mikroekonomi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
mikroekonomi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Teşvik primi neden suç?

Son günlerde gündemin en önemli konusu futbol dünyasında yaşanan gelişmeler. Birçok klüp yöneticisi, futbolcu, menajer futbola hile karıştırdıkları gerekçesiyle göz altındalar. Zanlılar hakkında birçok suçlama var ama benim en çok dikkatimi çeken F. Bahçe’nin, Eskişehir - Trabzon maçı için Eskişehir’e teşvik primi vermiş olması. Yani Fenerbahçe, şampiyonluktaki en büyük rakibi olan Trabzonspor’a karşı daha iyi oynaması için Eskişehirspor’a para vermiş.

Ben ‘bunda ne yanlışlık var?’, ‘teşvik primi vermek neden suç?’ bir türlü anlayamadım. Futbol ile ilgili her turlu yasal düzenlemenin hedefi rekabeti teşvik etmek değil mi? Teşvik primi de –adı üstünde- rekabeti teşvik ediyor.

Varsayalım ki ligin bitimine 5 hafta kalan maçta Fenerbahçe Eskişehirspor’a teşvik primi verdi. Vermeseydi ne olacaktı? Ligde hiçbir iddiası bulunmayan Eskişehirspor maça asılmayacak, Eskişehirspor’un hocası belki de sezon boyunca takımda yer veremediği yedekler ile oyuna çıkacaktı. Halbuki Eskişehirspor o maçta çok sıkı bir oyun sergiledi. Maçtan önce kesin favori olarak gösterilen Trabzonspor’a kök söktürdü. Maçın 0-0 beraberlikle bitmesi ile Trabzonspor şampiyonlukta önemli bir yara aldı. O hafta kaybettiği liderliği bir daha geri alamadı.

Bu senaryoda rekabeti engelleyen bir şey var mı? Bana kalırsa yok. Aksine rekabeti teşvik ediyor. Hatta teşvik primlerinden genellikle mali açıdan zayıf olan takımlar yararlanacağı için uzun dönemde takımlar arasındaki finansal farklılıkları da ortadan kaldıracak, rekabeti daha da ileriye taşıyacak bir uygulama. O zaman neden bir sürü mağdur yaratıyor, emniyet ve adalet çalışanlarını meşgul ediyoruz?

Read More!

Amerika'nin En Mutlu Eyaletleri

Mutlulukla ilgili arastirmalar yapilirken genellikle anketlere basvurulur. Anketler ise en guvenilmez veri toplama yontemlerinden bir tanesidir. Mesela anketlerde kadinlar kilolari oldugundan daha az, boylarini ise oldugundan daha fazla soyluyorlar. Simdi gidip siz bu insanlara "nasil mutlu musunuz, hayatinizdan memnun musunuz" seklinde soru yoneltilseniz bu insanlar size yine yalan soyleyerek olduklarindan daha mutlu/memnun olduklarini soyleyeceklerdir. Ozellikle kirsal kesimlerde yasayan insanlar sehirlerde yasayan insanlara kiyasla anketlerde iyimser olmaya daha meyilliler.

En son anketler kullanilarak yapilan bir arastirma Amerika'daki en mutlu eyaletin Mehmet Okur'un yasadigi Utah eyaleti oldugunu ortaya koymus. Utah dedigin Allah'in dagi, icerisinde bir cok Mormon dindarin yasadigi kirsal bir eyalet.Amerika'nin en mutlu eyaleti olmasi pek mantikli gelmiyor. Amerika'daki intihar istatistiklerine baktigimiz zaman Utah eyaleti en yuksek intihar olan 9. eyalet. Biz insanlarin davranislarinin sozlerinden daha gecerli oldugunu dusunuyoruz. O yuzden de intihar oranlarina bakarak Amerika'nin en mutlu eyaletlerini belirledik. Ilginc bir sekilde listede ilk 10'a giren eyaletler kisi basina servetin en yuksek oldugu eyaletler ayni zamanda.

Bu konuyla ilgili diger detaylari 10 Happiest (Least Depressed) States in America baslikli yazidan okuyabilirsiniz. Read More!

Esneklik ve Elastikiyet Nedir?

"Nedir" serimize iktisattaki Esneklik,elastikiyet kavramlariyla devam edecegiz.

Talep ve arzin fiyat degismelerine karsi duyarliligini olcmek icin
esneklik yada elastikiyet kulanilir. Ozellikle mikroekonomik politikalar icin cok onem teskil eder. Esneklik-elastikiyet hukumetler,firmalar, mahkemeler(ornek) ve tuketiciler icin iktisadi kararlar verirken yardimci olan gostergelerden biridir.
Pazarlamacilar ve ureticiler esneklik-elastikiyeti fiyatlarini belirlerken kullanmak isterler.Hukumetler ozellikle vergi,fiyat politikalarini belirlerken kullanirlar.Esneklik ve elastikiyet mikroktisatin yaninda makroekonomidede kullanilan bir terimdir(The Marshall–Lerner Condition,devaluasyonun dis ticaret dengesine etkisinin olumlu olup olmadigini gostermek icin kullanilir.eger ihrac edilen mallar elastik ise artan talep nedeniyle fiyattaki dusmeye karsin ihracat gelirleri toplamda artacak .…)

Bahsedecegimiz ilk esneklik terimi;
Fiyat esnekligi talebin fiyatta meydana gelen degismelere karsi duyarligini gosterir.Ornegin;eger fiyatta olan %10 luk artis talepde %10 lukdan fazla bir dususe yol aciyorsa talep icin elastik yada esnek deriz.






Talep ve fiyat negatif iliskili olduklari icin esnekligin isareti negatifdir(giffen mallari haric).
Esneklik-elastikiyet eger 0 ile 1 arasinda ise esnek degildir(esnekligi mutlak deger olarak ifade ediyoruz).
∞>e> 1 ise esnek;Talep edilen urun miktari fiyatin degisen yuzdesinden daha fazla degisir(ornegin luks mallar),e< 1 kati esneklik (tarim mallari gibi) ,e=1 unite (birim) esneklik;miktar fiyatla ayni oranda degisir.


Elastikiyet de diger bir cesit olan yay esnekligi ise talep egrisi uzerindeki iki nokta arasindaki ortalama esnekligi
verir ;miktar ve fiyat toplamlari uzerinden hesaplanir.







Capraz-cross esneklik ise Y malinin fiyatinda meydana gelen degisiklik sonucu X malindaki degismeleri olcmek icin kullanilir.



Tamamlayici mallar-complements(kahve-seker) negatif esneklige,ikame-subsitute mallar(,sigir eti -kuzu eti) ise pozitif esneklige sahiptir.

Gelir esnekligi ise,kazancinizda meydana gelen degisimlerin bir malin talepine yaptigi degisimi gosterir.Gelir artisi talepe olumlu katikida bulundugu icin pozitifdir,ama sozkonusu inferiour-dusuk degerli mallar ise esneklik negatifdir.Cunku gelir artisina ragmen bu mallarin talebi azalir.



Arz esnekligi ise fiyat degisimlerine karsin arzin tepkisini olcer.Arz ile fiyat arasindaki pozitif iliskiden dolayi arz esnekligi pozitifdir.


Bir sayisal ornekle devam edelim.
Talep fonksiyonumuz,Q=f(p), Q=160-4P,Bildiginiz gibi turev degisimi verir.
dq/dp=4 ve (Q/P)=(160-4P)/P dir,esneklik formulunu hatirlayin...
esneklik=-p/40-p
p 20 iken esneklik =-1 │ε│=1, eger p 0 ile 20 arasinda ise ε(esneklik)<1,>p>20 arasinda │ε│>1 talep esnekdir.

Son olarak ekonometriye ilgi duyanlar icin,dogrusal bir modelde
y=a+βX, ε = (dy/dx)x/y => βX/Y,....(β=dy/dx verir)

Logoritmik
bir modelde ise

Ln(y)= a+ βln(x)+e burada β esneklik-elastikiyet dir. Yani x de meydana gelen %1 degisim Y de % β degisime yol acar.
Esneklik yada elastikiyet konusunu kisaca aciklamaya calisdik.Asagidaki diger yazilarinda ilginizi cekebileginizi dusunuyoruz.


Geometrik ortalama
Regulasyon nedir?
ekonometrik analiz
vergileri kim oduyor
Olasılık soruları ve çözümleri Read More!