya da Anayasa Mahkemesi iptal etmeli.
Belki TÜİK'i kapatmak da düşünülebilir.
(Mehmet Barlas, Posta, 03.07.2007) Read More!

Ufak ufak veda hazırlıkları

(Bu yazı 28 Mayıs 2007 tarihinde yazıldı. Ancak bugüne kadar yayınlanmamıştı.)

Daha önceden de vardı ama özellikle Ekonomi Turk'te politik yazılar çoğalınca gündeme gelen bir durum var. Bazı okuyucularımız (genelde anonim oluyorlar, isim veremiyorum) bizi gizli AKP taraftarlığı ile itham edip yazdıklarımızın ideolojik olduğunu iddia ediyorlar. Örneğin akdenizli rumuzuyla yazan okuyucumuz şöyle demiş: "Bazı akpartı yanlıları "demokrat" lık kılıfı altında hareket ediyorlar da bazen karışıyor.AKP'li iseniz açık söyleyin, daha çok saygı duyarım." mil rumuzlu diğer bir okuyucumuz da "Ben demokrasi adına AKP'yi savunanlardan kıllanıyorum bazı nedenlerle." demiş.

Bu konuda cevap mahiyetinde bir açıklama yapmadan önce önceki yazılarımdan alıntı yapmayı daha uygun buluyorum. Bundan bir sene kadar önce, 14 Nisan 2006'da yazdığım yazıda ne demişim: "Ben açıkça söylüyorum, doğru politikalar uyguladığı sürece hükümetin yanındayım." Üstelik de bunu bold yaparak belirgin bir şekilde göze çarpmasını istemişim. Dolayısı ile aslında gizli bir taraftarlığımız yok. Devamında da "Şu anda da doğru şeyler yapılıyor. Ancak müslümanlara yaranacağım diye seçimlere doğru saçmalamazlarsa bu sefer oyumu AKP'ye vereceğim." diyerek kartlarımı açmışım. (O günlerde blogda yazar sayısı iki idi ve ortalama 80-100 ziyaretçimiz vardı. Dolayısıyla bugün tüm okuyucularımız eski yazılarımızı hatırlamıyor olabilirler. Bu nedenle kartlarımızı açık oynadığımızın bir göstergesi olarak hatırlatma ihtiyacı duydum.)

Peki partizan mıyız? Şimdi de bundan 2 ay 10 gün önce ne yazdığıma bir bakalım. 21 Mart 2007'de, daha henüz cumhurbaşkanlığı seçimleri ve e-muhtıra gibi olaylar patlak vermemişken "Krize Geri Sayım" başlığı ile bazı şeylerin iyi gitmediğini, AKP'nin kara kaşına kara gözüne hayran olmadığımızı (alıntı yapalım: "AKP bizim babamızın oğlu değil. Politikalarını beğenmemiz, desteklememiz, savunmamız da nedensiz değildi.") yani partizan bir tavır içinde destek vermediğimizi açık açık yazmıştım. Yine kartlarımı açık oynadım. O yazıyı şu notla bitirmiştim (yine bold):

"Not: Umarım kriz çığırtkanlığı yapmadığımızı, ama kötü giden şeylere de iyi gidiyor diyemiyeceğimizi yeniden belirtmek durumundayım. Seçim ekonomisi ve popülizm maalesef geri döndü. Önlem alınmazsa maalesef krize gidiyoruz. Bunun bazılarının yaptığı felaket tellallığı ile karıştırılmayacağını umuyoruz. "

Bir gün sonra yazdığım "Balık Hafıza" başlıklı yazımı da şöyle tamamlamıştım:

"Gerçekten 2001'de yaşananlardan hiç ders almadık mı? Ahmet mi cumbaba olacak Mehmet mi, bu kadar çok mu önemli? Yapısal reform için bize illaki ya "deprem" yahut da "kriz" mi lazım?" Tekrar, hatırlatayım, bu satırları yazdığımda ortalıkta politik kriz, cumhurbaşkanlığı seçimleri meselesi ve erken seçim kararı da alınmamıştı.

O günden başlayarak aslında AKP'yi körü körüne destekleyen bir yazı yazdığımı hatırlamıyorum. O günden bugüne, kişisel planda ne yaptığımı anlatayım izin verirseniz: Daha önce %100 olarak TL'de tuttuğum birikimlerimi 50-50 TL-Döviz pozisyonuna getirdim. Hadi daha fazla detay da vereyim: Daha önce %100 borsa'da tuttuğum tasarruflarımı, sosyal güvenlik reformunun aksaması üzerine 2006 ortasında 50-50 borsa-tahvil olarak değiştirmiştim. Ama 2007 Mart ayından sonra borsadan tamamen çıktım, şu anda 50-50 YTL(Hazine bonosu)-döviz (döviz portföyüm de 50-50 dolar-euro şeklinde) durumundayım. Bu arada açıkça itiraf edeyim: ben finansal piyasalarda kısa vadeli stratejilerden anlamam, kafa da yormam. Dolayısıyla da defansif bir strateji uygularım. Çok şey kazandırmaz, ama uzun vadede en azından önemli bir kayba uğramıyacağımı düşünüyorum. Bu konuda şimdiye kadar hiç kimseye tavsiyede bulunmadım, bu da bir tavsiye değildir. Sadece söylediklerimin lafta kalmadığını anlatmak için örnek verdim.

Son bir ayda ise "malum nedenlerle" ekonomi konusunda yazmayı bıraktım. Daha açık söylemem gerekirse, şu an içinde bulunduğumuz durumda ekonomik analizlerin anlamı olduğuna inanMıyorum. Kriz beklentimde bir zayıflama olmadı, aksine kuvvetlendi. Ancak son 6 yıldaki reformlar sayesinde 2001 benzeri bir ani çöküş değil, daha uzun vadede ama kritik sonuçları olan bir duraklama bekliyorum. Bunu kısaca yüzde 7'lerin üstünde olan yıllık ekonomik büyüme ortalamasının kademeli olarak yüzde 3-4 aralığına düşmesi olarak ifade edebilirim. Zaten iki ay önceki yazımda da kriz için 2008-2009 yıllarını işaret etmiştim. Bunda da şimdilik herhangi bir revizyon yapmayı düşünmüyorum. Bakalım 22 Temmuz seçimleri (eğer yapılabilirse) ne gösterecek?

Ekonomi yorumları yazmayı bıraktım, ancak politik yorumlarda ise partizan bir şekilde AKP'yi savunduğumu hatırlamıyorum. İnandığım, savunduğum "liberal demokrasi" yönünde dilimin döndüğünce yazılar yazmaya çalıştım. Hemen ilk başta alıntı yaptığımız okurumuzun "demokrasi adına AKP'yi savunan" zihniyetten şikayetini de cevaplandırayım:

1. demokrasi adına AKP'yi savunmuyorum,

2. AKP'ye rağmen liberal demokrasiyi savunuyorum. (Lütfen ilk "AKP'ye rağmen" ifadesini not ediniz.)

3. AKP var diye anti-demokrasiyi savunacak destekleyecek değilim.

4. Statükonun karşısında değişimi savunuyorum.

Daha önce bu blogda demokrasi üzerinde bir kafa karışıklığı olduğunu hissetmiş ama tartışmaya girmemiştim. Şimdi demokrasi (demokrasi derken liberal demokrasiyi kastediyorum) konusunda bir çift laf etmem gerekiyor. Sıkça iddia edildiğinin aksine (bu blogdaki yorumlarda da çok yapılıyor bu) demokrasi çoğunluğun azınlığa söz geçirdiği bir sistem değildir. Ama bugün Türkiye'de uygulandığı şekliyle azınlığın çoğunluk üzerine tahakkümü hiç değildir. Daha açık ifade ile, AKP'nin meşruiyetine göz dikenler ve eleştirenler AKP'nin yarısı kadar halk desteğine sahip olduklarını akıllarından çıkarmamalılar. Yani, AKP'nin meclis çoğunluğuna güvenip anti-demokratik uygulamaları ne kadar yanlışsa, muhalefet partilerinin asker dipçiğine güvenip anti-demokratik uygulamaları desteklemesi de o kadar yanlıştır. AKP aldığı kararlardan sorumludur, seçimlerde hesap verecektir. Ancak aynı şekilde asker-mahkemeler-YÖK-medya koalisyonuna arkasını yaslayan muhalefet de yaptıklarından sorumludur. Bu sorumluluk halkın iradesi tarafından denetlenebiliyor mudur? (Bu önemli soruyu cevaplamıyorum.)

AKP'nin meşruiyeti başka şeydir, AKP'nin anti-demokratik uygulamalara prim vermesi gibi hatalar ayrı şeydir. AKP meşru kurallar dahilinde mecliste çoğunluğu elde etmiş, hükümeti kurmuş, bir sürü karar almış, bir sürüsünü de alamamıştır. AKP'nin yanlış kararlar alması onun meşruiyetine zarar vermez. Eğer muhalefet, AKP'nin meşruiyetini sorgulayacaksa önce kendi meşruiyetini sorgulayarak işe başlamalıdır.

Liberal demokrasinin olmazsa olmaz koşulu azınlık hakları ve sivil özgürlüklerdir. Dil, din, renk, ırk gibi nedenlerle hakları gasp edilmiş bir tek kişi varsa orada demokrasiden bahsedemeyiz. Adı üstünde "temsili demokrasi"lerde kimse millet adına tek başına söz hakkına sahip değildir. Liberal demokrasinin ikinci şartı hukukun üstünlüğüdür. Yani kuralların kişilere uydurulması değil, kişilerin kurallara uymasıdır. Türkiye'de genel uygulama, kişilere özel kanunlar yönündedir. (örneğin bugün cumhurbaşkanının yetkileri aslında eski orgeneral Kenan Evren için hazırlanmıştır.) Üçüncü olmazsa olmaz şart, kuvvetler ayrılığı, yani yasama (kural koyucu), yürütme (kuralları uygulayıcı) ve yargı (kuralları denetleyici) birimlerinin birbirinden kesin bir şekilde ayrı olmasıdır. Bugün Türkiye'de bakanlar aynı zamanda milletvekilidir. Yani yasama ve yürütme ayrımı söz konusu değildir. Diğer birimlerin arasındaki ilişkiyi okuyucularımızın şahsi değerlendirmelerine bırakıyorum. Tabi burada --kağıt üzerinde olmasa bile-- pratikte dördüncü kuvvet olarak medyanın yer aldığını da hatırlatmakta fayda var. Medyanın halkın sözcüsü olmadığı (73 milyonluk ülkede en fazla satan gazete 500 bin civarında!), aksine devletçi bürokrasiden yana taraf olduğu (darbe şakşakçılığı), bunun için her türlü propaganda araçlarını seferber etmesi AKP'nin içine düştüğü durumdan daha vahimdir. Son olarak, demokrasilerin diğer olmazsa olmaz koşulu sivil hak ve özgürlüklerdir. Bu özgülüklerin arasında da ifade özgürlüğü vardır. (Hangi salak bunu dilimize düşünce özgürlüğü olarak çevirdi bilmiyorum. Ama herhalde, "istediğini düşünebilirsin ama ifade edemezsin" şeklinde uygulanan bir özgürlüğü de düşünce özgürlüğü diye tanımlamak yanlış olmasa gerek. )

Yazı buraya kadar. AKP'nin 4.5 yıllık bilançosunu, seçim tahminlerimi ve Ekonomi Turk okurları ile vedalaşmayı bir sonraki sefere bırakıyorum. Read More!

Günün yazısı

"Asıl soru şudur: Seçimlerle demokrasisini bir kez daha kurtarmaya hazırlanan şanlı memleketimizin dünya çocuk porno tüketimi listesinde ön sıralarda olmasının basınımızın bu konudaki yaklaşımıyla bir bağlantısı kurulamaz mı sizce? Bu alçakca ürünün ancak karanlık kötü adamlarca pazarlanan bir şey olmadığının kanıtı, basınımızın bu konulardaki dilidir. (Hatırlatmadan nasıl geçelim? Yakın zamanda aynı gazetede çocuk pornosu haberinin yanında bir çocuk pornosu görüntüsü basılmıştı.) " (Yıldırım Türker, Radikal, 2 Temmuz 2007)
Yazının devamı

Not: aynı gazete bir süre önce internette X-rated sayfalar arasına girip filtrelere takılmaya başlayınca "haber değeri taşımayan pornografik resim yayınlamama" (haber değeri varsa bişey yok, nitekim benzer resimler hala var) kararı almıştı. Konuya değinmek istemiş ama fırsat bulamamıştım. Fırsattan istifade hatırlatalım. Read More!

İşsizliğe çözüm

Bu aralar işsizliğe sihirli ve şipşak çözümler moda. İpin bir ucundan da biz tutalım, biz de geri kalmayalım. Yoksa ekonomi bilmiyor falan diyecekler.

1. İşsizlik yasaklansın.

2. İlk madde uygulanamaz bulunduysa, iş aramak yasaklansın. Tanım itibarı ile iş arayan kimse olmayınca işsizlik de sıfırlanacaktır.

3. 15 yaşını geçmiş her Türk vatandaşı 657'ye dahil olup devlet memuru statüsüne geçsin. Hayır, 15 yaşının altındakiler de memur sayılsın diyeceğim ama "child labour" meselesi nedeni ile tepki çekebilir.

Bunlar radikal çözümler. Bunları uygulanamaz buluyorsanız, ve hani moda oldu ya biz illa "micro reform" yapacağız diyorsanız menümüzde size göre de birşeyler var.

1. Şirketler arası e-mail ve fax gönderimi yasaklansın. Her türlü yazışma kuryeler aracılığı ile yapılsın. Böylece göreceksiniz kurye firmaları istihdama müthiş katkı sağlayacaktır.

2. OGS ve KGS'ler kaldırılsın. Her bilet gişesinde maksimum çalışma saati 3 saat yapılsın. Bu sayede iki köprüde 40 gişe varsa, günde 320 kişiye istihdam sağlanacak demektir. Eğer gün aşırı çalışma prensibini de devreye sokarsak rakam 640 kişiye çıkar. Bu düzenleme sadece İstanbul'u etkileyeceğinden diğer illerimize de giriş ve çıkışlara gişe konsun aynı sistem uygulansın. Eğer yetişmezse, ilçe, bucak, köy, nahiye ve mahallelere de benzer sistem getirilerek diğer illerin mahrumiyeti giderilmiş olur.

3. Belediye ve halk otobüsleri kaldırılsın. Belediye ve halk taksileri devreye sokulsun. Böylecel 60 kişi için tek şöför istihdamı yerine, her üç kişi için bir şöför istihdamı gerekecektir. Eh, her Türk vatandaşı da doğuştan şöför olduğuna göre istihdam sıkıntısı çekilmeyecektir.

4. Üniversite öğrencileri ve yaşı 15'in üzerindeki lise öğrencileri "öğrenim görevlisi" olarak işe alınsınlar.

5. Her ailede kendi işini yapmak yasaklansın. Böylece bütün ev hanımları komşunun işini yapacağından işçi statüsüne geçecektir.

6. ATM'ler kaldırılsın. Göreceksiniz bankalar işlemleri yetiştiremeyecek, 24 saat çalışmaya başlayacak, bugünkünün en az üç katı insan istihdam edecektir.

Bir çırpıda aklıma gelenler bunlar, eminim sizden daha parlak öneriler gelecektir.

7. (T'Pol said...) Herkes az yiyip, bir usak tutsun. Read More!

Ege Cansen ve Tasarruflar

Diger bir ilginc fikrin babasi ise Ege Cansen:

"Keynesyen muhasebeye göre, "Cari İşlem Açığı = Kamunun Borçlanma Gereksinimi+(Yatırım/ Tasarruf)". Aslında bu bir denklem değil, sadece bir özdeşliktir. Başka bir değişle, kamu ve özel sektörün tasarruf açıklarının cebirsel toplamı, cari işlem açığına eşittir demek, milli gelir muhasebesi açısından doğrudur. Ama cari işlem açığının, bütçe açığı ile tasarruf açığının toplamından meydana geldiğini ispatlamaz. Yani bilimin peşinde olduğu "sebep-sonuç" ilişkisini içermez. Eğer bu özdeşlik bir denklem olsaydı, sebep-sonuç ilişkisini ifade etmiş olacaktı. O zaman da bütçe açığı azaldıkça, cari işlem açığının da azalması gerekirdi. Hálbuki mesela Türkiye’de bütçe açıkları azaldıkça, cari işlem açıkları azalmamış, tam aksine artmıştır. "

Ayni mantiga gore, "butce dengesi = faiz disi acik + faiz" sadece bir ozdesliktir. Butce dengesinin faiz disi acik ile faiz harcamalarin toplamindan meydana geldigini ispatlamaz. Eger bu ozdeslik bir denklem olsaydi, faiz disi acik azalinca butce aciginin da azalmasi gerekirdi. Turkiye ise 1995-2000 arasi faiz disi fazla vermemize ragmen butce acigimiz azalmamis, tam aksine artmistir. O yuzden birakin bu ozdeslik ayaklarini, faiz disi acik versek de bir faydasi yok. Zaten bu dunya fani. Tutune bes bin daha ver, emekli yasini 12'ye dusur. Kredi isteyen var mi sifir faizle Ziraat'tan?

"Hemen denecektir ki, evet böyle olmuştur; ama özel sektörün yatımları artmış ve tasarruf açığı büyümüştür. Bu da doğru değildir. Çünkü son iki yıldır yatırım malları ithalatı azalmış buna mukabil cari işlem açığı artmıştır. "

Sen cok yasa Fenerbahce. Yatirim denince akla yatirim mali ithalati gelir degil mi? Kim bakacak bu sicakta milli gelir rakamlarina? Neymis sabit sermaye yatirimlarinin milli gelire orani 2004'de %18 iken, 2005'de %20, 2006'da %21.3 olmus. Yani ARTMIS ! Kimin umurunda? Yatirim mali ithalati 2004'de 17 milyar iken, 2005'de 20 milyar, 2006'da 23 milyar dolar olmus. Yani ARTMIS! 2001-2006 arasi tasarruflar 17.5'den 16.9'a dusmus (0.6 puan). Toplam yatirimlar (stok+sabit sermaye) 15.1'den 24.8'e cikmis (9.7 puan), 2001'de 2.4 olan cari fazla, 2006;da 7.9 puan cari acik haline gelmis (bozulma 10.3 puan). Bozulmayi yaratan kim? 9.7 puan artan yatirimlar mi, yoksa 0.6 puan azalan tasarruf mu? Ne bicim soru boyle, densiz!

"Bu şartlar altında, "cari işlem açığı, tasarruf noksanından değil, tüketim fazlasından doğmuştur" demek daha doğru olmaz mı?"

Valla dogru olurdu ama "Tasarruf = Gelir - Tuketim" bir ozdesliktir maalesef, denklik degil. Hikayenin bundan sonrasi icin en bastaki paragrafi okuyun.

"Bir iktisat sorusu: Niçin, fakir Çin’in tasarruf oranı, zengin Amerika’dan yüksektir? Tasarruf eğilimi, zenginleştikçe azalır mı? Çin ve Japonya’nın "düşük faiz, yüksek döviz" politikasını bu bağlamda değerlendirin"

Cevabi bilebildiniz mi? Elbette dusuk faiz-yuksek kur. Cunku bir ekonomi tanimlayan tek karakteristik ozelligi faiz ve kurdur. Esasinda faiz ve kur ayni olsa hepimiz birbirime benzeyecegiz. Mesela euro kullanan Avrupa ulkelerinin hepsinin tasarruf orani, yatirim orani, enflasyon, buyume hizi aynidir. Bizim Cin ve Japonya ile tek ve tek bir farkimiz var desem, ne oldugunu bilebilir misiniz? Evet, faiz ve onun belirledigi kur. Onun disinda hic bir fark yok. Efendim? Japonya 1973'e kadar parasinin degerini dusuremezdi, cunku sabit kur rejimimi vardi? Sen sus zindik! Cin, parasinin degerini dusurmedi, dolara bagladi. Dolar 1995-2000 arasi deger kazaninca cin parasi da degerlendi. 2000 sonrasi dolar dusunce cin parasi da deger kaybetti mi diyorsun? Densiz iste, ne olacak? Ah bir dolari 3 YTL yapsak, tasarruf oranimiz ayni Cin'deki gibi %40 olacak. Her ne kadar 1950-2007 arasi 50 senelik ortalama %20 bile olsa, aslinda hepimiz tasarruf yapmak istiyoruz. Bizim bir sucumuz yok, hep bu sicak paraci Menderes'in, Inonu'nun sucu.

"Türkiye, niçin cari işlem açığı veriyor diye sorulunca, iktisat (Iktisat nedir) hocalarımız, "Çünkü Türk halkı, yeteri kadar tasarruf etmiyor" diyorlar. Söze devam edip, bu yüzden tasarruf açığı oluşuyor, bu açığı kapamak için de yurt dışından başka milletlerin tasarrufları ithal ediliyor deyip, eğer ortada bir sakatlık varsa bunun "suçlusu halktır" demeye getiriyorlar. Bu saçmalıklara inananlar da aynı lafları ayet-i kerime gibi orada burada tekrar ediyor. "

Estafullah hocam, kimin haddine halki suclamak. Dediginiz gibi suclu yuksek faiz dusuk kur politikalari. O yuzden faizleri dusurelim. Mesela %5 nasil? Faizler dusunce bazi densizler bankalara kosup kredi almak isteyebilirler. Tuketim artacaktir, ama muhim degil. Cunku Tasarruf=Gelir-Tuketim denen sey bir denklem olmadigi icin tasarruflar yukselmeye devam eder.

Kur da 1$=3YTL olsun. Bu arada eger enflasyon sebebi ile devaluasyon etkisini kaybederse, o zaman kademe kademe 1$=5YTL, 7YTL, 10 YTL, 20 YTL olarak arttiririz. Ayni 90'larda yaptigimiz gibi. Ahh ne guzel gunlerdi onlar? Kim kimi takip ediyor bilmezdik, bir dolari arttirirdik, bir enflasyonu. Iki basamak, uc basamak derken tam dort basamakli enflasyona gidiyorduk, engelledi o "yüksek faiz-düşük kur" politikasının yarattığı rantı yiyerek semiren bankaların ekonomistleri.

Hem zaten faiz oranlari ile kamu aciklari arasinda bir iliski de yoktur. Kamunun borcunun artmasi faizi neden etkilesin ki? Borc ne olursa olsun bizistedigimiz faizle borclaniriz. Hem Asaf Savas da borcu azaltmanin yolunun daha az borclanmak degil, daha cok borclanirken faizleri dusurmek oldugunu ispatlamadi mi zaten?

Bizim koyde esasinda hepsini koyun muhtari belirler. Bu ayin rakamlarini acikliyorum, not alin:

Enflasyon: sifir
Dolar: 3 ytl
Faiz: sifir
Tuketim ve ithalat: parcali bulutlu
Tasarruf ve ihracat: saganak yagisli
Buyume: az bulutlu ve acik Read More!

Benim Bir Fikrim Var

Basinda ilginc yazilar cikiyor. Tekrar tekrar okuyorum, ben bu isin icinden cikamiyorum.

Ilk fikir Asaf Savas Akat'a ait (1, 2, 3). Diyor ki:
  1. "Borç oranı 2006’da Maastrich kriterine uyumlu düzeye geriledi."
  2. Yuksek faiz disi fazla elde etmeyi gerekli kılan koşullar ortadan kalkti.
  3. Zaten faiz-dışı fazla fakirden zengine refah transferi demektir.
  4. Gelin faiz disi fazlayi 2-3 puan dusurelim.
  5. Bir sey olmaz korkmayin. Cunku borcu, geçmiş faiz-dışı açıklar değil geçmiş yüksek faizler tırmandırmistir.
  6. Aslinda kamu borcundaki artışın baştan itibaren esas nedeni de yüksek reel faizlerdir.
  7. O yuzden gelin faizleri de dusurelim. Boylece borclanmanin artmasini da engellemis oluruz.
  8. Bakin. Bir tasla kus katliami yaptik.

Benim sorularim soyle:

  1. Turkiye'de kamu borcu zaten 2001'e kadar %60'in altindaydi. Yani o tarihe kadar Turkiye'nin kamu borcunda sorun yok mu demekti?
  2. Borcun ekonomi uzerindeki agirligini gosteren sey borc/milli gelir orani midir yoksa borcun sermaye piyasasi orani mi? Neden acaba Italya'da borcun milli gelire orani %100'un uzerinde olmasi sorun yaratmiyor da biz de yaratiyor? Yoksa bizim finans sektorumuz onlarinki kadar derin degil mi acaba?
  3. "Borcu yaratan yuksek faizdir" demek, "trenlerin son vagonu olmasin" demeye benzemiyor mu? Eger ortada borc olmasa, odenmesi gereken faiz de olmayacak miydi? Bu isin bir baslangici olmasi gerekmez mi?
  4. Madem tunelin sonundaki isigi bulduk, ben faiz disi fazlanin %6.5;dan sifira inmesini, hatta faiz disi acik vermeyi teklif ediyorum. Bir yandan da faizleri negatif yapalim. Mesela eksi %10. Boylece 10 sene icinde belki borclari da sifirlariz.
  5. Sonsoz: Secim vaadlerini finanse etmek icin "faiz disi fazla" isminde bir "kaynak" bulan muhalefet partilerini takdir etmek lazim. Acaba sadece Turkiye'de mi butce acigi verip borclanmak, kaynak bulmak olarak tarif edilir?

Sabanci Universitesinden Van Rijckhem kamu borcunun sebeplerini arastirmis. Raporuna gore (bakiniz TESEV'in sayfasi) 1990-93 arasinda faizdisi butce milli gelirin %19'u acik vermis. FAIZ DISI ACIK !!! Yani bunun bir de uzerine faiz biniyor. Ikisi icin de borclaniyoruz. Bu donemde reel faiz yuku ise (seignorage dahil) milli gelirin % 3'u. Yani yuksek borcun tohumlari burada atiliyor. Sebep yuksek faiz degil, faiz disi harcama.

  • 1994-95 arasi isler biraz duzeliyor. Derken 1996-98 arasi butce toplam %6 faiz disi acik daha veriyor. Faiz yuku ise %8. Faizler yavas yavas basini kaldiriyor. Biz ise normal harcamalar icin bile borclanmaya devam ediyoruz.
  • Netekim efendim 1999-2002 arasi ektigimizi biciyoruz. Faiz disi fazla toplam %3. Batan bankalarin maliyeti %15. Reel faiz (seignorage dahil) % 29.
  • Eger 1990-99 arasi butce FAIZ DISI ACIK vermeseydi, harcamalar kamu bankalarinda gizlenmeseydi, 2001'e girerken net borcumuz %58 degil %33 olacakti. Bunun uzerine bir de kamu bankalarin %8'lik maliyeti binmeyecekti.
  • O yuzden, bizim trenin son vagonu yok diyenlere, "O ne ki, bizim otobusde de arka koltuk yoktur. Hatta motor da yok. Biz iman gucumuzle gidiyoruz" cevabi verin.
Read More!

Yüksek Faiz Düşük Kur

Hepinizin bildigi gibi ulkemizde yüksek faiz düşük kur politikasi uygulanmaktadir. Faizler yukselince kur duser. Kur dusmusse, sebep faizlerin yukseltilmesidir. Yuksek faiz, dusuk kurun ikiz kardesi gibidir. Turkiye'de her zaman kurlar dusuk, faizler yuksek olmustur.

Asagida reel kur, yillik ort. reel faiz grafigini bulacaksiniz.

reel faiz = (1+uc aylik bono faizi)/reel faiz(1+enflasyon)-1

Meraklisi icin soyleyeyim, 1980-2007 arasi ortalama reel kur endeksi 120 imis. Su anki degeri 148 civarinda. En son grafikte ise reel kur ile faiz oranlari arasindaki iliskiyi goruyorsunuz.

  1. 1985'de liranin degeri tepe noktasina ciktiktan sonra, Ozal'in ihracata yonelik ekonomi politikalarinin bir sonucu olarak 1989'a kadar lira surekli deger kaybetmis. Bu doneme "yuksek faiz-yuksek kur" donemi olarak da bakabiliriz. Cunku tasarruflari arttirmak amaciyla reel faizler %10'lar civarinda seyrediyor.
  2. 1989'da sermaye piyasalari serbestlestiriliyor ve lira 1990'in sonuna kadar kazanmaya deger basliyor. Faizler ise bu donemde reel olarak negatif (dusuk faiz-dusuk kur politikasi mi ???).
  3. 1994 krizi sonrasi 1999'a kadar lira tekrar deger kazaniyor. Bu donemde faizler % 20-25'ler civarinda (nihayet yuksek faiz-dusuk kur'a ulastik. Oh be!).
  4. 2000'de lira deger kazaniyor, faizler ise negatif (hoppola, yine mi dusuk faiz-dusuk kur ???).
  5. 2001 krizi ile birlikte faizler yukseliyor lira deger kaybediyor (bu sefer de yuksek kur-yuksek faiz ???)
  6. 2002 sonrasi lira hizla deger kazaniyor, reel faizler %10 civarina iniyor ama halen yuksek (demek ki yuksek faiz-dusuk kur)




Nerede kalmistik. Tamam, hatirladim. Bir kez daha soyluyorum, kulaginizi iyi acin
  1. Turkiye her zaman yüksek faiz düşük kur politikasi uygulamistir.
  2. Faizler yukselince kur duser. Faizler dusunce kur yukselir.
  3. Turk lirasini degerlendiren tek sey yuksek faizdir. O yuzden kuru yukseltmek icin faizler de dusurulmelidir.
Read More!

Vaka Analizi (Case Study)

Bir onceki yazida yaptigim vaka analizinin ardindan Fatih Ozatay'in su yazisini okudum, son zamanlarda okudugum en iyi yazilardan bir tanesi. Acik acik ana fikrini soylememis yazinin, kizim sana soyluyorum vatandasim sen anla uslubuyla kaleme alinmis. Ben satir aralarini okuyamayan okuyucular icin ozetleyeyim dedim.

1. Devlet gucludur, bilgilidir. Gelecekte neler olacagini herkesten iyi bilir.
2. Devletde sermaye coktur, o yuzden en iyi yatirimlari bilgisini kullanarak devlet yapar.
3. Devlet kimin basi derde duserse yardim etmelidir.
4. Devlet secimlerden once vatandasa rusvet dagitmalidir. Faturayi da cocuklarimiz mi oder, 10 sene sonra Ecevit hukumeti sirasinda kriz cikar da baska bir politikaci mi oder, orasi cok onemli degildir.
5. Zaman Serisi Analizi super bir yontemdir, ozellikle uzun vadeli tahmin yapmak istiyorsaniz birebirdir.
6. Zaman Serisi bazli tahminleriniz yanlis cikinca sucu hukumetin "yuksek faiz, sicak para" politikasina atin.
7. Cari acik cok buyuk bir problemdir. Cari acigi azaltmanin en hizli yolu mazot fiyatlarini 1 YTL, benzin fiyatlarini ise 50 kurus yapmaktir.
8. Devletin herkesten verimli kullandigi kaynaklar (paralar) agacta yetisir. Read More!

Bugday Piyasasinin Bize Ogrettikleri

Gecen sene Ekim ayinda bugday piyasasi hakkinda bir yazi yazmistim. Yazinin ana fikri su idi. Gecen sene dunyanin cesitli bolgelerinde ortaya cikan anormal kurakliktan dolayi rekolte buyuk oranda dusmus ve bugday fiyatlari 2006 senesi icerisinde %57 artis gostererek son 1o yilin en yuksek seviyesine yukselmisti. Ben de bu durumu firsat bilerek baslari her dara dustugunde devlete siginan bugday ureticileriyle "bu sene de fiyatlar yukari cikti, hesapladigimizdan %60 daha fazla satis rakamina ulastik. Biz bu parayi devlete vermek istiyoruz" turunden bir ifade kullanarak dalga gecmis idim.

Tabii ki bugday ureticileri boyle bir ifade kullanmamislardi. Isler beklendiginden iyi gittigi zaman kimse gelip de devlete ekstra para vermiyor. Isler ters gittigi zaman (daha dogrusu ters gitme olasiligi ufukta belirdigi zaman) aglamalar sizlanmalar basliyor. Mesela bugunku Hurriyet'te TZOB Baskani su aciklamayi yapmis:

" Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Şemsi Bayraktar, kuraklık ve aşırı sıcaklar nedeniyle buğday rekoltesinin yüzde 10-15 oranında düşmesini beklediklerini, pamuk, mısır, ayçiçeği, tütün, narenciye, incir, fındık, domates ve karpuz gibi pek çok ürünün de olumsuz etkilenmekte olduğunu açıkladı."

Bir bakima secimden once hukumete populist politika icin orta yapilmis, hukumette bu ortaya 1 milyar YTL'yi asan populist politika ile cevap vermis oldu. Arada vergi veren vadandasin cani ciksin, onemli degil. Bir Allahin kulu cikip da yahu bugdayin rekoltesi %15 dusse ne yazar, 2006 basindan beri bugday fiyatlari ikiye katlandi demiyor!

Ben de demeyecegim. Bu yazinin amaci gecen sene yazdigim yaziya bakarak ogrendiklerimin bir muhabesesini yapmak. Gecen sene bugday fiyatlari yukseldigi zaman ben okudugum kaynaktan da etkilenerek bunu kurakliga baglamistim. Isin asli o degil aslinda. Bunu gec de olsa farkettim. O yuzden de bir suru karli yatirim potansiyelini goremedim.

Isin asli su. Amerika'da bir ethanol cilginligidir almis basini gidiyor. Adamlar misirdan araba yakiti yapmak gibi bir cilginliga giristiler. Ekonomiden anlayanlar fiyatlarin statik (sabit) olmadigini bilir, hersey birbirine domino taslari gibi baglantilidir. O yuzden de iyi bir yatirimci olabilmek icin olaylari iyi okuyabilmek gereklidir (demek ki benim daha yiyecegim cok firin ekmek var). Misira olan talep birdenbire patladigi zaman, bu misir fiyatlarini ziplatti. Boylece bazi tuketiciler misir yerine bugday, arpa gibi urunleri tuketmeye basladilar. Ote yandan, ciftciler soya fayulsesi veye bugday ureteceklerine misir uretimine gectiler. Boylece misirda meydana gelen talep patlamasi diger urunlere olan talebi de arttirdi ve diger urunlerin arzini azaltti. Bu durumdan cogu tarim urunu olumlu (fiyatlari yukari gitti) etkilendi. Ayrica eskiden ekim yapilmayan bir suru yeni arazi de uretime acildi. Boylece de tarim makinasi ureticileri, gubre ureticisi, tohumcular, vs. de cok para kazandi. Bu sirketlerin fiyati cok artti. Bunlari onceden gorebilmek gerekirdi. Ben nedense bu analizi yapamadim. O zamanlar vaktimi "cari acik cok yuksek, kriz cikacak, dolara saldirin" diyen gerizekalilara cevap yetistirmeye harciyordum, neticede ben de gerizekali gibi gozumun onundeki bu yatirim firsatlarini kacirdim.

Bir daha boyle bir sey olmasini engellemek icin ne yapmam lazim acaba?

Not: Gecen sene yazdigim yazinin sonunda tum Turk vatandaslarina bugday uretimi isine girmelerini onermistim. Girselerdi devletin savurdugu 1 milyar YTL'lik "kuraklik" yardimindan paylarini alirlardi. Bizi kac tane ciftci okuyor, o ayri mesele tabii :-) Read More!

Reel Kur ve Ihracat: Cin

Brezilya'dan sonra simdi de Cin hakkinda bir grafik sunalim.

Cin'in parasinin degerini dusuk tuttugunu cok duymussunuzdur. Ama muhtemelen bunun hakkinda hic bir grafik gormemissinizdir. Zarari yok, kose yazarlarimizin da bildigini zannetmiyorum. Laf aramizda, ben de gecen gun tesadufen karsilastim.

Asagida Cin'de reel kur (sari cizgi) ile ihracatin yillik artisi (kirmizi cizgi) arasindaki iliskiyi goreceksiniz.

Reel kur ile kastedilen Cin'in para biriminin reel degeri aslinda. Yani cizginin yukselmesi, yerel paranin deger kazandigini gosteriyor. Cin parasi, Amerikan dolarina endeksli oldugu icin,1994-98 arasinda dolarin deger kazanmasi ile birlikte Cin'in para birimi de degerlendi. 2001 sonrasi dolarin deger kaybetmesi ile birlikte ise deger kaybetti.



Eger Turkiye icin durum ne diye merak ediyorsaniz, iki grafik var asagida. Birincisi reel kur ihracat iliskisi, ikincisi reel kur ithalat iliskisi. Ayni sekilde sari cizginin yukselmesi, liranin deger kazandigini gosteriyor.


Read More!

Brezilya ile ilgili grafikler

Bastan savma yazinca boyle oluyor. Daha once post ettigim grafikler cikmadigi icin asagida tekrar Brezilya ile ilgili grafikleri koydum. Karsilastirma yapilabilmesi icin bu sefer Turkiye rakamlari da var.

Faizdisi fazla:

Net Kamu Borcu
Turkiye'nin net kamu borcu:
2000____%58
2001____%89
2002____%78
2003____%70
2004____%64
2005____%55
2006____%45
2007(T)__%38

Net Kamu Borcu

Reel Faiz
Turkiye'de reel faiz (3 aylik hazine bonosu):
1995___%27
1996___%28
1997___%3
1998___%26
1999___%20
2000___%-1
2001___%12
2002___%23
2003___%17
2004___%13
2005___%7
2006___%8

Bütçe Nedir    iktisat Nedir    Borsa Yorumları    Kredi Faiz Oranları    Türkiyede Ödenen Vergiler, Vergi Türleri

Reel Faiz


Enflasyon Hedefi ve Gerceklesen Enflasyon
Read More!

Vaooov... İşte işsizliğe kesin çözüm

Vatan Gazetesi yazarı Mustafa Mutlu, seçime hazırlanan partilerin işsizlikle mücadelede nasıl bir politika izleyeceklerini açıklamamalarına kızmış ve çözüm için kendisi somut bir öneri getirmiş. Aha bakınız burada. Sunduğu çözüm önerisi de devletin yeniden kamu işletmeciliğine soyunması. Mutlu, "Bizim gibi az gelişmiş ülkelerde devlet fabrika da kurar; çorap da, don da, fanila da, basma da üretir! Eğer bunu özel sektör yapmıyorsa, birileri yapmak zorundadır çünkü..." diyor.

Manipülasyon Nedir  Borsa Nedir  Hisse Senedi Nedir  Kırmızı Başlıklı Kızın Hikayesi  IMF Nedir    Ekonomi Nedir    Kalite Nedir

Vay be!... Bu neden bizim aklımıza gelmemişti. Evet, evet işsizliğin kesin çözümü bu! Devlet yeniden çorap, don, fanila ve basma fabrikaları kursun. İşsiz vatandaşlarımızı bu fabrikalara doldursun.

Yalnız bu noktada insanın aklına bazı münafıkça sorular da gelmiyor değil. O fabrikalarda üretilen çorap, don, fanila ve basmaları kim alacak? Ülkede çorap, don, fanila ve basma talebinde bir artış olsa zaten özel sektör bu fabrikaları kurmaz mıydı? Özel sektör bu tür fabrikaları kuracak sermaye birikimine ve teknolojiye sahip değil mi?

Aman canım, karıştırmayın şimdi işin orasını... Yoksa siz üretim ekonomisine inanmıyor musunuz? Üretimden önce tüketimin yani üretilecek ürünlere olan talebin gelmesi gerektiğini düşünen münafıklardan mısınız yoksa? Biz hele bir fabrikaları kurup üretime geçelim de daha sonra halkın çorap, don, fanila ve basma kullanımını iki katına çıkarmasını mecbur tutacak bir yasa da çıkarırız. Daha olmadı üretim fazlası çorap, don, fanila ve basmaları devlet alır olur biter. Devlet bu parayı nereden mi bulacak? O zaman bütçe açığı ne mi olacak? Siz de amma soru sordunuz ha... Bu sıcakta hiç uğraşamam bunlarla... Herşeyi bu kadar kurcalamayınız. Azıcık da tecrübemize güveniniz. Read More!

Mesut Yılmaz Sanik

Politika yazılarına devam ediyoruz. Eski başbakanlardan, ya da daha doğru ifade ile başbakan eskilerinden Mesut Yılmaz yeniden gazete sayfalarını süslemeye başladı. Radikal gazetesinden Muhammet Kaçar Mesut Yılmaz'ı tutabilene aşkolsun! demiş. Haberin giriş cümlesi de şöyle:
"Eski başbakanlardan Mesut Yılmaz, Meclis'e girdiği takdirde DP ile Anavatan Partisi'ni bir araya getireceğini, bu olmadığı takdirde yeni parti kuracağını söyledi."

Bütçe Nedir    iktisat Nedir    Borsa Yorumları    Kredi Faiz Oranları    Türkiyede Ödenen Vergiler, Vergi Türleri

Bence sadece yeni parti kurmak yetmez, memleketin iyiliği ve hayrı için Mesut Yılmaz bir süreliğine başbakan yapılmalıdır. Neden mi?

Hatırlarsanız Mesut Yılmaz Yüce Divan'da yargılanmış "görevi kötüye kullanma" suçunu işlediği mahkeme tarafından tespit edilmişti. Kendisi her ne kadar aklandım, beraat ettim havalarında olsa da, mahkeme davayı ertelemişti. Ortada bir aklanma değil af söz konusu idi. (Bilin bakalım bu affı kim çıkarmıştı?) Yüce Divan'ın kararı özet olarak 5 yıl içerisinde aynı suçu tekrar işlememe şartı ile davanın ertelenmesi şeklinde idi.
Bence Mesut Yılmaz bir süreliğine başbakan yapılarak kendisine bu fırsat, yani aynı suçu tekrar işleme fırsatı, tanınmalıdır. Yoksa dava zaman aşımından düşecek.

Haksız mıyım?
Read More!

2≠2 ?

Y=C+I+G+NX

Y-C-G=I+NX

Y-C-G=Toplam tasarruf (S)

Toplam tasarruf=Kamu tasarrufu+ Özel tasarruf

Kamu tasarrufu= T-G = Bütçe fazlası (- ise açığı)
Özel tasarruf=Y-C-T

Toparlayalım:

Devlet Nedir    UNESCO Nedir    Bono Nedir?    Reeskont Nedir    Enflasyon Nedir  Aritmetik Ortalama Nedir  Forex Nedir

(Y-C-T)+ (T-G) = I+NX

Özel tasarruf + Kamu tasarrufu = I+NX

S=I+NX

S-I=NX

Y=100, C=70, I=17, G=18, T=15, NX=-5

(100-70-15) + (15-18) = 17-5

15 - 3 =17-5

12=17-5

Ama Hz. Ege Cansen'e göre:

12 ≠17 -5

Çünkü: 5≠5

Şuraya da bakın Read More!